Sáng ngày 15 tháng 7, Triệu Thư Hòa thức dậy lúc sáu giờ, sớm hơn giờ thi đúng ba tiếng.
Nằm trên giường, cô nhẩm lại bài chuẩn bị thi nói một lần, rồi thêm lần nữa. Hết chuyện để làm mới đi rửa mặt ăn sáng.
“Hồi hộp à?” Lỗ Hưng Tồn bưng bát cháo ngồi đối diện.
“Cũng bình thường.” Triệu Thư Hòa ăn một miếng. “Chỉ tỉnh sớm thôi ạ.”
Cao Bằng ngồi cạnh chen vào: “Thi toán nó đâu có dậy sớm thế.”
“Toán em chỉ đi thi cho biết, tiếng Anh thì khác.” Triệu Thư Hòa nói đầy lý lẽ.
Người thi tiếng Anh thật sự ít. Hôm qua ban tổ chức báo lần này tiếng Anh chỉ có khoảng tám mươi thí sinh, còn toán là một trăm hai mươi. Tới phòng thi nhìn quanh, Triệu Thư Hòa càng hiểu rõ. Những người này ăn mặc rất hợp mốt, nghe giọng đã biết đến từ thành phố lớn, có người thủ đô, người Thượng Hải, người từ mấy tỉnh lớn phía nam. Còn tỉnh S chỉ có mình cô.
Buổi sáng thi viết một tiếng rưỡi. Phát đề xong, Triệu Thư Hòa lật từ đầu tới cuối, lòng yên được nửa. Ngữ pháp, đọc hiểu, viết bài đều không phải vấn đề lớn. Đề viết yêu cầu giới thiệu quê hương, cô cầm bút viết ngay về thôn Tiểu Thạch Đầu, bốn bề là núi, mưa lớn bùn ngập tới mắt cá chân.
Viết tới giữa chừng, cô tự bật cười. Trong cả nước, e rằng chỉ có bài mình kể về thôn núi.
Chiều thi vấn đáp. Đến lượt Triệu Thư Hòa bước vào, hai giám khảo ngồi sau bàn cho cô rút đề, nói ứng khẩu ba phút.
Cô rút trúng chủ đề “Ngày đáng nhớ nhất của tôi”.
Triệu Thư Hòa nói ngay: vào tháng 2 năm cô mười sáu tuổi, cô đang ngồi xổm rửa củ cải trong sân thì đột nhiên thấy một thế giới hoàn toàn khác. Nội dung là do cô bịa, nhưng từng chi tiết lại là thật. Cô nói rất trôi chảy, kết thúc thì một giám khảo gật đầu, hỏi cô thêm hai câu bằng tiếng Anh, cô cũng trả lời được.
Ra khỏi phòng, cô thở phào. Người khác làm thế nào cô không biết, nhưng bản thân thấy mình làm tốt.
Thi xong chiều hôm ấy, ba người tập hợp tại nhà khách.
“Tiếp theo tính sao?” Lỗ Hưng Tồn hỏi. “Vé tàu ngày hai mươi, đổi được đấy.”
Triệu Thư Hòa vừa định nói về, Cao Bằng đã xua tay: “Đổi làm gì! Giấy giới thiệu được duyệt mười lăm ngày, khó khăn lắm mới tới thủ đô, cứ chơi thêm mấy hôm, chờ kết quả rồi cùng về!”
“Kết quả toán ngày mười bảy là có rồi.” Triệu Thư Hòa nhắc. “Nếu ngồi đây chờ mà thi không tốt thì mất mặt lắm.”
Cao Bằng trừng mắt: “Mất mặt gì? Ở đây ai quen chúng ta? Ai biết Trường Trung cấp Sư phạm tỉnh S? Thi dở thì âm thầm về, chẳng ai biết mình từng tới. Thi tốt thì ngẩng mặt tự hào! Đằng nào cũng chẳng thiệt!”
Lỗ Hưng Tồn cười: “Ông Cao nói hơi thô nhưng có lý. Em sốt ruột cũng đâu làm thay đổi điểm.”
Triệu Thư Hòa nghĩ lại cũng phải, đã tới đây rồi. Đời này không biết có mấy lần được tới thủ đô.
Hai ngày sau, ba người thật sự đi tham quan khắp thủ đô.
Họ dành nguyên ngày dạo Cố Cung. Những bức tường đỏ, mái ngói vàng trước kia cô chỉ thấy trong bài giảng, nay tận mắt đứng dưới nhìn lên, cảm giác hoàn toàn khác. Triệu Thư Hòa còn ở hiệu sách hơn nửa ngày, mua cả chồng tài liệu ôn tập, ví tiền vơi mất phân nửa. Tiếc tiền thì tiếc, nhưng sách hay thật.
Cao Bằng hào phóng dẫn cô ăn vịt quay. Lỗ Hưng Tồn lẩm bẩm suốt đường rằng quá đắt, thế mà khi ngồi xuống lại ăn nhiều hơn ai hết.
Sáng ngày 17 tháng 7, cả ba chẳng đi đâu, ngoan ngoãn ở trong phòng nhà khách.
Cao Bằng đi qua đi lại ngoài hành lang. Lỗ Hưng Tồn cầm sách, cả buổi chẳng lật nổi một trang.
Mười giờ, quầy lễ tân nhà khách nhận cuộc điện thoại từ địa điểm tổ chức thi, yêu cầu giáo viên dẫn đoàn các tỉnh tới xem kết quả.
Cao Bằng gần như chạy lao ra ngoài.
Triệu Thư Hòa và Lỗ Hưng Tồn chờ gần bốn mươi phút. Cửa phòng bị đẩy mạnh, Cao Bằng đứng ở cửa, mặt đỏ bừng, tay nắm chặt một tờ giấy.
Triệu Thư Hòa bật đứng dậy: “Thầy Cao?”
Cao Bằng không nói, đưa tờ giấy tới.
Triệu Thư Hòa nhận lấy. Trên giấy in bảng kết quả thi toán. Cô nhìn từ trên xuống, vừa tới dòng đầu đã sững người.
Giải nhất, Triệu Thư Hòa, Trường Trung cấp Sư phạm tỉnh S, một trăm điểm.
Điểm tối đa một trăm, cô đạt trọn một trăm.
Đứng nhất toàn quốc.
Triệu Thư Hòa lật mặt sau rồi mặt trước tới ba lần, chắc chắn mình không nhìn nhầm: “Thầy Cao, thật... thật ạ?”
Cao Bằng vỗ đùi kích động: “Thật! Thầy tự mắt xem! Một trăm hai mươi người, chỉ mình em đạt điểm tuyệt đối!”
Lỗ Hưng Tồn cũng ghé xem, sững hai giây rồi bật cười: “Đúng là ghê thật.”
Cao Bằng quay người chạy ra ngoài: “Tôi đi gọi điện! Gọi về trường! Gọi hiệu trưởng!”
Cao Bằng xếp hàng ở bưu điện hơn nửa tiếng mới nối được điện thoại đường dài về thành phố tỉnh. Đầu kia là phòng giáo vụ. Ông vừa báo tin, đối phương sững người hồi lâu, sau đó có tiếng bàn tán ồn ào, ống nghe bị chuyền qua chuyền lại.
Gọi điện xong trở về nhà khách, ông tuyên bố: “Cả trường biết rồi! Hiệu trưởng Chu nói trong điện thoại sẽ mở đại hội tuyên dương cho em!”
Chiều tổ chức lễ trao giải trong một hội trường. Dưới khán đài có hơn trăm người, học sinh và giáo viên dẫn đoàn các tỉnh hầu như chưa về.
Khi xướng thứ hạng, giọng loa chậm rãi: “Giải nhất cuộc thi toán, Trường Trung cấp Sư phạm tỉnh S, Triệu Thư Hòa.”
Mấy giáo viên thành phố lớn ngồi hàng đầu hỏi nhau tỉnh S ở đâu, trường Trung cấp Sư phạm là trường nào, chẳng ai biết rõ. Còn Lỗ Hưng Tồn với Cao Bằng ngồi đó, vẻ mặt đầy tự hào.
Cao Bằng ghé tai Lỗ Hưng Tồn: “Nghe chưa? Họ ngơ hết rồi.”
“Nói nhỏ thôi, nhìn ông kìa.” Miệng nói thế, Lỗ Hưng Tồn cũng rạng rỡ.
Tan lễ, một người trông như cán bộ, đeo kính, đi xuyên đám đông tới trước mặt Triệu Thư Hòa: “Em Triệu Thư Hòa phải không? Tôi làm bên giáo dục, họ Văn.”
Triệu Thư Hòa vội đứng ngay ngắn: “Chào lãnh đạo Văn ạ.”
Vị lãnh đạo xua tay bảo cô ngồi: “Đừng hồi hộp, tôi chỉ muốn trao đổi về đề thi. Bài lớn cuối cùng em giải khác cách trong đáp án chuẩn, ban giám khảo bàn luận rất lâu.”
“Hả?” Triệu Thư Hòa chột dạ. “Em làm sai ạ?”
“Sai gì chứ, điểm tuyệt đối mà.” Lãnh đạo Văn cười. “Sai còn được một trăm sao? Em dùng cách vẽ hình, vài bước đã ra đáp án. Ban giám khảo bảo cách nghĩ rất tốt, gọn. Tôi chỉ muốn hỏi em học cách này ở đâu?”
Triệu Thư Hòa chẳng thể nói trong đầu mình có cả kho bài giảng, đành đáp: “Em tự mày mò, đánh dấu số trên hình sẽ dễ thấy hơn.”
Lãnh đạo Văn gật đầu, lấy trong túi ra phong bì: “Đây là phần thưởng cho em. Năm mươi đồng, hai phiếu mua hàng công nghiệp, cùng một văn bản thông báo biểu dương. Tháng sau báo chí toàn quốc sẽ đăng thành tích của em, ngành giáo dục tỉnh em cũng sẽ nhận được thư khen dành riêng cho em.”
Triệu Thư Hòa cầm phong bì, lòng kích động. Năm mươi đồng tiền thưởng! Còn hai phiếu công nghiệp! Có thể mua xe đạp và nhiều thứ khác rồi: “Em cảm ơn lãnh đạo!”
Lãnh đạo Văn dặn cô tiếp tục học cho tốt rồi rời đi.
Cao Bằng bên cạnh trông phong bì mà thèm: “Năm mươi đồng, hơn một tháng lương của thầy rồi.”
“Thầy Cao.” Triệu Thư Hòa ôm phong bì vào lòng. “Chẳng phải thầy bảo toán mà thi tốt thì coi như nhặt được sao?”
“Nhặt thì cũng là nhặt!” Cao Bằng vỗ đùi. “Nhặt giỏi lắm!”
Trên đường về, Triệu Thư Hòa cứ nghĩ mãi về hai tấm phiếu công nghiệp. Hay mua cho mình một chiếc xe đạp? Nhưng vui xong lại nghĩ, toán đã đứng nhất toàn quốc, thế còn tiếng Anh?
Theo thứ tự công bố, kết quả tiếng Anh chắc trong một hai ngày nữa. Cô học chuyên tiếng Anh, là thí sinh duy nhất tỉnh S. Thi viết cảm giác tốt, thi nói cũng trôi chảy, nhưng cô chẳng biết trình độ học sinh thành phố lớn cao tới đâu.
Đêm nằm trên giường, cô trở mình mãi không ngủ được. Trùm chăn, cô âm thầm cầu: Giải nhất, xin đấy! Mình là đứa trẻ từ núi sâu, nếu tiếng Anh chẳng có thứ hạng nào, về quê biết ăn nói sao với bà con đây!