Bữa cơm tối ngày hai mươi bảy tháng Chạp, phòng khách tầng một phải kê tới ba chiếc bàn mới ngồi đủ người. Vương Tú Lan bưng món chân giò hầm cả buổi chiều lên, gắp cho Lục Minh Dương và Lâm Tiêu mỗi đứa một miếng thật to.
“Ăn nhiều vào, bên Quảng Châu ăn thanh đạm, nhìn hai đứa gầy đi cả rồi.”
Ăn được nửa bữa, Lâm Tiêu lại kể mấy vụ làm ăn hai người đàm phán ở Quảng Châu: một nhà máy gốm sứ ở Phật Sơn, một xưởng đồ chơi tại Đông Hoản. Thương nhân nước ngoài ép giá dữ quá, hai cậu liên tục thức trắng ba đêm sửa hợp đồng, cuối cùng cũng đàm phán nâng giá lên được hai mươi phần trăm.
Mọi người trên bàn nghe tới ngẩn ngơ. Lục Cảnh Quân lại rót cho con trai nửa ly rượu.
Triệu Thư Hòa từ đầu không chen lời. Đợi hai đứa kể xong, cô mới hỏi: “Minh Dương, Lâm Tiêu, tháng sáu năm nay hai đứa tốt nghiệp rồi phải không?”.
Lục Minh Dương gật đầu: “Vâng, cuối tháng sáu nhận bằng. Thím út, bọn cháu đã tính kỹ rồi, tốt nghiệp sẽ không nhận công việc phân phối, cứ ở lại Quảng Châu làm tiếp.”
Triệu Thư Hòa nói: “Hiện giờ việc các cháu làm, nói cho cùng là chạy mối giới thiệu người với người, dựa vào đầu óc linh hoạt và tài ăn nói. Có đơn thì có tiền kiếm, mất đơn là chẳng còn gì. Hàng của người ta, nhà máy của người ta, thương nhân nước ngoài cũng là khách của người ta. Hai đứa chỉ là trung gian, ăn khoản chênh lệch.”
Lục Minh Dương cũng biết đó là điểm yếu lớn nhất. Mùa thu năm ngoái, hai cậu theo một đơn hàng suốt ba tháng, đang gần ký kết thì thương nhân nước ngoài quay sang liên lạc thẳng với giám đốc xưởng, bỏ qua họ. Hai cậu coi như làm không ba tháng, ngay cả tiền đi đường cũng chẳng lấy lại được. Chuyện ấy cậu chưa từng kể cho gia đình.
Triệu Thư Hòa tiếp tục: “Tốt nghiệp rồi thì nên làm cho chính quy hơn. Tới cơ quan công thương đăng ký giấy phép, mở công ty đàng hoàng. Sau này bàn chuyện làm ăn, người ta nhìn tư cách pháp nhân và năng lực doanh nghiệp, không chỉ nhìn hai đứa là ai.”
Lâm Tiêu gãi đầu: “Thím út, bọn cháu cũng nghĩ đến chuyện thành lập công ty rồi, nhưng mở công ty thì làm gì? Chẳng lẽ vẫn tiếp tục mua đi bán lại hàng của người khác?”.
Triệu Thư Hòa nhìn hai đứa trẻ: “Đấy chính là điều thím muốn nói. Mấy năm tới công nghệ nước mình sẽ phát triển, ti vi, điện thoại và các sản phẩm có hàm lượng kỹ thuật cao sớm muộn cũng sẽ nổi lên. Đến lúc đó thím sẽ giúp các cháu xin quyền làm đại lý phân phối ti vi hoặc điện thoại nội địa. Cầm quyền đại lý ấy đi phát triển thị trường mới thật sự kiếm được nhiều.”
Lục Minh Dương ngơ ngác nhìn cô: “Quyền phân phối của nhà máy quốc doanh lớn như thế, thím út cũng xin được sao?”.
Triệu Thư Hòa mỉm cười: “Được. Đơn vị thím có hợp tác với vài nhà máy, chuyện nhỏ thế này thím vẫn có tiếng nói. Nhưng chỉ là quyền đại lý thôi. Nếu các cháu làm không tốt, người ta vẫn có thể thu hồi.”
Ở Quảng Châu hai năm, Lục Minh Dương đã gặp những tay buôn lớn nắm trong tay quyền đại lý một thương hiệu, đi xe ô tô nhập khẩu, ra vào có kẻ đưa người đón. Ai chẳng phải tranh đến sứt đầu mẻ trán mới lấy được quyền ấy? Biết bao người xách quà tới ngồi chờ ngoài cửa nhà giám đốc xưởng cả tháng mà vẫn không được vào.
Lâm Tiêu đá nhẹ cậu một cái dưới gầm bàn, Minh Dương mới tỉnh ra: “Thím út, thím… thím đừng đùa bọn cháu nhé.”
“Thím từng đùa các cháu chuyện gì chưa?”.
Những lời thím út nói, chưa từng có câu nào không thực hiện được.
Lục Minh Dương đứng dậy nâng chén rượu: “Thím út, cháu kính thím. Cháu bảo đảm, nếu quyền đại lý này giao cho cháu mà cháu làm hỏng, không cần thím bảo thu hồi, cháu sẽ tự trả lại!”.
Lâm Tiêu cũng vội đứng lên: “Cháu cũng vậy!”.
Lý Hà ngồi bên cảm động vô cùng: “Thím út tốt bụng chỉ đường cho hai đứa, mà con mở miệng đã nói chuyện làm hỏng, trả lại là thế nào!”.
Lục Cảnh Phong lúc này nói: “Minh Dương, quyền đại lý không phải hôm nay nói, ngày mai là có. Hết kỳ nghỉ đông trở về, hai đứa cứ lập công ty trước, hoàn thiện đầy đủ thủ tục. Phần tài vụ và pháp lý cũng phải tìm hiểu kỹ, thuê người đáng tin cậy. Sau này không còn là công ty vỏ bọc chỉ có cái danh nữa đâu.”
“Chú út, cháu nhớ rồi.” Lục Minh Dương ngồi xuống, uống cạn chén rượu.
Lục Trường Hùng ngồi bàn chính nghe nãy giờ, lúc này vỗ bàn: “Tốt! Con cháu nhà họ Lục chúng ta phải như thế, đứa sau có tiền đồ hơn đứa trước! Nào, ăn đi, thức ăn nguội hết rồi!”.
Tối ấy, Lục Minh Dương và Lục Minh Xuyên nằm chung một chiếc giường. Năm nay Minh Xuyên cũng mười lăm tuổi, may mà hồi trước Lục Cảnh Phong chuẩn bị giường đôi.
Minh Xuyên trở mình, nhỏ giọng hỏi: “Anh, anh biết chuyện xây lại nhà cũ nhà mình chứ?”.
“Biết, bố có viết thư nói rồi, phá đi xây lại ba tầng.”
“Thế anh biết tiền từ đâu ra không? Bố mẹ không đủ tiền, còn thiếu ba nghìn đồng, là chú út với thím út cho vay. Bố đã viết giấy nợ, bảo mỗi tháng lĩnh lương sẽ dành dụm trả. Hôm trước em còn thấy mẹ ngồi trong phòng tính đi tính lại, bảo cứ tiết kiệm kiểu ấy thì đến lúc em học đại học mới trả xong.”
Trong bóng tối, Lục Minh Dương mở mắt nhìn trần nhà, hồi lâu không nói gì.
Cậu nhớ buổi chiều mẹ kéo cậu ra hỏi lấy tiền ở đâu, có phải bị người ta lừa không. Khi ấy cậu còn chê mẹ lắm lời. Vậy mà bố mẹ đang gánh khoản nợ ba nghìn đồng, lại chẳng nói với cậu dù chỉ một chữ.
“Anh? Anh ngủ rồi à?”.
“Chưa.” Lục Minh Dương đáp giọng trầm. “Ngủ đi.”
Chiều hôm sau, Lục Cảnh Phong từ cửa hàng đồ gỗ về sớm. Triệu Thư Hòa đang chơi xếp hình với Minh Triệt và Minh Phi ở tầng một. Vương Tú Lan cùng Lý Hà rán thịt giòn trong bếp, mùi thơm ngập cả nhà.
Lục Minh Dương từ trên lầu đi xuống, trong tay cầm một chiếc phong bì giấy vàng. Cậu vào bếp gọi mẹ ra trước, rồi bảo Minh Xuyên lên lầu gọi bố.
Lục Cảnh Quân mặc chiếc áo len cũ đi xuống: “Gọi gì mà gọi, bố đang ngủ trưa ngon lành.”
Đợi mọi người có mặt đủ, Lục Minh Dương bước tới trước Lục Cảnh Phong và Triệu Thư Hòa, đưa chiếc phong bì ra: “Chú út, thím út, đây là ba nghìn đồng. Tiền nhà cháu vay để xây nhà, cháu trả.”
Lý Hà còn cầm chiếc xẻng đảo đồ ăn trong tay, sững người: “Minh Dương, con làm gì thế?”.
Lục Minh Dương nói: “Mẹ, con biết cả rồi. Bố mẹ mỗi tháng lương được bao nhiêu? Ba nghìn đồng, bố mẹ phải dành dụm mấy năm. Con có tiền, khoản này để con trả.”
Lý Hà cho rằng xây nhà là chuyện của người lớn, đương nhiên không nên để con trai gánh: “Đó là tiền vất vả con tự kiếm được! Con thức đêm ngoài kia hai năm, kiếm từng ấy tiền có dễ đâu? Sao lại bắt con trả?”.
“Mẹ!” Lục Minh Dương cố chấp nói. “Con kiếm tiền để làm gì? Những đêm thức trắng sửa hợp đồng ở Quảng Châu, con luôn nghĩ sẽ có một ngày bố mẹ không phải vất vả như thế nữa. Nếu mẹ không cho con trả, hai năm ấy coi như con thức trắng vô ích!”.
Nước mắt Lý Hà lập tức rơi xuống. Chị vội lau mặt rồi nói: “Mẹ vào cất cái xẻng trước đã.”
Lục Cảnh Phong nhìn cháu trai rồi nhìn anh cả. Lục Cảnh Quân đứng nơi chân cầu thang, gật đầu với em. Lục Cảnh Phong không nói thêm, giơ tay nhận lấy phong bì.
“Được, chú út nhận số tiền này. Lát nữa chú tìm giấy vay nợ, trả lại cho bố cháu.”
Triệu Thư Hòa ngồi bên nhìn, hiểu ý chồng. Nếu trả lại tiền thì chẳng khác nào phủ nhận sự trưởng thành của Minh Dương. Đứa trẻ này đã lớn, bắt đầu biết đứng ra gánh vác việc gia đình.
Lục Cảnh Quân ngồi xuống ghế sô pha, nhìn hai con trai đứng cạnh nhau: “Minh Dương, Minh Xuyên, hai đứa qua đây.”
Hai anh em bước tới đứng trước bố. Minh Nguyệt vốn đang làm bài tập nghỉ đông ở tầng ba, nghe động tĩnh dưới nhà cũng nhẹ nhàng đi xuống, đứng ở khúc quanh cầu thang.
“Hai đứa còn nhớ ngày trước bố và chú út chia gia sản thế nào không?”.
Minh Xuyên gật đầu: “Nhớ chứ. Hồi đó chú út được nhà máy thuốc lá phân nhà ở Tân Thôn Công Nhân. Ông nội hỏi chú muốn nhận tiền hay giữ lại phòng phía tây, chú không lấy tiền. Sau này chú xây tòa nhà ở Khánh Phong Uyển, nhường hẳn phòng phía tây của nhà cũ cho nhà mình, không lấy một đồng.”
Lục Minh Xuyên còn nhớ lời chú út dạy cậu và anh trai trong bữa cơm hôm ấy: đàn ông có bản lĩnh phải nhìn ra thế giới bên ngoài, đừng cứ chăm chăm tranh giành mấy thứ nồi niêu, bát đũa, tài sản trong nhà.
Lục Cảnh Quân nói: “Những lời chú út các con nói khi ấy, đến giờ bố vẫn nhớ. Chú ấy bảo anh em ruột đừng vì một căn nhà mà đỏ mắt tranh nhau.”
Lý Hà cũng đi tới đứng cạnh chồng, nhìn cả ba con: “Hôm nay trước mặt ông bà nội, chú thím út, mẹ nói rõ một chuyện. Tiền xây lại căn nhà này giờ về cơ bản là Minh Dương bỏ ra. Sau này nhà ở đường Nhân Dân xây xong, tên trên giấy chứng nhận quyền sở hữu chỉ ghi Minh Dương.”
Lục Minh Dương cuống lên: “Mẹ, con không có ý đó! Con trả tiền không phải để lấy nhà!”.
Lý Hà hiểu con: “Mẹ biết con không có ý đó. Nhưng tiền là con bỏ ra, nhà nên thuộc về con. Chuyện này không bàn nữa, bố con cũng nghĩ vậy.”
Chị quay sang con trai út: “Minh Xuyên, con đừng nghĩ bố mẹ thiên vị. Anh con dựa vào bản lĩnh tự gây dựng được cơ nghiệp này, sau này con cũng phải cố gắng, tự xây nhà cho mình.”
Minh Xuyên sửng sốt một chút rồi nói: “Mẹ, con không thấy thiên vị. Anh tự mình kiếm được, sau này con cũng dựa vào sức mình mà kiếm!”.
Lý Hà gật đầu, nhìn con gái: “Minh Nguyệt, tuy con là con gái nhưng con cũng là con của bố mẹ. Bố mẹ không mong sau này con lấy chồng sẽ thế nào. Bố mẹ chỉ hy vọng con cũng có một căn nhà của riêng mình, tên mình được ghi trên giấy tờ sở hữu.”
Nước mắt Minh Nguyệt lập tức trào ra. Ai cũng nói con gái lớn lên thì đi lấy chồng, đã gả đi như bát nước hắt ra ngoài. Có người mẹ nào lại nói với con gái những lời như thế?
Lý Hà nói: “Nhà cũ ở đường Nhân Dân thuộc về Minh Dương rồi, bố mẹ cũng không còn khoản nợ nào nữa. Từ tháng sau, lương bố mẹ đều sẽ để dành. Mai này các con lớn, nếu mua đất xây nhà gặp khó khăn, bố mẹ sẽ lấy tiền ra giúp.”
Minh Nguyệt lao tới ôm mẹ, khóc đến không nói nên lời.
Minh Xuyên bên cạnh cũng lau mắt, miệng lẩm bẩm: “Chị, chị khóc gì chứ? Chị đã vào được lớp trọng điểm cấp ba rồi, sau này chắc chắn giỏi hơn em…”.
“Em im đi!” Minh Nguyệt vừa khóc vừa mắng em, rồi lại bật cười.