Không khí trong nhà chính lặng xuống sau câu hỏi của Lâm Bằng. Trong thời đại vừa trải qua mười năm biến động, Lâm Bằng từng lăn lộn ở quân đội, chứng kiến quá nhiều người chỉ vì một hai câu nói mà hỏng cả nửa đời.
Triệu Thư Hòa đứng trước bao nhiêu lãnh đạo và phóng viên tại một sự kiện toàn quốc, nói thẳng cái nghèo khổ nơi Thập Vạn Đại Sơn của tỉnh S. Chuyện ấy đúng là con dao hai lưỡi.
“Anh rể.” Giọng Triệu Thư Hòa rất nhẹ. “Thật ra lúc đứng trên sân khấu, em không nghĩ nhiều đến những chuyện quanh co ấy, cũng không biết có đắc tội ai không. Nếu thật sự khiến vài người thấy mất mặt mà nổi giận, thì cứ để họ giận. Chỉ cần bà con được ra khỏi núi, có điện có nước sinh hoạt, em không quan tâm nữa.”
Lâm Bằng nhìn cô em dâu út mười chín tuổi trước mắt. Sự thẳng thắn ấy xua bớt nỗi lo trong lòng anh. Anh thở dài, nâng cốc nước uống một ngụm mà không nói gì.
Lục Cảnh Phong ngồi bên cạnh Triệu Thư Hòa, thuận tay gắp thịt vào bát cô.
“Anh rể, gặp chuyện nào xử lý chuyện ấy, không sao đâu.” Lục Cảnh Phong chẳng hề hoảng. “Thư Hòa lần này nói thẳng, nhưng đó là sự thật. Hơn nữa mục tiêu của chúng ta đã đạt được. Lãnh đạo Tỉnh ủy đích thân quyết định, báo chí cả nước đều khen, bây giờ Thư Hòa đã thành tấm gương tiên tiến được dựng lên, đứng về phía lẽ phải.”
Anh nói tiếp: “Lúc này cấp trên chẳng những không tìm em ấy gây phiền phức mà còn bảo vệ. Ai dám chạy tới kiếm chuyện với Thư Hòa lúc này, chính là đối đầu với báo chí cả nước và Tỉnh ủy.”
Nghe Lục Cảnh Phong phân tích, Lâm Bằng gật đầu: “Cảnh Phong nói đúng. Vì lo nên anh mới rối trí. Nhưng giờ không sao rồi, tiếp theo cả nhà phải kín đáo một chút. Ngoài kia bàn tán về Thư Hòa nhiều quá, danh tiếng quá lớn không hẳn là chuyện tốt. Nói nhiều dễ sai nhiều, cứ yên phận sống cuộc sống của mình mới quan trọng.”
Vương Tú Lan liên tục gật đầu: “Đúng, đúng! Anh rể cháu nói phải! Nhà ta đóng cửa lại mà sống.”
Lục Trường Hùng cũng lên tiếng: “Thư Hòa, mấy ngày này con cứ ở nhà nghỉ thật tốt.”
Lục Cảnh Phong gật đầu rồi đổi chủ đề: “Anh rể, bố mẹ, chúng con hiểu. Con đã tính rồi, đợi Thư Hòa lấy bằng tốt nghiệp vào tháng sáu, chúng con sẽ kết hôn. Sau đó chờ quyết định công việc bên trường bồi dưỡng, rồi đi nhận chức luôn.”
Lời vừa dứt, bầu không khí trên bàn ăn lập tức chuyển từ nghiêm túc sang vui mừng.
“Ôi chao! Đây là chuyện vui lớn!” Lý Hà cười nói. “Thế là song hỷ lâm môn, không, tam hỷ lâm môn mới đúng! Nhất toàn quốc, được phân việc tốt, rồi còn làm cô dâu mới nữa!”
Lục Quế Anh cũng vui, đẩy nhẹ Lục Cảnh Phong: “Thằng nhóc này, tính toán kỹ quá nhỉ. Nhà mới đã sửa soạn xong từ lâu, chỉ chờ ngày này thôi đúng không?”
Vương Tú Lan nói: “Tốt! Tốt! Mai mẹ xem lịch chọn ngày, ra hợp tác xã mua vải đỏ. Phải làm đám cưới cho thật rộn ràng!”
Cả nhà cười nói vui vẻ. Triệu Thư Hòa cúi đầu ăn cơm. Từ ngày xem mắt cho đến lúc ngồi giữa bàn ăn tỉnh thành bàn chuyện cưới xin, chưa đầy hai năm mà cứ như cách cả một đời.
Sáng hôm sau, trời vừa sáng, không khí còn hơi se lạnh.
Ăn sáng xong, Triệu Thư Hòa lấy từ tủ trong phòng phía tây những món đồ đã chuẩn bị sẵn, xách ra ngoài. Hai túi lưới lớn đựng bốn hộp sữa mạch nha, hai gói đường đỏ hảo hạng và một cây thuốc lá. Tất cả là do Lục Cảnh Phong đặc biệt đến hợp tác xã mua bằng phiếu.
Cô không đi nơi nào khác mà đến thẳng trường trung cấp sư phạm.
Sáng cuối tuần, trường chẳng có mấy người. Triệu Thư Hòa quen đường đi tới khu ký túc giáo viên sau trường, tới trước căn phòng trong cùng tầng một rồi nhẹ nhàng gõ cửa.
Người mở cửa là Lý Thục Cầm. Thấy Triệu Thư Hòa, bà lập tức kéo cô vào: “Thư Hòa! Em về rồi! Mau vào đây!”
Trịnh Thanh Học đang ngồi trước bàn học cũ. Trên bàn không có giáo trình toán, chỉ có một đống báo mấy ngày gần đây, trang nhất tờ nào cũng in tên Triệu Thư Hòa.
Triệu Thư Hòa đặt hai túi đồ lên góc bàn: “Thầy Trịnh, cô Lý, em đã về.”
Lý Thục Cầm nhìn cô rất vui: “Đứa trẻ này, về thì về thôi, mua bao nhiêu đồ quý làm gì. Em được giải nhất, ông Trịnh mấy hôm nay ngoài miệng chẳng nói gì nhưng ngày nào cũng xem báo dõi theo đấy!”
Nhưng mặt Trịnh Thanh Học chẳng có chút vui mừng. Ông đứng dậy, bước ra cửa, đóng cửa phòng kín mít, tiện tay kéo nửa tấm rèm trước cửa sổ lại.
Trịnh Thanh Học vỗ vào chồng báo trên bàn, gầm lên khe khẽ: “Thư Hòa! Em không nên nói những lời này! Em hồ đồ quá!”
Triệu Thư Hòa đứng nguyên, không lên tiếng.
Lý Thục Cầm giật mình, vội kéo tay chồng: “Ông Trịnh, ông làm gì thế? Con bé vừa giành giải nhất toàn quốc, từ xa về thăm chúng ta, ông phát điên gì vậy?”
“Tôi phát điên?” Trịnh Thanh Học giận đến run người. “Bà biết nó nói gì ở Kinh Thị không? Bà biết mấy bài báo này đăng ra sẽ có hậu quả gì không?”
“Con bé còn trẻ quá! Nó căn bản không biết cái giá của vài lời nói! Bà quên năm năm ở nông trường chúng ta sống ra sao rồi à? Chỉ một câu sai là vạn kiếp không trở lại được! Bây giờ chưa phải lúc nói những chuyện ấy! Trời còn chưa sáng hẳn đâu! Triệu Thư Hòa, sao em dám chạy lên hội trường lớn ở Kinh Thị để kể những nỗi khổ ấy!”
Trịnh Thanh Học thật sự sợ. Năm năm ở nông trường, ông tận mắt chứng kiến và tự mình trải qua quá nhiều chuyện hoang đường. Ông hiểu hơn ai hết, thời buổi này nói thật cũng phải trả giá.
Ông coi Triệu Thư Hòa là học trò tâm đắc nhất, thật lòng sợ cô bé tài năng này chỉ vì nhất thời bộc bạch mà bị cuốn vào vòng xoáy chính trị, hỏng cả đời.
Triệu Thư Hòa hiểu giáo sư Trịnh lo điều gì. Dù sao chính ông cũng là nạn nhân của cuộc vận động ấy: “Thưa thầy, em không vượt qua giới hạn.”
Trịnh Thanh Học khựng lại.
Triệu Thư Hòa nhìn ông: “Thầy, em xin lỗi. Em không dám lên tiếng bênh vực thầy cô, cũng không dám lên tiếng về những vấn đề của thời đại này. Em biết ranh giới đỏ nằm ở đâu.”
“Lúc đứng trên sân khấu, nhìn những học sinh thành phố lớn, em nhớ đến thôn Tiểu Thạch Đầu. Em chỉ nói vài lời thật cho những người nông dân nghèo như chúng em. Chúng em nghèo đến mức nào, em kể nguyên vẹn mức ấy. Những lời đó không phạm điều cấm kỵ.”
“Lúc lãnh đạo tìm đến, em cũng sợ.” Giọng Triệu Thư Hòa nghẹn ngào. “Sau khi trở về, lãnh đạo tỉnh gặp riêng em. Bước vào phòng họp, chân em mềm nhũn, không biết điều chờ đợi mình là biểu dương hay phê bình.”
Trịnh Thanh Học và Lý Thục Cầm đều ngây người.
Triệu Thư Hòa bình tĩnh lại rồi nói tiếp: “Tỉnh ủy cử đoàn điều tra tới thôn Tiểu Thạch Đầu. Đường vào đó quá khó mở. Lãnh đạo bảo với em, tỉnh sẽ cấp toàn bộ kinh phí chuyên khoản, đưa năm mươi bảy hộ trong bán kính hai mươi kilômét quanh thôn ra khỏi núi, tập trung xây thôn mới, kéo điện và nước.”
“Thưa thầy, năm mươi bảy hộ dân đấy ạ.” Triệu Thư Hòa đưa tay lau nước mắt. “Khi biết kết quả ấy, em không còn bận tâm nữa! Nếu mấy câu của em có thể đổi lấy việc người dân thôn Tiểu Thạch Đầu được bước ra ngoài, dù có hậu quả gì em cũng không hối hận!”
Lý Thục Cầm che miệng bật khóc. Bà khóc vì lòng can đảm của cô bé, cũng vì mảnh đất này cuối cùng đã có một tia sáng.
“Tốt... tốt lắm...” Trịnh Thanh Học nghẹn ngào. “Đứa trẻ ngoan... em mạnh mẽ hơn thầy... hơn tất cả chúng ta...”