Chưa đầy hai ngày sau lễ tuyên dương, báo tỉnh đã đăng thành tích Triệu Thư Hòa, chữ đen in trên giấy trắng rõ ràng: Học sinh Triệu Thư Hòa của Trường Trung cấp Sư phạm tỉnh S, giải nhất toán toàn quốc, giải năm tiếng Anh toàn quốc, được trao danh hiệu Cá nhân tiên tiến ngành giáo dục tỉnh.
Báo còn chưa chuyển tới công xã Tiểu Thạch Kiều mà khắp công xã tin tức đã bay đi khắp nơi.
Chuyện lan ra từ ngày hai anh em Triệu Mãn Trụ lên huyện nhận việc. Lúc đội trưởng viết giấy giới thiệu cho họ, miệng ông cười không khép nổi. Chiều hôm ấy đi chợ, gặp ai ông cũng kể: “Con gái nhà kế toán Triệu Thủ Điền ở thôn Tiểu Thạch Đầu chúng tôi giành giải nhất toàn quốc! Toán được điểm tuyệt đối! Tỉnh còn tổ chức lễ tuyên dương, thưởng cho nhà họ Triệu hai suất biên chế chính thức nữa!”
Lời này vừa truyền ra, nhà họ Triệu lập tức trở thành tâm điểm bàn tán. Mấy ông bà cụ đi chợ ngồi xổm trước cửa hợp tác xã mua bán mà xì xào, tới cả bác đầu bếp chia cơm ở nhà ăn công xã cũng biết: “Ông kế toán già Triệu Thủ Điền ấy à? Con gái nhà ông ấy sao?”
“Chứ còn ai! Hồi trước nhà nghèo đến học cũng chẳng đủ tiền. Sau đi xem mắt gặp anh chàng ở thành phố tỉnh, người ta ưng cô bé, chu cấp cho lên thành phố học trung cấp sư phạm!”
“Đi học thì cứ đi học, sao lại thành giải nhất toàn quốc?”
“Đầu óc người ta giỏi chứ sao! Ngày nào cũng đứng nhất, thi một mạch tới tận cấp toàn quốc! Tỉnh vừa thưởng tiền vừa sắp xếp việc làm cho người nhà!”
“Việc làm gì thế?”
“Hai ông anh, một người làm bảo vệ ở trường trung học số một huyện, một người làm phát thư ở bưu điện, đều có biên chế chính thức! Bát cơm sắt đấy!”
“Trời đất ơi, hai suất cơ à? Sao lại cho tới hai?”
“Hình như cô bé thi hai môn. Toán đứng nhất được một suất, tiếng Anh đứng thứ năm được một suất!”
Người bên cạnh tò mò hỏi: “Tiếng Anh là cái gì?”
“Thì... là thứ tiếng người nước ngoài nói.”
“Tiếng người nước ngoài nói cũng đem thi được à? Lại còn thưởng việc làm?”
“Được chứ! Người ta thi đứng thứ năm toàn quốc đấy!”
Người hỏi vẫn không hiểu tiếng nước ngoài liên quan gì tới thi cử, nhưng điều đó chẳng ngăn ông ta xuýt xoa: “Lão Triệu Thủ Điền này đúng là số tốt!”
Tin càng truyền càng rộng, càng truyền càng sai lệch. Tới sáng hôm sau, khi lọt vào tai Triệu Thư Lan, câu chuyện đã thành: “Con gái út của Triệu Thủ Điền làm quan to ở thành phố tỉnh, một hơi sắp xếp năm công việc cho cả nhà.”
Khi ấy Triệu Thư Lan đang phơi chăn trong sân. Một chị dâu ở thôn bên chạy tới kể, chị còn chẳng kịp thu chăn đã hộc tốc về nhà mẹ đẻ.
Vượt qua ngọn núi, đi hơn một tiếng đồng hồ, Triệu Thư Lan thở hổn hển đẩy cổng sân. Triệu Thư Hòa đang giảng bài cho mấy đứa trẻ Lục Minh Dương trong nhà chính, nghe động tĩnh liền thấy chị cả xông vào.
“Chị? Sao chị về đây!” Triệu Thư Hòa vội đứng dậy ra đón. “Em với Cảnh Phong còn định ngày mai sang thăm chị!”
Triệu Thư Lan nắm chặt cánh tay cô, thở không ra hơi: “Em... em có phải giành giải nhất toàn quốc không?”
Triệu Thư Hòa cười: “Chị ngồi xuống uống nước đã rồi nói.”
“Chị không uống! Em nói cho chị rõ trước!” Sau mấy hơi thở gấp, Triệu Thư Lan nói tiếp: “Bên ngoài truyền ầm lên, bảo em làm quan lớn, sắp xếp năm việc làm cho nhà mình. Người ta suýt chặn kín cửa nhà chị để hỏi đấy!”
Triệu Thư Hòa dở khóc dở cười: “Trời ạ, phóng đại quá rồi! Làm gì có năm suất, chỉ hai thôi!” Cô kể lại đầu đuôi: giải nhất toán toàn quốc, giải năm tiếng Anh, lễ tuyên dương của tỉnh, hai giấy quyết định cấp việc làm chính thức.
Nghe xong, Triệu Thư Lan ngồi ngây trên ghế hồi lâu chưa hoàn hồn.
Lý Quỳnh Tiên bưng bát nước tới đưa con gái lớn: “Con cũng thật là, đi xa một mình như vậy, sao không đợi Vĩnh Phát đi cùng?”
“Con nào còn tâm trí đợi anh ấy! Vừa nghe chuyện em út là con chạy về ngay.” Triệu Thư Lan uống hai ngụm nước, bình tĩnh lại, nhìn em gái: “Em út, em làm cả nhà mình nở mày nở mặt quá.”
Triệu Thư Hòa hơi ngượng: “Chị, thật ra em thấy có lỗi trong lòng. Em chỉ tham gia hai môn thi, ban đầu nghĩ xin được một suất việc làm là tốt lắm rồi, cuối cùng đánh liều xin hai suất.”
Giọng Triệu Thư Hòa nhỏ xuống: “Hai giải đổi hai công việc, em dành cho anh hai và anh ba. Phần chị với anh rể, em chưa lo được.”
Triệu Thư Lan trừng mắt: “Em nói cái gì thế! Anh rể em giờ là đội trưởng đội vận tải huyện rồi, công việc đang rất tốt! Đội còn bảo sắp tới sẽ được phân nhà, khi đó cả nhà chị chuyển lên thị trấn huyện ở.”
Chị vỗ lưng Triệu Thư Hòa: “Em lo cho hai anh là đúng, hai đứa nó là trụ cột nhà mình, còn cần cơ hội hơn chị. Cha mẹ lại đang ở với họ. Em đừng bận tâm chuyện chị.”
Triệu Thư Hòa cay sống mũi: “Chị yên tâm, năm sau em còn thi tiếp, cả toán lẫn tiếng Anh. Năm sau em lại tìm cách xin thêm một suất cho chị!”
Triệu Thư Lan bật cười: “Em gan thật đấy! Năm nay hai suất, năm sau còn muốn nữa? Em tưởng công việc là bắp ngô ngoài ruộng, muốn bẻ bao nhiêu thì bẻ à?”
Triệu Thư Hòa cũng cười: “Biết đâu được? Nhỡ năm sau em lại đứng nhất thì sao?”
“Được, được.” Triệu Thư Lan vỗ vai em gái. “Vậy chị chờ em đưa chị bay khỏi núi sâu, thành người thành phố nhé!”
Hai chị em đang nói chuyện thì Lý Quỳnh Tiên gọi cả Triệu Thủ Điền vào nhà chính. Triệu Thư Lan bớt cười, nghiêm túc nói: “Cha, mẹ, con còn muốn hỏi một chuyện.”
Triệu Thủ Điền ngồi xuống: “Con nói đi.”
Triệu Thư Lan nhìn ra sân. Trương Tiểu Bình đang rửa bát trong bếp, Đinh Phượng ở nhà phía tây dỗ con. “Anh hai, anh ba đều là lao động khỏe mạnh, giờ lên thành phố hết rồi. Ở nhà chỉ còn người già, phụ nữ và trẻ nhỏ. Việc đồng áng của đại đội với ruộng riêng phải tính sao?”
Câu hỏi này trúng ngay vấn đề.
Triệu Thủ Điền suy nghĩ một lúc: “Cha với mẹ con đã bàn rồi. Việc quan trọng trước mắt là để hai anh con đứng vững ở huyện. Chúng vừa tới báo danh, lạ người lạ đất, phải làm tốt công việc trước đã. Ruộng riêng nhà mình không nhiều, cha mẹ còn làm nổi, không trồng hết thì trồng ít đi.”
Ông hắng giọng: “Sau này hai đứa con dâu cũng không cần ngày nào cũng ra đồng làm việc nặng nữa. Ở nhà chăm con, dọn dẹp nhà cửa cho tốt, thế là hơn cả.”
Triệu Thư Lan gật đầu: “Đợi hai anh kiếm được lương ở huyện, tháng nào cũng gửi tiền về thì nhà mình sẽ khá lên. Cha mẹ cũng đỡ vất vả!”
Nghe vậy, Lý Quỳnh Tiên bước ra sân, gọi vào bếp: “Tiểu Bình! Phượng à! Hai đứa qua đây một chút!”
Trương Tiểu Bình lau tay từ bếp đi ra, Đinh Phượng cũng bế con bước tới.
Lý Quỳnh Tiên dặn: “Hai đứa nghe cho kỹ. Chồng các con đều đã vào huyện làm công nhân viên chính thức, sau này lĩnh lương hằng tháng sẽ mang tiền về. Sắp tới mẹ sẽ nói với đội trưởng, để nhà mình nhận những việc nhẹ nhàng thôi, không cần làm những việc nặng như đào đất nữa.”
Bà nhấn mạnh thêm: “Nhưng có một điều, ở nhà hai đứa không được ngày nào cũng gây gổ cãi nhau! Chăm sóc con cái cho tốt mới là chuyện chính! Việc học của bọn trẻ tuyệt đối không được lơ là.”
Trương Tiểu Bình lên tiếng trước: “Mẹ yên tâm! Việc trong nhà ngoài sân con lo hết, các cháu con cũng chăm tốt, tuyệt đối không để cha mẹ bận lòng.”
Đinh Phượng đổi tay bế con, nói theo: “Mẹ, con hiểu rồi. Cứ để hai anh em họ đứng vững ở huyện trước, chuyện nhà có bọn con. Con sẽ trông con cái, không để việc học của chúng chậm trễ.”
Lý Quỳnh Tiên không tin cô con dâu này nhất! Lần nào cũng nói hay hơn hát, nhưng người thích gây chuyện nhất thường chính là Đinh Phượng. “Chỉ nói hay thì vô ích, mẹ xem hai đứa làm thế nào.”
Đinh Phượng vội nói: “Mẹ, con thật lòng mà! Trước đây tính con nóng, cứ cãi nhau với Mãn Trụ. Giờ anh ấy lên huyện làm việc rồi, con còn cãi gì nữa? Con chỉ muốn chăm con, giữ nhà, chờ cuối tháng anh ấy về thì nhà cửa sạch sẽ gọn gàng.”
Triệu Thư Hòa nghe mà lắc đầu. Chị dâu ba Đinh Phượng trước kia miệng lưỡi không kiêng dè, động chút là cãi anh ba hoặc chị dâu hai. Giờ anh ba thành người có biên chế, thái độ chị ta đổi nhanh thật đấy.
Triệu Thư Lan ghé tai em gái nói nhỏ: “Đinh Phượng trở mặt còn nhanh hơn thằng ba vượt núi.”
Triệu Thủ Điền từ nhà chính đi ra, nhìn hai con dâu nói: “Được rồi, giải tán đi, ai làm việc nấy.”
Trương Tiểu Bình đáp rồi quay vào bếp. Đinh Phượng cũng bế con về phòng, tới cửa còn ngoái nhìn Lý Quỳnh Tiên, thấy mẹ chồng không trừng mình nữa mới yên tâm bước vào.
Sân nhà yên ắng trở lại. Triệu Thư Lan kéo Triệu Thư Hòa ngồi lên tảng đá trước cổng: “Em út, em biết bên ngoài người ta nói gì về cha mình không?”
Triệu Thư Hòa lắc đầu, cô cũng tò mò.
Triệu Thư Lan cười: “Họ bảo lão Triệu Thủ Điền cả đời quanh quẩn trong núi làm kế toán, kết quả nuôi được cô con gái còn giỏi hơn tất cả. Nhà người khác có con trai ra ngoài lập nghiệp, nhà mình có con gái ra ngoài, mà tiếng vang còn lớn hơn ai hết.”
Triệu Thư Hòa ngượng ngùng: “Chị, em chỉ gặp may thôi.” Cô quả thật rất may mắn!
Triệu Thư Lan thấy không còn sớm liền đứng dậy: “Chị phải về thôi, An Tân còn đợi bú ở nhà.”
Triệu Thư Hòa vội giữ chị: “Chị ăn cơm rồi hãy về!”
“Thôi, chị phải về nhanh.” Triệu Thư Lan đã bước ra ngoài. “Em út, đừng nghĩ ngợi nhiều. Rảnh thì sang nhà chị chơi, giờ ở nhà chị cũng nói một là một rồi!”