Dư âm cuộc thi toán và bài phát biểu khiến cả hội trường rơi nước mắt đã biến Triệu Thư Hòa thành người nổi tiếng.
Nhưng bản thân cô vẫn như chẳng có chuyện gì. Đóng cửa phòng, tiếp tục cúi đầu sắp xếp tài liệu ôn tiếng Anh. Ngọn núi toán học đã vượt qua, tiếp theo là tiếng Anh.
Với môn tiếng Anh, cô lại thả lỏng hơn nhiều. Ban đầu Lỗ Hưng Tồn lo rằng thành tích toán quá rực rỡ sẽ khiến cô nảy sinh ý nghĩ nhất định phải đứng đầu tiếng Anh. Ai ngờ Triệu Thư Hòa vẫn ăn ngon ngủ ngon, tâm lý hết sức vững vàng.
“Thưa cô, tiếng Anh em có thể đạt tới đâu, trong lòng em đã ước chừng được rồi.” Triệu Thư Hòa vừa ăn bánh bao trong nhà ăn vừa nói với Lỗ Hưng Tồn. “Toán có giáo sư Trịnh dạy riêng để nâng trình độ. Còn tiếng Anh phụ thuộc nhiều vào môi trường và nền tảng, em sẽ cố hết sức. Đi được tới đây, em không cầu giành cả hai ngôi quán quân, chỉ cần không phụ công sức mình bỏ ra.”
Hai ngày sau, cuộc thi tiếng Anh bắt đầu. Triệu Thư Hòa ngồi trong phòng thi, nhìn tờ đề trước mặt. Độ khó năm nay quả nhiên tăng mạnh, vốn từ và các câu dài phức tạp rõ ràng vượt khỏi chương trình trung cấp lẫn trung học.
Một ngày rưỡi thi viết và thi nói nhanh chóng trôi qua.
Lần này kết quả cũng có rất sớm. Chiều hôm sau, bảng đỏ kết quả thi tiếng Anh được dán lên.
Triệu Thư Hòa đứng thứ hai toàn quốc, hạng nhất là một nam sinh bản địa Kinh Thị.
Hiệu trưởng Chu đặc biệt đến ban tổ chức hỏi thăm, trở về thì tâm phục khẩu phục: “Thua thế này chẳng oan. Bố nam sinh ấy làm ở đại sứ quán nước ngoài, cậu ta sống ở nước ngoài từ nhỏ suốt tám năm, tiếng Anh nói còn lưu loát hơn giọng Kinh Thị của chúng ta. Con bé từ vùng núi như em mà vượt qua nổi người như vậy, thì đúng là yêu nghiệt rồi!”
Lỗ Hưng Tồn nhìn bảng điểm: “Hạng nhì toàn quốc! Cả hai môn đều trong hai vị trí dẫn đầu! Thư Hòa, thành tích này ở tỉnh S đủ để ghi vào sử sách ngành giáo dục rồi!”
Tối đó, hội trường lớn lại tổ chức lễ trao giải.
Sau bài phát biểu như quả bom nước mắt trong lễ trao giải toán mấy hôm trước, hôm nay hội trường không chỉ kín giáo viên và học sinh các tỉnh, số phóng viên đến còn đông hơn lần trước. Nắp bút máy đã tháo sẵn, sổ mở ngay ngắn. Ai cũng chờ cô gái thiên tài đến từ Thập Vạn Đại Sơn lại có một bài diễn thuyết lay động lòng người.
“Sau đây, xin mời học sinh Triệu Thư Hòa, giải nhì tiếng Anh toàn quốc, lên nhận thưởng và phát biểu cảm nghĩ!” Giọng người dẫn chương trình đầy phấn khích.
Triệu Thư Hòa đứng lên, bước tới sân khấu dưới vô số ánh mắt mong đợi. Nhận giấy khen từ tay giám khảo, cô nhìn xuống dưới, hơi cúi người: “Cảm ơn các vị lãnh đạo, cảm ơn các thầy cô ban tổ chức. Tôi sẽ tiếp tục cố gắng. Xin cảm ơn mọi người.” Nói xong, cô bước xuống dứt khoát.
Đám phóng viên giơ máy ảnh nhìn nhau ngơ ngác. Hết rồi? Thế là hết ư?
Triệu Thư Hòa trở lại ghế ngồi. Lúc này trong đầu cô chỉ mong mau được về nhà, báo tin vui lớn cho cả gia đình! Còn phải tính xin cho chị cả một công việc ở huyện hay tỉnh thành nữa? Nếu chị cả lên tỉnh, con cái ở quê biết làm sao?
Triệu Thư Hòa thấy nhẹ nhõm, nhưng bài phát biểu của cô tại lễ trao giải toán hai hôm trước đã lan khắp cả nước. Những bài báo mang đủ loại tiêu đề như “Rời nhà nghìn dặm rồi lại nghìn dặm: Bài thi điểm tuyệt đối của cô gái miền núi”, “Từ hai trăm ba mươi cân bột ngô đến giải nhất toàn quốc”, “Tiếng gọi khát khao tri thức nơi núi sâu”...
Những bài viết ấy xuất hiện trên trang nhất các tờ báo lớn khắp cả nước.
Tại một tứ hợp viện yên tĩnh ở Tây Sơn, Kinh Thị, đồng chí Đặng đang cầm tờ báo vừa được đưa tới hôm nay.
Đồng chí Đặng nhìn bức ảnh đen trắng chụp Triệu Thư Hòa rơi nước mắt trước micro, rồi đọc hết bài viết về việc con đường học vấn bị chặn lại dưới đáy chum lương thực.
Ông chậm rãi đặt báo lên bàn đá, day day giữa hai đầu lông mày: “Một đứa trẻ tài giỏi đến thế. Trong mười năm qua, đất nước chúng ta đã bỏ lỡ bao nhiêu mầm non thông minh như vậy? Chỉ mấy trăm cân bột ngô đã suýt bẻ gãy sống lưng của một thiên tài đạt điểm tuyệt đối toàn quốc.”
Người thư ký đứng bên lặng lẽ rót thêm trà nóng, khẽ nói: “Cô bé ấy giờ đã đi ra được rồi. Sau này chắc chắn sẽ có tương lai tốt đẹp.”
Đồng chí Đặng gật đầu, đưa mắt nhìn bầu trời phía xa.
Cùng lúc đó, tại văn phòng ban tổ chức cuộc thi ở Kinh Thị, mấy giám khảo đặc cấp đang tranh luận không ngừng.
“Không thể để hạt giống xuất sắc này trở về cái tỉnh S nghèo khó ấy!” Một giáo sư Đại học Kinh Thị đập bàn. “Nhất toán điểm tuyệt đối, nhì tiếng Anh toàn quốc! Đầu óc như vậy phải được đặc cách tuyển thẳng vào trường trung học trực thuộc hoặc trường trung cấp trọng điểm ở Kinh Thị! Chúng ta đích thân bồi dưỡng!”
“Đúng! Để em ấy ở nơi thiếu thốn tài nguyên giáo dục như vậy là lãng phí nhân tài!” Một giáo viên khác phụ họa.
Lúc này, trưởng ban tổ chức nâng cốc trà: “Các bạn già, tôi hiểu lòng yêu quý nhân tài của mọi người. Nhưng đáng tiếc, bây giờ là thời điểm nào? Cục diện vừa ổn định, nhiều luồng quan điểm vẫn còn đang giằng co.”
Ông chỉ ra ngoài cửa sổ: “Bây giờ là khoảng tối cuối cùng trước bình minh.”
Mọi người im lặng.
Vị giám khảo già thở dài: “Cứ để cô bé ở địa phương, tránh xa những chuyện này trước đã! Tỉnh S bây giờ coi em ấy như báu vật, chắc chắn không bạc đãi. Đợi khi bóng đêm này thật sự kết thúc, trời sáng hẳn... khi chúng ta giải quyết xong chuyện của thế hệ mình...”
Điện thoại tại Sở Giáo dục tỉnh S và khu làm việc của Tỉnh ủy gần như cháy máy. Các tỉnh bạn khắp cả nước gọi đến “học hỏi kinh nghiệm”, nhưng trong ngoài câu chuyện đều hỏi: Thôn Tiểu Thạch Đầu ở tỉnh S thật sự nghèo như trên báo viết sao? Đến điện cũng chưa có ư?
Lãnh đạo tỉnh không ngồi yên được nữa. Một vị lãnh đạo chủ chốt đích thân gọi cho Huyện ủy Thanh Hà: “Thôn Tiểu Thạch Đầu rốt cuộc là nơi thế nào? Thật sự nghèo đến mức ấy sao?”
Huyện trưởng Thanh Hà ở đầu dây bên kia than khổ: “Thưa lãnh đạo, không hề phóng đại đâu ạ! Nơi ấy nằm sâu nhất dãy Thập Vạn Đại Sơn, vào thôn chỉ có một con đường đất như cái mương! Nghèo đến mức chẳng có gì đáng tiền. Huyện đưa thanh niên trí thức về nông thôn, ngay cán bộ văn phòng thanh niên trí thức cũng không nỡ phân người đến đó!”
Lãnh đạo tỉnh gác máy: “Trăm nghe không bằng một thấy. Cử người chuyên trách, xe chuyên dụng xuống tận nơi kiểm tra! Phải nắm rõ tình hình thực tế!”
Năm ngày sau, một chiếc Jeep có gầm xe bị va đập kêu loảng xoảng trở về sân Tỉnh ủy. Người điều tra được cử khảo sát thực địa phủ đầy bụi đất, đẩy cửa phòng họp bước vào.
“Thế nào?” Lãnh đạo tỉnh hỏi.
Người điều tra vẫn còn bàng hoàng: “Thưa lãnh đạo, nghèo quá! Lần này tôi mới hiểu thế nào là núi hiểm đất cằn! Đó căn bản không thể gọi là đường! Xe mới đi được nửa đường đã không vào tiếp được. Cả thôn chỉ có hơn chục hộ, ở toàn nhà đất vàng đã nứt tường. Quanh năm dân thôn còn chẳng có bộ quần áo lành lặn dù đã vá, trẻ con chân trần chạy trong bùn!”
Lãnh đạo phụ trách dân chính mở báo cáo thống kê: “Tôi đã kiểm tra. Thôn Tiểu Thạch Đầu chỉ có khoảng mười một, mười hai hộ. Lấy thôn làm trung tâm, mấy khe núi sâu trong bán kính hai mươi kilômét cộng lại cũng chỉ chừng năm mươi hộ.”
“Làm đường!” Một lãnh đạo đập bàn.
“Không làm nổi đâu ạ.” Đồng chí bên giao thông nói. “Toàn vách đá dựng đứng, đoạn nào cũng khó nhằn! Chỉ vì năm mươi hộ mà mở con đường này, riêng chi phí nổ phá núi đã ngốn sạch ngân sách cả huyện vẫn chưa đủ! Thật sự không đáng!”
Lãnh đạo tỉnh ngồi ghế chủ trì nói: “Câu chuyện của cô bé ấy chấn động cả nước. Bây giờ toàn dân đang nhìn xem tỉnh S hành động ra sao! Nếu chúng ta chẳng làm gì, chẳng phải sẽ bị người dân cả nước chỉ trích đến không ngẩng đầu lên nổi sao?”
“Nếu đường không mở vào được thì đừng mở nữa! Di dời! Đưa toàn bộ hơn năm mươi hộ trong bán kính hai mươi kilômét ấy ra ngoài!”
Tất cả cán bộ dự họp đều sững sờ.
“Ngoại vi huyện Thanh Hà thiếu gì đất trống! Thống nhất chọn một khu đất bằng phẳng, xây thôn mới tập trung! Kéo điện, làm đường! Phải đưa hết người dân ra khỏi núi!”
Ngay chiều hôm ấy, tỉnh gọi điện riêng cho huyện trưởng Thanh Hà.
Huyện trưởng cầm ống nghe, nghe xong chỉ thị “di dời tập trung, xây nhà lập thôn mới” thì hoàn toàn ngây người: “Thưa lãnh đạo, xây nhà mới và dời hơn năm mươi hộ dân ư? Công... công trình này lớn quá! Huyện chúng tôi sắp không có tiền trả lương cán bộ, lấy đâu ra kinh phí?”
“Tiền bạc anh không cần lo! Tỉnh sẽ lập tức ban hành văn bản đặc biệt! Huyện Thanh Hà chỉ cần cấp đất! Vật liệu xây dựng và tiền ổn định cuộc sống, ngân sách tỉnh sẽ cấp kinh phí chuyên khoản, chi trả toàn bộ! Chỉ có một yêu cầu, trong vòng nửa năm, phải để năm mươi hộ ấy được vào sống trong nhà gạch ngói kín gió kín mưa!”
Huyện trưởng Thanh Hà cầm ống nghe đã ngắt, tự véo mình một cái. Đây đúng là thành tích lớn từ trên trời rơi xuống! Tỉnh chi tiền, huyện cấp đất, đổi đời hoàn toàn cho bà con miền núi! Mà mọi chuyện đều nhờ cô gái mười chín tuổi Triệu Thư Hòa nói mấy lời tại Kinh Thị!