“Triệu Thư Hòa, không chỉ có bọn mình tới đâu. Mười người đứng đầu cuộc thi toán và tiếng Anh lần trước, chắc đều được các tỉnh điều tới đây cả rồi. Bọn mình ghé qua gian hàng của thủ đô, người giành giải nhất tiếng Anh lần trước cũng đại diện thủ đô tới dự hội chợ lần này đấy!”
Châu Lỵ cười, vỗ nhẹ tay Triệu Thư Hòa: “Lần này chúng ta không thi làm bài nữa, ai cũng đến bán hàng thôi. Mấy hôm nữa hết bận, chúng mình hẹn nhau tụ tập nhé.”
“Được chứ. Định được ngày giờ thì gọi mình.” Triệu Thư Hòa vui vẻ nhận lời.
Nói thêm vài câu, Châu Lỵ và Lâm Hiểu vội vã trở về gian hàng Thượng Hải.
Tiễn hai người đi, Triệu Thư Hòa quay sang tìm Lý Thủ Gia, lúc này đang cầm giẻ lau tủ trưng bày: “Phó giám đốc Lý, có chuyện này cháu muốn báo trước với chú.”
“Sao thế, Thư Hòa? Hàng trưng bày có vấn đề à?” Lý Thủ Gia ngừng tay.
Triệu Thư Hòa lắc đầu: “Lần này, ngoài thương nhân nước ngoài mang ngoại tệ đến, còn có cán bộ các bộ ngành và những tỉnh bạn tới tham quan, khảo sát. Cháu nghĩ dù là khách nước ngoài hay người trong nước, hễ đã bước vào gian hàng tỉnh S, chúng ta phải đối xử nhiệt tình như nhau, tuyệt đối không phân biệt.”
Lý Thủ Gia hơi ngẩn ra. Trong hoàn cảnh lúc bấy giờ, không ít người cứ gặp người nước ngoài là vô thức coi họ cao hơn mình một bậc, chỉ thiếu điều cung phụng tận nơi. Trái lại, với đồng bào trong nước thì chẳng buồn ngó ngàng.
Thấy ông còn thắc mắc, Triệu Thư Hòa giải thích: “Phó giám đốc Lý, chúng ta đi xa như thế này là để làm công việc phục vụ khách hàng. Chúng ta chỉ bán hàng trong một tháng, không nên đắc tội với ai. Phục vụ tận tình, đối xử công bằng với mọi người, đó mới là phong thái của một tỉnh lớn.”
Thời buổi nhân viên bán hàng còn có thể trợn mắt với khách, khái niệm ngành dịch vụ vẫn rất mới mẻ, huống chi là chủ động tươi cười với người khác.
Lý Thủ Gia cũng là người từng trải chốn quan trường, nghe một cái đã hiểu ngay: “Con bé này, đầu óc đúng là nhanh nhạy!”
Ông quay sang gọi hơn hai mươi người đang tất bật trong gian hàng tỉnh S: “Mọi người tạm ngừng tay, nghe tôi nói đây! Lát nữa mở cửa, bất cứ ai bước vào gian hàng, dù nói tiếng nước ngoài hay tiếng phổ thông, đều phải đón tiếp bằng tất cả sự nhiệt tình! Ai dám tỏ vẻ lạnh nhạt với khách, tôi lập tức cho cuốn gói về tỉnh S, về đến nơi còn trừ tiền nữa! Nhớ chưa?”
“Nhớ rồi!” Mọi người đồng thanh đáp.
Đúng mười giờ sáng ngày 15 tháng 10 năm 1977, lễ khai mạc ngắn gọn mà sôi nổi kết thúc bên ngoài hội trường.
Cửa lớn vừa mở, thương nhân từ khắp nơi trên thế giới, ăn mặc vest và sơ mi chỉnh tề, cùng các đại biểu trong nước đeo thẻ thông hành đặc biệt, lần lượt tiến vào khu triển lãm.
Những thứ mà Triệu Thư Hòa nhờ ông Vương bên hậu cần chuẩn bị từ hai hôm trước đã phát huy tác dụng.
Ở rìa ngoài gian hàng có một chiếc bàn dài, trên đặt hai bình thủy tinh lớn ngâm đầy cánh hoa hồng. Giữa tiết trời Quảng Châu giữa tháng mười vẫn oi bức, thức uống ấy tỏa ra vị chua ngọt mát lành đầy hấp dẫn.
“Cao Hải, Tiểu Giang, rót nước đi. Hễ có người dừng trước gian hàng chúng ta thì mời họ một ly.” Triệu Thư Hòa dặn.
Chẳng bao lâu, mấy vị khách nước ngoài mồ hôi nhễ nhại đi ngang qua. Ngô Tiểu Giang nhanh nhẹn rót ba ly nhỏ, hai tay đưa tới, dùng vốn tiếng Anh mới học còn ngập ngừng mời: “Xin chào, mời quý khách dùng nước.”
Mấy người khách vốn chỉ định xem qua, tiện tay nhận lấy uống thử, lập tức sáng mắt.
“Ồ, ngon quá!” Một người nước ngoài râu rậm giơ ngón tay cái với Tiểu Giang: “Thức uống này tuyệt thật. Vị chua dịu, thơm mùi hoa hồng, không quá ngọt, cảm giác rất tốt cho sức khỏe! Đây là gì thế?”
Triệu Thư Hòa tiến lên, mỉm cười giải thích bằng tiếng Anh: “Thưa ông, đây là thức uống giấm hoa hồng đường phèn truyền thống của tỉnh S, Trung Quốc. Vừa giải khát, giải nóng, vừa giúp tiêu hóa. Nếu ông thích những sản phẩm truyền thống như thế này, mời ông vào xem các mặt hàng thủ công hoàn toàn làm bằng tay của tỉnh chúng tôi.”
Mấy vị khách liền theo cô bước vào gian hàng.
Chiêu này có hiệu quả rõ rệt. Những thương nhân nước ngoài qua lại đều sẵn lòng dừng chân trước gian hàng tỉnh S, uống một ly nước mát thơm hương hoa, rồi tiện thể ngắm nghía hàng hóa trên kệ.
Không chỉ người nước ngoài, các đại biểu khảo sát trong nước đi mỏi chân cũng dừng lại xem.
Thời ấy, người trong nước được vào Hội chợ Quảng Châu phần lớn là lãnh đạo các bộ ngành hoặc cán bộ chính thức được mời, người dân bình thường không thể vào. Thế nhưng ngay cả họ cũng còn đôi chút ngại ngần, luôn nghĩ đồ ngon như vậy chỉ dùng tiếp khách nước ngoài, mình đến uống e không đúng quy định.
Mấy cán bộ trung niên mặc bộ đồ Trung Sơn màu xám đứng cách đó không xa, nhìn chăm chăm mà không dám lại gần.
Triệu Thư Hòa tinh mắt trông thấy, lập tức bưng khay đựng mấy ly giấm hoa hồng đi tới.
“Các chú đi tham quan mệt rồi phải không? Nếm thử chút nước mát tỉnh S chúng cháu tự pha đi ạ.” Cô trực tiếp đưa ly vào tay họ.
Một cán bộ vừa bất ngờ vừa cảm kích: “Thế này... có được không? Đây chẳng phải nước tiếp khách nước ngoài sao?”
“Chú nói gì thế ạ?” Triệu Thư Hòa cười thoải mái. “Tiếp khách nước ngoài là để kiếm ngoại tệ. Còn trên đất nước mình, người nhà càng không cần khách sáo. Có điều nguyên liệu chúng cháu mang theo không nhiều, không thể mời các chú uống thỏa thích, nhưng giải khát vài ly thì đủ ạ.”
Mấy cán bộ uống cạn ly, cảm thấy cả người khoan khoái: “Các đồng chí của Sở Ngoại thương tỉnh S phải không? Năm nay các đồng chí làm rất tốt!”
Nhờ phục vụ nhiệt tình, không phân biệt đối xử và những ly giấm hoa hồng miễn phí, chỉ trong một giờ, gian hàng tỉnh S đã trở thành nơi đông khách nhất tầng một.
Đúng lúc ấy, một thương nhân người Anh râu rậm vừa uống giấm hoa hồng đứng trước kệ bày đồ sơn mài thoát thai và đũa gỗ nhựa ruồi khắc hoa bằng nhiệt.
Ông nhấc chiếc bát sơn mài đen vẽ hoa văn vàng lên, lật qua lật lại xem rồi hỏi bằng tiếng Anh: “Cô gái trẻ, chiếc bát này nhẹ thật. Hoa văn được vẽ bằng gì vậy? Giá bao nhiêu?”
Khách tới rồi! Triệu Thư Hòa trấn tĩnh, bước lại gần: “Thưa ông, ông thật tinh mắt. Đây không phải chiếc bát thông thường.”
Cô không vội báo giá mà chỉ vào hoa văn dưới đáy bát: “Ở Trung Quốc thời xưa, đây gọi là sơn mài thoát thai. Phải qua ba mươi sáu công đoạn hoàn toàn thủ công, mất trọn một tháng mới hoàn thiện được một món. Hàng trăm năm trước, những sản phẩm làm bằng kỹ thuật này là đồ tiến cống riêng cho hoàng gia. Chỉ hoàng đế Trung Quốc mới có tư cách dùng chúng trong bữa ăn.”
“Đồ tiến cống hoàng gia sao?” Người phương Tây vốn rất dễ bị cuốn hút bởi vẻ huyền bí của hoàng tộc phương Đông.
Triệu Thư Hòa gật đầu, tiện tay cầm hộp đũa gỗ nhựa ruồi bên cạnh: “Cả hộp đũa này nữa. Gỗ được chọn từ cây nhựa ruồi hơn mười năm tuổi. Họa tiết do nghệ nhân lâu năm dùng que sắt nung đỏ, tỉ mỉ khắc từng nét lên thân đũa...”
Vị khách người Anh hoàn toàn bị những câu chuyện về hoàng gia mê hoặc. Ông nâng niu chiếc bát trong lòng bàn tay, như thể đang cảm nhận hơi ấm của hoàng đế Trung Hoa từ hàng trăm năm trước.
“Thật không thể tin nổi! Đây đúng là nghệ thuật! Vậy tôi phải trả bao nhiêu để mang chúng về?”
Triệu Thư Hòa báo giá mới do chính cô điều chỉnh: “Đũa khắc hoa, một hộp mười đôi, giá 1,6 đô la. Đồ sơn mài thoát thai loại nhỏ, mỗi món 8 đô la.”
Lý Thủ Gia đứng bên cạnh cứ ngỡ cô chỉ nói đùa. Ai dè cô dám báo giá thật! Đồ sơn mài từ 4 đô la nâng lên 8 đô la, đũa từ 1 đô la thành 1,6 đô la. Người nước ngoài lại chịu bỏ tiền mua đắt thế sao?
“Không thể tin được. Món đồ thủ công mang dấu ấn hoàng gia như vậy mà chưa đến mười đô la?” Người đàn ông râu rậm rõ ràng cảm thấy mình hời to. “Tôi muốn đặt một lô! Đũa khắc hoa này lấy hai trăm hộp! Đồ sơn mài nhỏ lấy một trăm món! Hôm nay ký hợp đồng được không?”
Triệu Thư Hòa đáp: “Tất nhiên được, thưa ông. Mời ông qua bên này ngồi.”
Tiền Tiểu Mạn vội mang hợp đồng mua bán bằng tiếng Anh tới, điền các con số. Vị khách ký tên rất dứt khoát rồi sang trung tâm hội chợ làm thủ tục tiếp theo.
Đợi khách đi rồi, Lý Thủ Gia kích động nói: “Hai trăm hộp đũa là 320 đô la, một trăm món sơn mài là 800 đô la... Vậy là một nghìn một trăm hai mươi đô la rồi sao?!”
Hội chợ mới mở được hai tiếng! Theo doanh số năm ngoái, mấy món thủ công kén khách này bán nửa tháng cũng chưa được một nghìn đô la. Triệu Thư Hòa chỉ kể một câu chuyện đã bán được với giá gấp đôi, còn ký đơn hàng ngay tại chỗ!
“Phó giám đốc Lý, chú đừng kích động vội.” Triệu Thư Hòa cầm ly nước uống một ngụm. “Chừng này đã là gì đâu. Chiều mới là lúc có trò hay, mau bảo người phụ trách hàng hóa phía sau chuẩn bị cho kịp.”
Sự thật chứng minh Triệu Thư Hòa đã hiểu rất rõ tâm lý khách nước ngoài.
Nhờ cách giới thiệu là đồ tiến cống hoàng gia phương Đông, cộng thêm tay nghề chế tác tinh xảo, suốt buổi chiều, gian hàng tỉnh S đông như người ta tranh nhau mua rau ngoài chợ.
Tiền Tiểu Mạn, Cao Hải và Ngô Tiểu Giang viết đơn hàng đến mỏi cả cổ tay.
Gần năm giờ chiều, trước lúc đóng cửa, Lý Thủ Gia trốn trong kho nhỏ phía sau gian hàng để tính sổ.
“Đũa khắc hoa bán được ba trăm hộp! Đồ sơn mài nhỏ ký thêm hai trăm món! Bộ rối bóng năm món bán bốn mươi bộ!” Lý Thủ Gia cầm sổ, giọng lạc hẳn đi. “Trời đất ơi, chỉ riêng nhóm hàng thủ công hôm nay đã kiếm được gần ba nghìn đô la ngoại tệ! Vượt chỉ tiêu rồi! Vượt rồi!”
Năm giờ rưỡi, khi nhạc báo đóng cửa vang lên, loa phóng thanh trên nóc hội trường truyền tới thông báo của ban tổ chức.
“Kính mời các đồng chí tham gia triển lãm chú ý. Sau đây là danh sách những đơn vị có thành tích xuất sắc trong ngày đầu tiên. Đoàn đại biểu ngoại thương tỉnh S, nhờ thái độ phục vụ nhiệt tình chu đáo cùng phương thức giới thiệu sản phẩm tích cực đổi mới, không chỉ nhận được lời khen từ thương nhân nước ngoài mà còn được các đại biểu trong nước nhất trí đánh giá cao. Ngay ngày đầu đã ký nhiều đơn hàng lớn, nay đặc biệt tuyên dương trước toàn hội chợ...”
Tên tỉnh S được nhắc đi nhắc lại ba lần trên loa.
Lý Thủ Gia cùng ông Vương và mấy người nữa kích động ôm chầm lấy nhau sau gian hàng. Tỉnh S nghèo khó bao năm, đã bao giờ được nở mày nở mặt tại Hội chợ Quảng Châu đến thế!
Triệu Thư Hòa đang cúi đầu thu dọn tài liệu trên bàn, chuẩn bị về nhà khách.
“Triệu Thư Hòa.” Một giọng nam vang lên phía trước gian hàng.
Triệu Thư Hòa nhìn theo tiếng gọi. Chẳng phải Phương Tri Viễn, người giành giải nhất tiếng Anh ở thủ đô đó sao? Cô với cậu ta đâu có quen thân.
Lúc này, Phương Tri Viễn có vẻ không vui. Hôm nay gian hàng thủ đô vốn chiếm ưu thế tuyệt đối về vị trí, sản phẩm cũng thuộc loại tốt nhất. Thế mà một nữ sinh trung cấp từ miền núi chỉ dùng mấy ly giấm hoa và những lời giới thiệu khó hiểu về đồ tiến cống hoàng đế đã thu hút phần lớn khách hàng tới gian tỉnh S.
“Có chuyện gì sao?” Triệu Thư Hòa cất tài liệu vào túi.
Một vài phiên dịch từ các tỉnh chưa kịp rời đi, trong đó có Châu Lỵ của Thượng Hải, thấy tình hình liền dừng chân xem.
Phương Tri Viễn hơi ngẩng cằm: “Cuộc thi tiếng Anh lần trước, cậu đứng thứ hai, tôi đứng thứ nhất. Tôi biết nhiều người cho rằng nếu tôi không sống ở nước ngoài tám năm từ nhỏ thì chưa chắc thắng cậu. Lần này vừa hay chúng ta đều có mặt ở Hội chợ Quảng Châu. Từ ngày mai, hãy thi đấu thật sự một trận. Một tháng sau, xem đơn hàng tỉnh S nhiều hơn hay doanh số thủ đô cao hơn. Cậu dám nhận lời không?”
Lý Thủ Gia nghe mà tức muốn chết. Thằng nhóc này rảnh rỗi quá hóa dở à? Đòi so doanh số với thủ đô, khác nào lấy trứng chọi đá! Người ta bán máy móc công nghiệp nặng, thiết bị tinh vi cỡ lớn, một hợp đồng tùy tiện cũng vài chục nghìn đô la. Tỉnh S bán gì? Đũa, sơn mài, đặc sản địa phương! Lấy gì so?
Triệu Thư Hòa nhìn cậu ta, chẳng hề nổi giận, ngược lại còn thấy bất lực: “Tôi không thi.” Cô từ chối thẳng.
Phương Tri Viễn cau mày: “Sao? Sợ rồi à? Hồi diễn thuyết ở nhà khách số hai thủ đô, cậu chẳng phải rất gan dạ sao?”
“Không phải sợ.” Triệu Thư Hòa nhìn thiếu niên nhỏ hơn mình một hai tuổi đang đầy khí thế. “Tôi không muốn cậu lấy thành quả trí tuệ của người dân thủ đô, thậm chí của người lao động cả nước, ra làm công cụ tranh hơn thua trẻ con với tôi.”
Phương Tri Viễn sững sờ. Những người đứng xem cũng ngẩn người.
“Đồng chí Phương, đây là Hội chợ Quảng Châu. Tôi tới đây với một lòng muốn đem doanh thu và ngoại tệ về cho đất nước, cho tỉnh nhà. Tôi không đứng đây một mình. Phía sau tôi là vô số nghệ nhân cần mẫn trong các xưởng của tỉnh S, là hàng chục triệu người dân cần nguồn ngoại tệ ấy để đổi lấy lương thực, đổi lấy hy vọng.”
Triệu Thư Hòa nói tiếp: “Cậu đang ở tuổi trẻ đầy nhiệt huyết. Gia cảnh tốt, tiếng Anh giỏi, bản thân cậu quả thật rất xuất sắc. Chính vì xuất sắc như vậy, cậu càng nên nghĩ đến cách quảng bá những sản phẩm công nghệ cao của quê hương mình, thậm chí của cả nước. Đừng chỉ chăm chăm hơn thua với một nơi nghèo như tỉnh S.”
Châu Lỵ và Lâm Hiểu đứng cách đó không xa, nghe mà nước mắt lưng tròng. Hồi trước bọn họ buông lời thách thức, trở về áy náy mãi. Sao hôm nay Phương Tri Viễn gây chuyện, chính hai cô lại thấy day dứt theo thế này!
“Cậu đang đứng trên vai người khổng lồ là thủ đô, lẽ ra phải nhìn xa hơn tôi mới đúng.” Triệu Thư Hòa bất chợt ghé tai Phương Tri Viễn, nói nhỏ: “Cậu quên Từ Hy Thái hậu hoang phí ngày xưa đã cắt đất bồi thường, đền cho nước ngoài bao nhiêu vàng bạc thật rồi sao? Bây giờ, chúng ta phải từng đồng từng đồng kiếm lại từ tay những người phương Tây ấy!”
Những lời này đâm thẳng vào tim Phương Tri Viễn. Nhìn cô gái ăn mặc giản dị trước mặt, cậu nhận ra cô chẳng hề ghen tị hay muốn thắng ai vì danh dự cá nhân.
So với cô, lời thách đấu doanh số vừa rồi của cậu chẳng khác nào hành động của một đứa trẻ chưa trưởng thành.
Phương Tri Viễn hít sâu, cúi đầu trước Triệu Thư Hòa: “Triệu Thư Hòa, ngay lúc đưa ra lời thách đấu, tôi đã thua cậu rồi.”
Dứt lời, cậu sải bước về gian hàng thủ đô.
Lý Thủ Gia đứng phía sau vẫn không hiểu nổi: “Thư Hòa, vừa rồi cháu ghé tai đọc bùa gì cho thằng nhóc ấy vậy? Sao người thủ đô nghe xong lại cúi đầu trước cháu?”
Triệu Thư Hòa mỉm cười: “Không có gì đâu ạ, cháu chỉ giảng cho cậu ta một bài học lịch sử thôi.”