Tàu vào ga hơn ba giờ chiều. Triệu Thư Hòa xách hành lý xuống, đứng trên sân ga nhìn quanh một lúc. Ga tàu thủ đô lớn gấp mấy lần ga thành phố tỉnh, người chen chúc, loa phát thanh vang giọng nữ thông báo chuyến tàu.
“Đừng ngắm nữa, người đông thế có gì hay.” Cao Bằng vác hai túi từ phía sau chen tới. “Ra ga trước, giáo viên dẫn đoàn đang đợi.”
Lỗ Hưng Tồn đi cuối: “Chỉ ba người bọn mình, đừng lạc nhau.”
Ra khỏi ga, giáo viên dẫn đoàn đã đứng chờ ở cửa. Đó là một ông lão ngoài năm mươi. Thấy họ, ông chìa tay: “Thầy Cao? Cuối cùng cũng tới rồi, chỉ còn đoàn các vị thôi đấy.”
Mọi người lên xe đón. Suốt đường, Triệu Thư Hòa gần như dán mắt vào cửa kính. Đường cái rộng thật, bốn xe tải chạy ngang hàng vẫn còn dư chỗ. Hai bên đường nhà cao tầng nối tiếp, cao hơn và san sát hơn ở thành phố tỉnh.
Cao Bằng nhìn cô: “Thế nào?”
“Nhiều nhà cao quá.”
“Thi xong thầy dẫn em đi tham quan.” Cao Bằng hứa hẹn. “Nhưng nói trước, sáng mai nhận tài liệu làm thủ tục, sáng hôm sau nữa thi toán. Tối em ôn công thức lại một lượt nhé.”
Triệu Thư Hòa đáp, mắt vẫn không rời cửa sổ. Nói cũng lạ, hồi ở thành phố tỉnh cô hồi hộp mỗi ngày, ngủ còn chẳng yên. Đến đây rồi lòng lại nhẹ đi.
Cô nghĩ thông một đạo lý. Một cô gái từ núi sâu bước ra, có thể ngồi tại nơi này đã là quá xứng đáng. Có thứ hạng là lời, thi không tốt cũng chẳng lỗ.
“Cô Lỗ.” Cô quay sang hỏi. “Thí sinh các tỉnh khác đã tới chưa?”
“Chắc phần lớn tới rồi.” Lỗ Hưng Tồn xem thông báo trong tay. “Mấy học sinh trường cấp ba tỉnh mình tới sớm hai ngày, có giáo viên chuyên trách đi cùng, giờ còn cắm cúi giải bài trong nhà khách.”
Cao Bằng nghe vậy không vui: “Giải bài làm gì? Một ngày trước thi phải nghỉ ngơi dưỡng sức.” Dù nói vậy, tối hôm ấy ông vẫn bắt Triệu Thư Hòa ngồi ở sảnh nhà khách ôn lại công thức một lượt.
Nhà khách được đặt chung, mỗi phòng sáu người, giường tầng. Cùng phòng có năm nữ sinh tỉnh khác. Thấy Triệu Thư Hòa bước vào, họ lịch sự gật đầu rồi ai nấy đọc sách của mình.
Sáng hôm sau làm thủ tục.
Giáo viên phụ trách đăng ký cầm danh sách kiểm tra từng người: “Họ tên, trường học, môn dự thi. Người tiếp theo.”
Triệu Thư Hòa bước tới: “Triệu Thư Hòa, Trung cấp Sư phạm tỉnh S, hai môn toán và tiếng Anh.”
Giáo viên kia ngạc nhiên: “Đăng ký cả hai?”
“Vâng.” Triệu Thư Hòa gật đầu.
Người ấy cúi tìm trong hai danh sách, đánh dấu: “Được, sáng ngày 13 tháng 7 thi toán, sáng ngày 15 tháng 7 thi tiếng Anh, đều cùng tòa nhà, nhớ cho rõ.”
Ra ngoài, Cao Bằng lại gần hỏi: “Đối chiếu rõ chưa? Đưa thầy xem giấy báo dự thi.”
Triệu Thư Hòa đưa giấy. Cao Bằng nhìn: Triệu Thư Hòa, Trung cấp Sư phạm tỉnh S, phòng thi số Sáu, số ghế mười ba. Xem xong ông trả lại: “Cất kỹ, mất phải xếp hàng làm lại, ảnh hưởng thi cử.”
Lỗ Hưng Tồn bên cạnh nói: “Cô vừa hỏi được, toán lần này có một trăm hai mươi thí sinh, chia sáu phòng, mỗi phòng hai mươi.”
Trưa ăn trong nhà ăn nhà khách, vừa hay gặp mấy học sinh cấp ba tỉnh S. Bốn người ngồi cùng bàn, mặc sơ mi trắng giống nhau, vừa ăn vừa nhỏ giọng đối chiếu đáp án.
Cao Bằng liếc mắt: “Thấy chưa, đối thủ đấy. Đối thủ ăn cơm cũng học!”
Triệu Thư Hòa gắp rau: “Thầy Cao, người ta còn chẳng biết em là ai, đối thủ gì chứ. Ăn cơm thì mình ăn cho ngon đi.”
Cao Bằng bị chặn họng, quay sang than với Lỗ Hưng Tồn: “Học trò cô, tâm lý vững thật.”
Lỗ Hưng Tồn lại cười: “Vững là tốt, vào phòng thi có lợi.”
Sáng ngày 13 tháng 7, trời vừa sáng, Cao Bằng đã gõ cửa phòng Triệu Thư Hòa: “Mang đủ đồ chưa? Giấy dự thi! Bút chì! Tẩy! Giấy nháp không được tự mang biết chưa? Bút máy đã bơm đầy mực chưa?”
“Mang đủ rồi, đủ cả, tối qua em kiểm tra ba lần.”
“Đeo đồng hồ chưa? Nhỡ trong phòng không có đồng hồ...”
“Thầy Cao.” Triệu Thư Hòa ôm trán. “Hay thầy lập luôn danh sách cho em, để em đọc từ đầu một lượt cho thầy nghe?”
Lỗ Hưng Tồn từ phòng bên sang, kéo Cao Bằng đi: “Ông về phòng ngồi đi, còn hồi hộp hơn cả học trò.”
“Tôi sao không hồi hộp được?” Giọng Cao Bằng vọng từ hành lang. “Đây là cuộc thi toàn quốc!”
---
Ăn sáng xong, gần tới giờ, Triệu Thư Hòa theo dòng thí sinh vào phòng. Chẳng mấy chốc phòng học trống đã kín người. Giám thị phát đề, yêu cầu mọi người kiểm tra số trang trước.
Triệu Thư Hòa mở đề, xem kỹ từ đầu tới cuối các dạng bài. Đề này không khó nhỉ, còn chẳng khó bằng bài toán nâng cao cô từng luyện!
Chuông vang, cô cầm bút làm bài.
Các câu điền trống, trắc nghiệm phía đầu cô làm một mạch. Mấy bài tự luận giữa đề cũng chỉ cần suy nghĩ thêm chút. Tới hai bài cuối, cô dừng lại một lúc, vẽ hình, nghĩ rõ cách giải rồi mới đặt bút.
Viết xong dòng cuối, cô xem đồng hồ, vẫn còn hai mươi phút. Triệu Thư Hòa định kiểm tra thật kỹ. Tới bước áp chót của câu lớn thứ ba, cô phát hiện lúc chép đã bỏ mất một dấu âm.
Triệu Thư Hòa vội sửa, làm lại từ đầu câu ấy, con số khớp rồi. Suýt nữa thì hỏng!
Kiểm tra lượt hai xong, không tìm ra lỗi nào nữa. Chuông vừa vang, bài được thu, Triệu Thư Hòa xoa cổ tay đứng dậy ra ngoài.
Thi xong là xong. Dù sao cô học chuyên tiếng Anh, toán làm tốt xem như món quà tự nhiên có được, làm dở cũng chẳng ai cười.
Dưới lầu, Cao Bằng đã đứng đợi. Vừa thấy cô ông lao tới: “Thi thế nào?”
“Thi xong rồi ạ.”
“Thầy hỏi em làm thế nào!”
“Đều làm được, còn phát hiện một chỗ chép nhầm số khi kiểm tra, đã sửa rồi! Thầy Cao, thầy đừng căng mặt nữa, em đang bình tĩnh mà nhìn thầy cũng sắp nghĩ lệch rồi.”
Cao Bằng không tin nổi: “Bài ấy các năm trước nhiều người để trắng, em làm được sao?”
“Em có làm, đúng không thì chưa biết.” Triệu Thư Hòa thật thà đáp.
Cao Bằng còn định hỏi chi tiết, cô vội chuyển đề tài: “Thầy Cao, thi xong rồi mà. Dù sao em học chuyên tiếng Anh, toán có tệ cũng chẳng ai cười, phải không ạ?”
Chẳng phải lời này chính ông thường an ủi cô sao? Thời thế đổi chiều thật. Cao Bằng nghĩ con bé vốn chỉ tiện đường thi thêm, kết quả nào cũng là lời: “Cũng đúng.”
Triệu Thư Hòa tranh thủ đề nghị: “Thầy Cao, tận ngày kia mới thi tiếng Anh, mai được nghỉ một hôm. Mình vất vả lắm mới tới thủ đô, chẳng lẽ không nên đi dạo?”
Lỗ Hưng Tồn vừa bước tới nghe thấy: “Đi dạo cũng được, tới đây một chuyến chẳng dễ gì. Sáng mai cô đưa em tới hiệu sách, chiều đi chơi tùy ý, tối về ôn nói tiếng Anh thêm lượt.”
Triệu Thư Hòa gật đầu. Thi toán xong, cô vứt cả đề ra khỏi đầu, không nghĩ đúng sai nữa. Tiếp theo còn tiếng Anh, đây mới là sân nhà của cô.
Tối về phòng nhà khách, Triệu Thư Hòa ngồi bên bàn viết hai lá thư, một cho nhà mình và một cho nhà họ Lục. Nội dung ngắn gọn: đã thi xong toán, ngày kia thi tiếng Anh, mọi chuyện đều tốt.
Viết xong, cô lật phong bì nhìn mặt trước có in hình phong cảnh thủ đô. Bỗng cô nghĩ, giá cha mẹ mình cũng có thể ra khỏi núi sâu, tới thủ đô xem một lần thì tốt biết bao.
Triệu Thư Hòa dán phong bì, cất vào túi rồi nằm trên giường ngẩn ngơ hồi lâu.
Mấy cô gái cùng phòng có người đã ngủ, có người vẫn đọc sách. Cô không lên tiếng, kéo chăn trùm đầu nhắm mắt. Cô nhớ những gì chiều nay thấy ở thủ đô: đường rộng bằng phẳng, đèn đường xếp từng dãy, đến tối tất cả cùng sáng, sáng rực gần như ban ngày.
Còn ở thôn Tiểu Thạch Đầu, trời tối là tối thật, tối tới mức giơ tay không thấy ngón, muốn ra ngoài phải cầm đuốc. Thế giới rộng lớn quá. Công xã Tiểu Thạch Kiều nhỏ bé biết bao, nhỏ đến mức trên bản đồ còn chẳng tìm thấy một chấm.