Tết Nguyên đán năm 1985, nhà họ Lục đón năm mới vô cùng náo nhiệt.
Đến mùng tám, Lục Minh Dương và Lâm Tiêu lên tàu trở về Quảng Châu.
Trước lúc đi, Lục Minh Dương lại nói với Triệu Thư Hòa: “Thím út, chuyện giấy phép kinh doanh, cháu về sẽ làm ngay. Làm xong cháu sẽ gọi điện cho thím.”
Triệu Thư Hòa dặn: “Không vội, cứ hoàn thành luận văn tốt nghiệp trước. Ra ngoài gặp khó khăn thì đừng cố gánh một mình, gọi điện về nhà.”
Lục Minh Dương gật đầu, xách túi lên tàu. Lý Hà đứng trên sân ga, nhìn theo cho tới khi đoàn tàu đi xa khuất mắt mới cùng Lục Cảnh Quân quay về. Thế là hết Tết.
Sáng mùng chín tháng Giêng, Trương Minh Huy đã mang danh sách nhân sự mới tới Khánh Phong Uyển.
Triệu Thư Hòa ngồi trong phòng sách tầng ba, lật từng trang xem. Ba mươi người lần này, sau tên mỗi người đều kèm một bản lý lịch, ghi rõ hướng nghiên cứu, đã làm bao nhiêu năm ở phòng thí nghiệm nào, từng công bố bài báo gì, tự tay nuôi những loại tinh thể nào.
Có người từ Phúc Kiến tới, chuyên nuôi tinh thể quang học phi tuyến bằng phương pháp trợ dung môi. Có người đến từ Hộ Thị… Những phó viện trưởng chuyên hành chính cùng chủ nhiệm phòng nghiên cứu lần trước, giờ chẳng còn ai trong danh sách.
“Tốt lắm.” Triệu Thư Hòa không có ý kiến gì thêm, chốt luôn. “Sau này họ tới khi nào?”.
“Trước mười giờ sáng ngày mười sáu tháng Giêng, tất cả phải báo danh đầy đủ. Ba giờ chiều họp buổi đầu tiên tại phòng thảo luận tầng năm.”
Sáng mùng mười sáu tháng Giêng, từ tám giờ, trong sân viện nghiên cứu quân khu tỉnh đã có mấy chiếc xe khách lớn đỗ sẵn.
Các chuyên gia xách hành lý lần lượt xuống xe. Mười nhân viên hậu cần mới tuyển đứng trước cửa ký túc xá, đăng ký từng người, phát chìa khóa, phân phòng. Trương Minh Huy chạy đi chạy lại bận tối mắt.
Ba giờ rưỡi chiều, phòng thảo luận tầng năm kín chỗ.
Ba mươi chuyên gia được điều từ ngoài tới ngồi mấy hàng phía trước, chín người Phạm Hạo Thần ngồi sát tường phía sau. Mọi người chào hỏi nhau, có người quen biết, có người chỉ nghe tên chứ chưa từng gặp. Nói qua nói lại, câu chuyện đều xoay về cùng một người.
“Rốt cuộc tổng công trình sư ở đây là ai? Tôi hỏi viện trưởng bên mình, ông ấy cũng chẳng nói rõ được.”
“Tôi nghe nói là một viện sĩ già được điều từ Kinh Thị tới, đã nghiên cứu vật liệu cả đời.”
“Không đúng đâu, tôi nghe bảo có hai người phụ trách, một người lo lý thuyết, một người lo quy trình công nghệ.”
Mạnh Khánh Hòa ngồi hàng đầu, nghe người phía sau bàn tán nhưng không lên tiếng. Ông từ Hộ Thị tới, năm nay năm mươi tám tuổi, đã hơn hai mươi năm nuôi tinh thể bằng phương pháp kéo Czochralski. Khi viện lập danh sách đề cử, ông là người đầu tiên giơ tay.
Ông đến đây chỉ muốn tận mắt xem người có thể tạo ra vật liệu siêu dẫn chín mươi hai kelvin trong nửa năm rốt cuộc trông như thế nào.
Một lúc sau Trương Minh Huy bước vào trước, theo sau là một nữ đồng chí trẻ tuổi cầm quyển sổ tay. Có người trong phòng tưởng cô là trợ lý mang tài liệu tới, vẫn tiếp tục trò chuyện với người bên cạnh.
Nữ đồng chí ấy đi tới trước bục, đặt sổ tay xuống. Trương Minh Huy đứng bên cạnh, ho khẽ: “Các vị thầy cô, xin yên lặng một chút. Đây là tổng công trình sư của cơ sở chúng ta, tổng công trình sư Triệu.”
Cả phòng bỗng im bặt.
Một vị giáo sư già ở hàng đầu vừa đeo kính lại tháo ra lau, đeo lên lần nữa, vẫn thấy đúng gương mặt ấy. Nhìn chỉ ngoài hai mươi, nếu bảo vừa tốt nghiệp đại học cũng có người tin.
Trần Khải Minh từ Phúc Kiến tới ngồi cạnh Mạnh Khánh Hòa, nhỏ giọng hỏi: “Lão Mạnh, đây là tổng công trình sư? Trẻ thế sao?”.
Mạnh Khánh Hòa không đáp, cũng ngơ ngác nhìn người trên bục hồi lâu.
Triệu Thư Hòa hiểu họ đang nghĩ gì: “Chào các thầy cô, tôi là Triệu Thư Hòa. Hôm nay mời mọi người tới là để nghiên cứu tinh thể nhân tạo. Lần này trước hết chúng ta làm hai loại, một loại tinh thể laser, một loại tinh thể quang học phi tuyến, mục tiêu là kích thước lớn, chất lượng quang học cao, có thể sản xuất hàng loạt ổn định.”
Sau đó cô viết hai dòng lên bảng, bên dưới liệt kê một loạt chỉ tiêu: kích thước, độ đồng nhất quang học, ngưỡng chịu hư hại và hiệu suất nhân đôi tần số.
Mạnh Khánh Hòa nhìn những con số trên bảng, thầm cảm thán người trẻ đúng là gan lớn. Kích thước cô yêu cầu lớn hơn gấp ba lần loại tinh thể viện ông hiện có thể nuôi được. Còn mục ngưỡng chịu hư hại thì đó là con số ông có nằm mơ cũng chưa từng dám nghĩ tới.
Có người bên dưới lẩm bẩm: “Thế… thế này mà làm được sao?”.
Triệu Thư Hòa nghe thấy nhưng không giận: “Làm được. Cụ thể làm thế nào, hôm nay chúng ta bắt đầu thảo luận từ đây.”
Cô nhìn mọi người: “Trước khi họp chuyên môn, tôi xin nói qua nội quy ở đây. Trong căn phòng này, chỉ bàn khoa học. Có ý kiến khác cứ đưa ra, nhưng phải dựa vào dữ liệu và thí nghiệm để nói. Ai nhiều thâm niên, ai cao tuổi, ở đây đều không tính. Ngay cả lời tổng công trình sư là tôi nói, nếu không đúng mọi người cứ phản bác.”
Cuộc thảo luận kéo dài liền ba ngày.
Ngày đầu bàn về tinh thể laser, ngày thứ hai bàn về tinh thể quang học phi tuyến. Triệu Thư Hòa đặt ra khung lộ trình tổng thể, phần chi tiết còn lại giao các nhóm chia nhỏ phân tích. Chiều nào từng nhóm cũng mang kết luận về tổng hợp.
Điều khiến Triệu Thư Hòa hài lòng là cả ba mươi người này thực sự tới để làm việc.
Không ai lấy thâm niên đè người khác, cũng chẳng ai làm cao không chịu lên tiếng. Một giáo sư lớn tuổi bị người trẻ chỉ ra sai sót trong suy diễn công thức ngay trước mặt cũng chỉ đẩy kính, cầm bút tính lại. Tính xong thì gật đầu thừa nhận.
Hai thanh niên từ Tây Bắc tới ngày đầu còn không dám mở miệng, sang chiều ngày thứ hai đã dám đứng dậy tranh luận với Mạnh Khánh Hòa về giới hạn áp suất của nồi phản ứng thủy nhiệt. Hai người đứng trước bảng, người nói qua người đáp lại.
Chỉ có điều, đến chiều ngày thứ ba, cuộc thảo luận phải dừng lại. Vấn đề nảy sinh ở phương pháp nuôi tinh thể quang học phi tuyến.
Trong phương án Triệu Thư Hòa đưa ra, loại tinh thể này có hai hướng: một là phương pháp trợ dung môi, hai là phương pháp kéo tinh thể cải tiến. Cô liệt kê ưu khuyết điểm của cả hai lên bảng, bảo mọi người trước tiên nêu ý kiến.
Trần Khải Minh từ Phúc Kiến là người đầu tiên đứng dậy: “Tổng công trình sư Triệu, tôi cho rằng nhất định phải dùng phương pháp trợ dung môi. Loại tinh thể này có chuyển pha, nếu kéo trực tiếp từ khối nóng chảy thì rất dễ nứt trong quá trình hạ nhiệt. Viện chúng tôi đã tích lũy dữ liệu về hệ trợ dung môi suốt bảy, tám năm, hiểu rất rõ công thức cùng tốc độ hạ nhiệt.”
Ông chưa dứt lời, Mạnh Khánh Hòa đã chen vào: “Kỹ sư Trần, phương pháp trợ dung môi nuôi quá chậm! Một mẻ tinh thể mất hai, ba tháng, kích thước lại không tăng được, tạp chất bao thể còn nhiều. Tổng công trình sư Triệu yêu cầu sản xuất hàng loạt, dùng phương pháp trợ dung môi thì một năm làm nổi mấy mẻ?”.
“Vậy ông giải quyết được chuyện nứt khi dùng phương pháp kéo à? Viện ông năm kia từng thử một đợt, hai mươi mẻ nứt hết mười chín, chuyện ấy trong ngành ai chẳng biết!”.
Mạnh Khánh Hòa phản bác: “Lúc đó chọn sai hướng mầm tinh thể! Thay hướng tinh thể, thêm bộ gia nhiệt phía sau, hoàn toàn có thể khống chế ứng suất chuyển pha!”.
Hai bên càng nói càng to, những người phía sau cũng chia thành hai phe. Viện Phúc Kiến cùng hai đơn vị chuyên dùng phương pháp trợ dung môi ngồi bên trái, viện Hộ Thị và các đơn vị làm phương pháp kéo ngồi bên phải. Bên này đưa số liệu, bên kia lật báo cáo phản biện.
Triệu Thư Hòa ngồi cạnh bục giảng, nghe suốt nửa tiếng.
Những điều họ nói đều là dữ liệu, đều là thí nghiệm, chẳng có câu nào lệch khỏi nghiên cứu khoa học. Thế nhưng càng nghe, Triệu Thư Hòa càng thấy có vài chỗ không khớp.
Bộ số liệu về tốc độ hạ nhiệt mà Trần Khải Minh đưa ra là dữ liệu cũ từ ba năm trước. Viện ông ta năm ngoái rõ ràng đã công bố bài báo mới, dữ liệu tốt hơn nhiều, vậy mà ông cố tình không lấy ra. Phía Mạnh Khánh Hòa cũng chẳng khác gì. Khi nhắc đến cấu trúc cụ thể của bộ gia nhiệt bổ sung, ông chỉ nói sơ lược, cứ bị hỏi vào chi tiết là lảng tránh.
Đến giờ nghỉ giữa buổi, Trương Minh Huy bước tới, hạ giọng nói: “Tổng công trình sư Triệu, vừa nãy tôi nghe ngoài hành lang. Phía viện Phúc Kiến được chính viện trưởng căn dặn rằng lần này nếu cơ sở chọn phương pháp kéo, toàn bộ khoản đầu tư bảy, tám năm của viện họ vào phương pháp trợ dung môi coi như đổ sông đổ biển. Kinh phí từ bộ về sau cũng sẽ dồn sang phía Hộ Thị.”
Anh nói tiếp: “Viện Hộ Thị cũng gần như vậy. Trước khi giáo sư Mạnh lên đường, viện đã họp, yêu cầu ông nhất định phải thúc đẩy lựa chọn phương pháp kéo. Họ bảo nếu được chọn thì dây chuyền sản xuất hàng loạt sau này có thể đặt tại viện họ.”
Triệu Thư Hòa hiểu ra. Ba mươi người này chẳng một ai tới để mạ vàng lý lịch, nhưng sau lưng mỗi người đều có một viện nghiên cứu.