Ngay ngày kết thúc lễ tuyên dương, Triệu Thư Hòa đã đứng ngồi không yên: “Em phải về quê một chuyến.” Cô đứng trong sân, nói với Lục Cảnh Phong đang thu xếp hành lý.
Lục Cảnh Phong gật đầu: “Anh biết. Anh đã xin nghỉ phép rồi.”
Triệu Thư Hòa ngạc nhiên: “Anh xin từ bao giờ?”
“Hôm qua.” Lục Cảnh Phong vắt một túi vải lên vai. “Anh còn lạ tính em à? Nhận được giấy tờ, việc đầu tiên em muốn làm chắc chắn là chạy về nhà.”
Hai người nhìn nhau cùng cười. Đang bàn xem khi nào xuất phát, Lục Minh Dương từ gian nhà phía đông chạy ra: “Thím út! Cháu cũng muốn đi!”
Triệu Thư Hòa còn chưa kịp đồng ý, Lâm Nguyên và Lâm Tiêu cũng chạy theo.
Lâm Nguyên kéo tay áo Triệu Thư Hòa, nũng nịu: “Mợ út, bọn cháu cũng muốn đi! Lần trước mợ nói với hiệu trưởng ở nhà chính, bọn cháu nghe hết rồi. Núi sâu trùng điệp, ra khỏi thôn chỉ có một con đường đất, đi học phải vượt hai ngọn núi. Cháu muốn xem đó là nơi như thế nào.”
Lâm Tiêu gật đầu lia lịa: “Bọn cháu lớn lên trong khu tập thể quân đội, chưa từng thấy nơi nào như thế.”
“Đúng vậy!” Lục Minh Dương hô theo. “Thím cứ bảo bọn cháu có phúc mà không biết hưởng, vậy bọn cháu phải biết phúc là thế nào mới hiểu mình đang được hưởng chứ!”
Triệu Thư Hòa cạn lời. Lý lẽ ngụy biện của thằng nhóc này mỗi năm lại nhiều thêm.
Lý Hà phơi quần áo xong, lau tay: “Đi xem cũng tốt, để bọn trẻ biết cuộc sống bây giờ không dễ dàng thế nào. Ngày nào cũng chê cơm dở, quần áo xấu, cứ tới miền núi nhìn xem người ta sống ra sao.”
Lời này rõ ràng nhằm vào Lục Minh Dương. Cậu nhóc bĩu môi không vui nhưng chẳng dám cãi.
Lục Quế Anh nghĩ ngợi: “Vậy để chị bảo anh rể em đi cùng. Đường xa, thêm một người lớn còn đỡ đần nhau. Ba đứa trẻ, hai đứa em và anh rể, tổng cộng sáu người, trên đường có người chăm nom.”
Lâm Bằng không có ý kiến: “Được, dạo này tôi cũng chẳng bận gì, đi xem quê nhà Thư Hòa một chuyến.”
Thế là chuyện được quyết định. Ba người lớn dẫn theo ba đứa trẻ, ngay hôm ấy lo xong giấy giới thiệu, sáng sớm hôm sau lên đường.
Lần về quê này, tâm trạng Triệu Thư Hòa hoàn toàn khác trước, ngay bước chân cũng nhẹ nhàng hơn. Ngồi trên xe khách đường dài, cô đặt túi lên đùi, thỉnh thoảng lại cúi xuống sờ hai văn bản trong túi vì sợ đánh mất.
Lục Cảnh Phong ngồi bên nhìn cô: “Em cứ sờ nữa là hai tờ giấy nát mất.”
Triệu Thư Hòa mặc kệ, cười khúc khích rồi ôm túi chặt hơn.
Ba đứa trẻ ở hàng ghế trước thì háo hức vô cùng, áp sát cửa kính nhìn ra ngoài. Ban đầu chúng còn cười nói rôm rả, càng đi xa lại càng im lặng. Sau nửa ngày rời thành phố tỉnh, đường xi măng biến thành đường đá dăm, rồi đường đất. Núi hai bên nối tiếp nhau xuất hiện, càng lúc càng cao, càng lúc càng dày đặc.
Lục Minh Dương ngoái nhìn Triệu Thư Hòa: “Thím út, sao càng đi càng hoang vắng thế?”
Triệu Thư Hòa cười: “Đã đến đâu mà cháu vội, còn xa lắm.”
Mọi người nghỉ qua đêm tại nhà khách huyện, sáng hôm sau lại đổi xe đi công xã Tiểu Thạch Kiều. Xe vừa vào vùng núi sâu, ba đứa trẻ chẳng nói nổi câu nào. Đường chạy dọc khe núi, một bên là vách đá, bên kia là vực sâu, xe lắc lư dữ dội.
Lâm Nguyên nhìn ra ngoài hô: “Bố! Bố chắc đường này an toàn chứ?”
Lâm Bằng vỗ vai con gái: “Không sao, bác tài ngày nào cũng chạy tuyến này.” Đến công xã Tiểu Thạch Kiều, họ xuống xe rồi đổi sang máy kéo. Xe xóc nảy trên đường núi khiến ai cũng đau ê ẩm, ba đứa trẻ phải vịn lấy nhau, chẳng đứa nào còn kêu ca.
Lâm Tiêu nắm chặt thành xe, nhìn những dãy núi kéo dài bất tận hai bên: “Núi nhiều quá, đi mãi chẳng thấy hết.”
Lục Minh Dương kéo tay áo Lục Cảnh Phong: “Chú út, có phải... mình đi nhầm đường rồi không? Nơi này có người ở thật sao?”
“Có người ở.” Lục Cảnh Phong nói. “Thím út cháu đã lớn lên tại đây.”
Lục Minh Dương nhìn mấy căn nhà đất sắp đổ ven đường, dưới chân tường có một bà cụ ngồi khâu đế giày. Cậu chẳng thốt được lời nào.
Lâm Nguyên cũng nhỏ giọng hỏi: “Mợ út, hồi nhỏ mợ sống ở nơi như thế này sao?”
Triệu Thư Hòa gật đầu: “Thôn mợ còn hẻo lánh hơn, phải đi sâu vào nữa.”
Chiếc máy kéo tiếp tục xóc nảy hơn một tiếng đồng hồ, cuối cùng mới rẽ vào đầu thôn Tiểu Thạch Đầu. Đường đất trong thôn lồi lõm đầy ổ gà, hai bên là tường đất vàng thấp, mấy con gà bới thức ăn ven đường.
Ba đứa trẻ nhảy xuống xe, đứng ở đầu thôn, chẳng đứa nào nhúc nhích.
Lâm Nguyên và Lâm Tiêu nhìn nhau. Hai đứa lớn lên trong khu nhà quân đội, đây là lần đầu tận mắt thấy nơi như vậy. Không có nước máy, không có đèn điện, ngay cả một viên gạch nguyên vẹn trên đường cũng là của hiếm. Trước cửa nhà nào cũng chất đống củi.
Lâm Bằng cũng im lặng. Ông từng tới không ít vùng xa xôi khi ở trong quân đội, nhưng lần đầu mới tận mắt thấy cảnh nghèo khó đến thế.
Triệu Thư Hòa chẳng thấy gì lạ, xách túi đi phía trước dẫn đường. Từ xa đã ngửi thấy mùi thức ăn bay ra từ bếp, đúng lúc cả nhà đang ăn cơm.
Vừa đẩy cổng sân, cô nghe tiếng ăn uống trong nhà chính: “Cha! Mẹ!” Triệu Thư Hòa gọi lớn.
Lý Quỳnh Tiên là người chạy ra đầu tiên: “Con bé Thư Hòa? Sao con lại về nữa thế!”
Triệu Thủ Điền theo sau, tay còn bưng bát cơm, ngạc nhiên khi thấy đông người đứng trong sân.
Lý Quỳnh Tiên nắm tay Triệu Thư Hòa, nhìn cô từ đầu đến chân: “Có chuyện gì thế? Sao con dẫn đông người về mà chẳng gửi thư báo trước!”
Triệu Thư Hòa cười: “Con không kịp gửi thư, nóng lòng muốn về quá.”
Cô quay sang Triệu Bảo Thương và Triệu Mãn Trụ: “Anh hai, anh ba, hai anh ngồi xuống đi, đừng đứng nữa.”
Triệu Mãn Trụ bật cười: “Ơ hay, ở nhà mình mà anh còn không được đứng à?”
Triệu Thư Hòa không đáp, lấy hai văn bản phân công từ ngăn trong túi ra: “Lần này em về là mang tin vui cho hai anh.”
Trước tiên cô kể vắn tắt chuyện thi đấu: “Tháng 7 trường cử em lên thủ đô dự thi toàn quốc. Môn toán em giành giải nhất, môn tiếng Anh đứng thứ năm.”
Bát cơm trong tay Triệu Thủ Điền suýt rơi: “Giải nhất toàn quốc?”
“Vâng, toán được điểm tuyệt đối. Tỉnh còn tổ chức lễ tuyên dương, trao tiền thưởng và danh hiệu vinh dự. Con đã nói với lãnh đạo, giải nhất toán xin đổi một công việc, giải năm tiếng Anh đổi một công việc nữa. Tổng cộng hai suất, đều là biên chế chính thức ở thị trấn huyện Thanh Hà.”
Cô đưa hai văn bản tới.
Triệu Bảo Thương vội đặt bát đũa xuống, cầm lấy đọc. Anh từng học tiểu học, nhận ra bốn chữ biên chế chính thức, cũng nhận ra tên Trường Trung học số Một huyện Thanh Hà và Bưu điện huyện Thanh Hà.
Triệu Mãn Trụ ghé tới xem, cả người sững sờ.
Trương Tiểu Bình là người phản ứng đầu tiên. Nước mắt chị tuôn xuống như mưa, không thể ngăn lại. Đinh Phượng cũng khóc, ngoảnh mặt sang bên, miệng lẩm bẩm gì đó chẳng ai nghe rõ.
Lý Quỳnh Tiên đưa tay che miệng, nước mắt chảy qua kẽ ngón tay.
Triệu Bảo Thương đọc đi đọc lại tờ giấy. Đến lần thứ ba, anh trao cho Triệu Mãn Trụ, rồi quỳ sụp xuống trước mặt Triệu Thư Hòa: “Em út! Cho anh lạy em một lạy! Cái vùng núi này, thôn mình bao đời nay chưa có nổi một người làm công nhân viên chính thức! Cha làm ruộng cả đời, anh cũng làm ruộng cả đời. Anh cứ tưởng đời anh thế là hết, rồi con anh sau này cũng sẽ như vậy!”
Triệu Mãn Trụ cũng quỳ xuống, vừa khóc vừa nói: “Anh ba sống hai mươi tám năm, đây là lần đầu anh cảm thấy mình còn có thể sống một cuộc đời khác! Em út, anh ba lạy em!”
Hai người đàn ông gần ba mươi tuổi quỳ trên nền đất vàng, khóc đến không thành lời.
Triệu Thư Hòa vội kéo tay hai anh: “Đứng lên! Mau đứng lên!” Nhưng chính cô cũng không ngừng rơi nước mắt. “Hai anh khóc gì chứ! Trước mặt bọn trẻ nữa!”
Cô vừa nói vừa lau nước mắt, càng lau lại càng nhiều. Những ngọn núi này đã nuôi lớn cả gia đình cô, đồng thời cũng đè nặng lên bao thế hệ nhà họ Triệu. Cô đã thoát ra, và giờ cô đang đưa những người thân cùng bước ra ngoài.
Triệu Thủ Điền đứng một bên, đôi tay ông run mãi. Lý Quỳnh Tiên đã khóc tới mức không nói được lời nào.
Lục Cảnh Phong và Lâm Bằng đứng ngoài cửa không bước vào. Ba đứa trẻ núp sau lưng người lớn, Lục Minh Dương nhìn cảnh tượng trong nhà, lặng thinh không nói.
Mãi sau Triệu Thư Hòa mới kéo được hai anh đứng dậy. Cô nhận chiếc khăn Lục Cảnh Phong đưa, lau mặt: “Thôi, thôi, đừng khóc nữa! Em nói trước nhé, lần này em về tay không, chẳng mang một hạt gạo nào đâu.”
Cô cố ý nói nhẹ chuyện: “Mấy hôm tới em ăn nhờ nhà hai anh, hai anh phải cho em ăn no đấy.”
Triệu Mãn Trụ lau nước mắt, bật cười: “Ăn! Giết sạch gà trong nhà cũng cho em ăn thỏa thích!”
Triệu Bảo Thương cũng bình tĩnh lại: “Em út, em có ăn cả đời thì anh cũng phải lo cho em.”
Triệu Thủ Điền bước đến trước mặt con gái, giơ tay vỗ vai cô mà không nói gì. Bàn tay ông vẫn còn run.
Lý Quỳnh Tiên lau nước mắt xong lập tức quay vào bếp: “Không được, phải thêm món! Trong nhà vẫn còn thịt muối! Ông nó, ra sân sau bắt con gà mái già kia đi!” Triệu Thủ Điền đáp một tiếng rồi đi ra phía sau.
Triệu Mãn Trụ kéo Lục Cảnh Phong vào nhà: “Em rể, mọi người mau ngồi đi! Vợ ơi, mau rót nước! Anh đi làm gà.”