Trở về nhà số tám mươi lăm đường Nhân Dân, Triệu Thư Hòa cất sáu mươi đồng vào chiếc hộp sắt nhỏ, rồi đặt ba quyển hướng dẫn tiếng Anh còn lại lên bàn.
Ba quyển cộng lại hơn một trăm trang, dày hơn quyển đầu tiên gấp mấy lần.
Cô không vội cầm bút, trước tiên lật quyển thứ hai đọc từ đầu đến cuối. Quyển này nói về quy trình bảo dưỡng và vệ sinh thiết bị hằng ngày. Số lượng từ vựng nhiều hơn sách hướng dẫn vận hành, nhưng cấu trúc câu lại tương đối đơn giản. Cô vừa đọc vừa dùng bút chì khoanh những chỗ chưa chắc chắn. Đọc hết hai mươi bảy trang, cô khoanh được hai mươi ba chỗ.
"Lại hơn hai mươi chỗ nữa." Triệu Thư Hòa thở dài. Quyển trước cô phải hỏi ba giảng viên mới gom đủ đáp án, lần này cô đã khôn hơn.
Nhắm mắt lại, cô tìm thẳng đến phần tiếng Anh kỹ thuật trong đầu, xem hết những giáo viên có thể dùng đến. Có thầy giáo trẻ chuyên dịch tài liệu công nghiệp, một cô giáo đeo kính giảng tiếng Anh khoa học kỹ thuật, và một ông thầy lớn tuổi chuyên dạy từ vựng cơ khí.
Cô lần lượt hỏi cả ba.
Mỗi thầy cô cô chỉ hỏi năm câu rồi chuyển sang người kế tiếp, tránh lặp lại cảnh lần trước hỏi quá nhiều khiến một người bực mình rồi bỏ đi mất.
Quả nhiên, cách này hiệu quả.
Thầy giáo trẻ trả lời năm câu, cô chủ động chuyển sang cô giáo đeo kính, hỏi thêm năm câu rồi lại chuyển đến ông thầy già. Ông thầy tuy nói chậm nhưng giảng cực kỳ chi tiết, một từ có thể phân tích từ tận gốc từ.
Triệu Thư Hòa âm thầm xếp thứ tự cho ba người. Việc gấp thì tìm thầy trẻ, vấn đề khó tìm thầy già, chuyện bình thường tìm cô giáo.
Đến chiều ngày thứ tư, cô mới dịch xong quyển thứ hai.
Cô đọc lại bản dịch từ đầu đến cuối, sửa bốn cách dùng từ, rồi đối chiếu những ghi chú trên bản vẽ một lần nữa. Sửa xong, cô không vội cất mà nhắm mắt, xem lại nội dung toàn bộ bản dịch trong đầu, lần lượt hỏi ba giảng viên: "Dịch như thế này có đúng không?"
Thầy giáo trẻ chỉ ra hai chỗ diễn đạt chưa thật tự nhiên. Cô giáo sửa một cách dùng giới từ. Ông thầy già không nói gì, coi như ngầm chấp thuận.
"Cách này tốt thật, sau cứ làm thế." Cô xếp bản thảo ngay ngắn, kẹp lại.
Trong tám ngày nghỉ Quốc khánh, ngoài ăn uống, ngủ nghỉ và hai lần đến nhà tắm, Triệu Thư Hòa dành toàn bộ thời gian còn lại cho công việc dịch thuật.
Ban đầu Vương Tú Lan còn gọi cô ra ngoài đi dạo, nhưng về sau thấy cô tập trung bên bàn học đến mức ấy, bà không giục nữa. Chỉ là mỗi trưa đều làm thêm một món ăn, mang vào tận phòng cho cô.
Lục Cảnh Phong bận công việc, nhưng tối nào về cũng dặn: "Đừng thức quá khuya, mười một giờ phải ngủ." Triệu Thư Hòa ngoài miệng thì đồng ý, chờ anh đi khỏi lại tiếp tục viết.
Khi tám ngày nghỉ kết thúc, cô mới dịch xong quyển thứ hai và một phần ba quyển thứ ba. Quyển thứ tư còn chưa đụng tới.
"Không được rồi, phải mang đến trường thôi." Triệu Thư Hòa nhét phần quyển thứ ba chưa dịch xong cùng quyển thứ tư vào túi vải, để chung với sách giáo khoa và vở ghi.
Sáng ngày đầu trở lại trường, Triệu Thư Hòa đeo chiếc túi vải nặng trĩu bước vào lớp. Hà Thúy Thúy thấy mặt cô đầy vẻ mệt mỏi, liền hỏi: "Nghỉ Quốc khánh cậu làm gì vậy? Sao trông còn mệt hơn trước khi nghỉ?"
"Tớ nhận một việc dịch thuật." Triệu Thư Hòa đặt cặp lên bàn.
Hà Thúy Thúy tò mò: "Dịch à? Dịch cái gì?"
"Sách hướng dẫn thiết bị của nhà máy, bằng tiếng Anh."
Hà Thúy Thúy bỗng thấy chạnh lòng. Cùng học tiếng Anh mà chênh lệch sao lớn thế! "Cậu mới học mấy tháng đã dịch được hướng dẫn thiết bị rồi à?"
Triệu Thư Hòa không kể sâu: "Cứ cắn răng làm thôi, chỗ nào không biết thì tra tài liệu."
Tin truyền đi rất nhanh. Đến hết tiết học đầu tiên buổi sáng, trong lớp đã có mấy người biết chuyện. Lưu Kiến Quân chạy lại hóng hớt: "Thư Hòa, nghe nói cậu dịch tài liệu cho nhà máy kiếm được sáu mươi đồng, thật hay giả đấy?"
"Thật."
Lưu Kiến Quân cảm thán: "Sáu mươi đồng! Cha tôi một tháng lương mới có bốn mươi hai đồng!"
Trương Trung Bình từ cuối lớp đi tới, tay cầm sách: "Thư Hòa, hướng dẫn loại gì vậy? Cho tớ xem được không?"
Triệu Thư Hòa lấy ngay bản dịch quyển thứ hai đã hoàn thành, đưa cho cậu. Trương Trung Bình đọc hai trang, vẻ mặt càng lúc càng nghiêm túc, lại đọc thêm hai trang mới trả lại: "Những thuật ngữ này đều do cậu tự dịch sao?"
"Tớ có tra tài liệu, rồi đối chiếu lại."
Trương Trung Bình thở dài thán phục: "Cậu đã tiến xa hơn chúng tớ quá nhiều rồi."
Tan học buổi chiều, Triệu Thư Hòa không về ký túc xá mà ở lại lớp. Cô trải sách hướng dẫn ra, làm tiếp phần dở dang từ kỳ nghỉ Quốc khánh. Trong phòng học vắng người, vô cùng yên tĩnh, chỉ nghe tiếng chơi bóng ngoài sân vọng vào.
Cô dịch được một giờ thì Hà Thúy Thúy chạy vào tìm: "Cậu không về ăn cơm à?"
"Thúy Thúy, cậu có thể mang giúp tớ một cái bánh bao về được không? Tớ muốn làm xong chương này đã."
Hà Thúy Thúy nhìn những trang giấy trải đầy bàn, thở dài, không khuyên nữa, quay người tới nhà ăn.
Cứ thế, ban ngày lên lớp, buổi trưa và chiều tối dịch tài liệu, đêm về ký túc xá còn phải chuẩn bị nội dung phụ đạo thứ Bảy. Triệu Thư Hòa chia thời gian của mình thành từng mảnh nhỏ để tận dụng đến cùng.
Ngày 12 tháng 10 năm 1975, cô hoàn thành bản dịch quyển hướng dẫn thứ ba.
Quyển thứ tư dày nhất, cũng khó nhất, nói về chẩn đoán sự cố thiết bị và sửa chữa nâng cao. Thuật ngữ dày đặc đến mức đọc lần đầu, Triệu Thư Hòa đã thấy đầu mình muốn nổ tung.
Cô khoanh bốn mươi mốt chỗ chưa chắc chắn. Tận bốn mươi mốt chỗ!
Triệu Thư Hòa nhìn những vòng tròn bút chì kín trang mà cười khổ. Cô phải lần lượt hỏi ba giảng viên hai vòng mới giải quyết hết. Giữa chừng, ông thầy già còn giảng thêm cho cô một đoạn kiến thức cơ bản về hệ thống thủy lực, bởi đến thủy lực là gì cô cũng chưa nắm rõ.
Trong thời gian đó, buổi phụ đạo thứ Bảy vẫn diễn ra bình thường. Có lần trong giờ nghỉ, Lỗ Hưng Tồn vào lớp lấy giáo án, trông thấy bản thảo dịch thuật trên bàn Triệu Thư Hòa.
"Đây là gì?" Lỗ Hưng Tồn bước tới, cầm mấy trang giấy lên xem.
Triệu Thư Hòa đứng dậy: "Thưa cô Lỗ, đây là bản dịch hướng dẫn sử dụng thiết bị mà em đang làm giúp một nhà máy."
Lỗ Hưng Tồn không nói gì, chỉ chậm rãi lật từng trang. Đọc năm sáu trang xong, bà mới đặt xuống: "Đây là thiết bị chế biến thuốc lá à?"
"Vâng ạ."
Lỗ Hưng Tồn gật đầu: "Dịch khá tốt, dùng từ chính xác, câu văn mạch lạc. Có hai chỗ xử lý mệnh đề phụ có thể ngắn gọn hơn, nhưng không ảnh hưởng đến ý nghĩa."
Bà chỉ ra hai chỗ ấy, Triệu Thư Hòa vội lấy bút ghi lại.
Lỗ Hưng Tồn trả bản thảo, nói: "Học đi đôi với hành. Đó mới là mục đích của việc học ngôn ngữ." Nói xong, bà cầm giáo án rời lớp.
Đợi Lỗ Hưng Tồn đi xa, Hà Thúy Thúy mới dám lên tiếng: "Trời đất ơi, cô Lỗ lại khen người khác kìa!"
Lưu Kiến Quân tiếp lời: "Cô Lỗ khen Triệu Thư Hòa thì tôi chẳng thấy lạ. Tôi chỉ thấy khó tin vì mình lại đang ngồi cùng lớp với người đã có thể dịch tài liệu cho nhà máy."
Trương Tĩnh ngoảnh lại cảm thán: "Người ta đã dùng tiếng Anh làm việc cho nhà máy rồi, còn tớ vẫn đang đau đầu vì biến đổi thì động từ."
Chu Hương Ý nhỏ giọng: "Thư Hòa thật sự giỏi lắm, chúng ta phải cố gắng hơn nữa."
Triệu Thư Hòa cất bản dịch. Điều cô đang nghĩ lại là vẫn còn một quyển rưỡi chưa xong, phải nhanh lên.
Ngày 20 tháng 10 năm 1975, Triệu Thư Hòa kiểm tra xong bản dịch quyển hướng dẫn cuối cùng, rồi nhờ ba giảng viên trong đầu rà soát lại từ đầu đến cuối. Lần này, thầy giáo trẻ không sửa một chữ, cô giáo đeo kính sửa một mạo từ, còn ông thầy già vẫn im lặng như thường lệ.
Chiều hôm đó tan học, Lục Cảnh Phong đạp xe tới đón. Vừa ngồi lên yên sau, Triệu Thư Hòa đã nói: "Xong rồi, cả bốn quyển đều dịch xong!"
Lục Cảnh Phong ngoảnh đầu cười: "Vất vả cho em rồi. Ngày mai anh mang đến nhà máy."
Chiều hôm sau, Lục Cảnh Phong giao ba tập bản thảo còn lại cho giám đốc Mã.
Giám đốc Mã vẫn theo lệ cũ, mang đi so sánh với bản dịch của người khác. Một tuần sau, Lục Cảnh Phong tan làm về nói với Triệu Thư Hòa: "Giám đốc khen em dịch tốt, nhờ anh báo tiền đã được duyệt. Một trăm năm mươi đồng, tính theo khoản thù lao lao động. Ngày mai em đến phòng tài vụ ký tên lĩnh tiền."
Một trăm năm mươi đồng! Cộng với sáu mươi đồng trước đó là hai trăm mười đồng.
Cô mới học tiếng Anh chưa đến nửa năm mà đã dựa vào dịch thuật kiếm được hai trăm mười đồng. Lương mỗi tháng của Lục Cảnh Phong chỉ hơn năm mươi đồng, số tiền này tương đương bốn tháng lương của anh.
"Cảnh Phong." Triệu Thư Hòa gọi. "Anh nói xem, có phải em đang nằm mơ không?"
Lục Cảnh Phong lau tay, đi vào: "Mơ cái gì? Tiền thật cất trong túi còn có thể là giả sao? Ngày mai em đến ký nhận là biết ngay."
Triệu Thư Hòa đặt bút xuống, mỉm cười. Tiền kiếm được trong sạch, đàng hoàng, vững vàng. Đó là thành quả cô dịch từng chữ một, hỏi giáo viên không biết bao nhiêu lần, sửa cách diễn đạt không biết bao nhiêu lần, rồi đối chiếu bản vẽ hết lần này đến lần khác.
Hơn nữa, công việc dịch thuật mang lại cho cô nhiều thứ hơn cả tiền. Mỗi trang hướng dẫn dịch xong, cô học thêm hơn chục từ mới, quen thuộc thêm một kiểu câu. Khi phụ đạo cho người khác, cô lại liên tục củng cố nền tảng.
Cứ học rồi lại vận dụng như vậy, trình độ tiếng Anh của cô tiến bộ nhanh hơn rất nhiều so với chỉ ngồi học trên lớp.