Hai ngày sau lễ đính hôn, Triệu Thư Hòa ở nhà nghỉ ngơi, chẳng đi đâu cả. Nói là nghỉ ngơi, thực ra cô được cả nhà nâng niu như báu vật.
Buổi sáng, Trương Tiểu Bình luộc thêm một quả trứng, đặc biệt mang đến cho cô: "Em út ăn đi. Sắp lên tỉnh học rồi, phải bồi bổ cho khỏe."
Đinh Phượng cũng trở nên ân cần. Khi giặt quần áo, cô tiện tay giặt luôn đồ Triệu Thư Hòa vừa thay, còn cười tươi rói: "Em út cứ để dành sức mà đọc sách. Chút việc này chị làm luôn một thể."
Triệu Mãn Trụ nhìn mà trợn mắt: "Đàn bà đổi sắc mặt còn nhanh hơn lật sách."
Đinh Phượng lườm chồng: "Anh biết gì? Em út sắp thành học sinh trung cấp ở tỉnh thành rồi. Sau này nó có việc làm, có lương. Nhà ta ai có tiền đồ bằng nó?"
Triệu Thư Hòa thấy không quen với sự ưu ái đột ngột ấy. Cô đâu phải làm bằng đất, cứ ngồi không lại bứt rứt cả người. Nhưng mỗi lần cầm chổi lên, chẳng bị Trương Tiểu Bình giành lấy thì cũng bị Đinh Phượng ngăn lại, làm như cô là khách đến chơi nhà.
Sáng ngày thứ ba, trong lúc ăn cơm, Triệu Thư Hòa nói với Lý Quỳnh Tiên: "Mẹ, con muốn sang thăm chị cả. Chị sinh em bé đến giờ mà con vẫn chưa sang lần nào."
Triệu Thủ Điền đặt bát xuống, vỗ đùi: "Thư Lan sinh rồi mà làm cha như ta cũng chưa sang thăm. Thế nào cũng phải đi một chuyến."
Lý Quỳnh Tiên nhìn chồng: "Chẳng phải ông bận lo lễ đính hôn sao? Giờ xong rồi, sang thăm con cũng phải."
Triệu Thủ Điền đứng lên, phủi bụi trên quần: "Quỳnh Tiên, bà cũng đi. Ba người chúng ta đi cùng nhau. Mang ít kẹo cưới nhà họ Lục đem đến, lần trước bà về vội, chưa kịp ngồi trò chuyện cho đàng hoàng."
Lý Quỳnh Tiên vào phòng lấy một gói kẹo cưới, lại lấy mấy quả trứng trong tủ bọc bằng vải, nghĩ ngợi rồi bỏ thêm hai nắm táo đỏ.
Triệu Thủ Điền đứng ngoài cửa giục: "Nhanh lên. Lề mề đến trưa, người ta nấu cơm xong, chẳng lẽ mình qua ăn chực?"
Lý Quỳnh Tiên lườm ông: "Gấp cái gì? Thư Lan còn đang ở cữ, mang ít đồ quá tôi không yên tâm."
Triệu Thư Hòa thay đôi giày vải sạch. Sau bữa sáng, ba người lên đường. Vượt qua một ngọn núi, đi chừng hơn một tiếng, họ đã nhìn thấy sân nhà họ Lý từ xa.
Cổng sân mở rộng. Ông Lý đang ngồi đan giỏ tre trước cổng. Ngẩng lên thấy ba người nhà họ Triệu, ông vội đứng dậy chào: "Ôi, ông bà thông gia đến rồi! Mau vào ngồi!"
Triệu Thủ Điền đưa kẹo cưới cho ông: "Kẹo cưới bên nhà họ Lục mang tới, đem qua cho bọn trẻ ăn thử."
Ông Lý nhận lấy, cười vui vẻ: "Ôi chao, kẹo đẹp thật, đủ màu đủ sắc. Đồ ở tỉnh thành đúng là khác hẳn."
Lưu Quế Hoa nghe động tĩnh liền từ bếp đi ra: "Quỳnh Tiên đến rồi à? Mau vào nhà! Hôm nay Thư Lan khỏe hơn nhiều, vừa ăn hết một bát canh trứng."
Ba người bước vào nhà chính. Triệu Thư Lan đang tựa đầu giường, ôm con trai út trong lòng. So với hôm vừa sinh, tinh thần cô đã tốt hơn hẳn, sắc mặt cũng hồng hào hơn nhiều.
Triệu Thủ Điền đứng bên giường nhìn con gái lớn, rồi cúi xuống nhìn đứa bé nhăn nheo bé xíu.
Triệu Thư Lan mỉm cười: "Cha, sao giờ cha mới đến? Cháu ngoại cha sắp đầy tháng rồi đấy."
Triệu Thủ Điền hơi ngượng: "Dạo này bận quá, chuyện của em con..."
Triệu Thư Lan khoát tay: "Con biết, con biết. Chuyện đính hôn của em út, Vĩnh Phát kể hết rồi. Lo việc chính là quan trọng."
Triệu Thư Hòa ngồi xuống cạnh giường, đưa tay chạm nhẹ má cháu: "Chị, sức khỏe chị hồi phục thế nào rồi?"
Triệu Thư Lan đáp: "Ăn được ngủ được, chỉ hơi mỏi lưng, đứng lâu thấy khó chịu. Mẹ chồng ngày nào cũng làm món ngon bồi bổ, sắp nuôi chị thành quả bóng rồi."
Nghe vậy, tảng đá treo trong lòng Lý Quỳnh Tiên cuối cùng cũng hạ xuống.
Lưu Quế Hoa bưng mấy bát nước đường vào. Ông Lý cũng theo sau, nhìn Triệu Thủ Điền: "Ông thông gia, hôm nay Vĩnh Phát đi làm. Không thì nó nhất định ở nhà tiếp mọi người rồi."
Triệu Thủ Điền xua tay: "Đi làm là quan trọng. Chúng tôi chỉ sang thăm Thư Lan thôi."
Lưu Quế Hoa đặt nước đường lên bàn, cười nói với Triệu Thư Hòa: "Thư Hòa này, nghe nói cháu thi đỗ trường trung cấp ở tỉnh thành à? Giỏi quá! Làng ta chưa có cô gái nào xuất sắc thế đâu."
Triệu Thư Hòa ngượng ngùng đáp lời.
Ông Lý cũng phụ họa: "Đúng thế. Hôm qua tôi đi chợ gặp ông Chu ở công xã, ông ấy cũng biết chuyện rồi, còn bảo nhà họ Triệu có một nữ tú tài."
Ba chữ "nữ tú tài" làm Triệu Thủ Điền bật cười. Miệng thì khiêm tốn, nhưng vẻ đắc ý trên mặt ông chẳng giấu nổi.
Mọi người trò chuyện một lúc, Lưu Quế Hoa gọi ông Lý: "Nào, đưa bọn trẻ ra ngoài chơi một lát, để nhà thông gia nói chuyện riêng với Thư Lan."
Ông Lý gật đầu, xách gói kẹo cưới ra ngoài gọi: "An Vĩ! An Tình! An Lỗi! Ra ăn kẹo nào!"
Nghe có kẹo, ba đứa trẻ từ các góc chạy ùa ra. Lưu Quế Hoa bế đứa nhỏ nhất, ông Lý dắt hai đứa còn lại. Cả đám rộn ràng ra khỏi sân.
Trong phòng lập tức yên tĩnh.
Triệu Thủ Điền nhìn về phía cửa, chắc chắn không còn ai mới ho khan vài tiếng. Triệu Thư Hòa và Triệu Thư Lan đều nhìn ông, biết cha có chuyện muốn nói.
Lý Quỳnh Tiên cũng ngồi xuống cạnh đó. Bà biết chồng sắp nói gì, vì hai người đã bàn bạc từ tối hôm kia.
Triệu Thủ Điền mở lời: "Thư Lan, con út, hôm nay nhân lúc cả nhà có mặt, cha có chuyện muốn nói với hai đứa."
Triệu Thư Lan ôm con ngồi thẳng hơn: "Cha cứ nói đi."
Triệu Thủ Điền thở dài: "Cha định chia nhà."
Triệu Thư Lan không đáp, Triệu Thư Hòa cũng im lặng.
Triệu Thủ Điền nói tiếp: "Cha suy nghĩ chuyện này một thời gian rồi. Trước đây định chờ con út tốt nghiệp cấp hai thì chia. Sau đó lại tới chuyện xem mắt, thi trung cấp, đính hôn, việc này nối việc kia. Giờ Thư Hòa đã đính hôn, còn phải chờ hai năm nữa mới kết hôn, cha thấy cũng đến lúc rồi."
Ông bấm ngón tay tính: "Lúc Bảo Thương cưới vợ, nhà chi ba mươi đồng, lại sắm chăn bông mới. Đến lượt Mãn Trụ, nhà chi hai mươi tám đồng... Mấy năm nay cưới hai nàng dâu vào cửa, mua sắm đủ thứ trước sau cũng tốn không ít."
Lý Quỳnh Tiên ngồi cạnh bổ sung: "Còn học phí mấy năm đi học của các con nữa, Thư Hòa học cấp hai cũng tốn tiền."
Triệu Thủ Điền gật đầu: "Phải. Cộng những khoản lặt vặt lại, mấy năm nay chẳng để dành được bao nhiêu. Giờ cả nhà chỉ có một trăm bốn mươi bảy đồng, tất cả chỉ có thế."
Triệu Thư Lan nghe con số ấy mà sững sờ. Một trăm bốn mươi bảy đồng có thể chẳng đáng bao nhiêu với người thành phố, nhưng với gia đình nông dân nghèo nơi núi sâu, đó là từng đồng từng hào cả nhà chắt chiu suốt bao năm.
Triệu Thủ Điền nhìn hai con gái: "Ở vùng mình, con gái không được chia gia sản."
Triệu Thư Lan và Triệu Thư Hòa không nói gì. Từ nhỏ họ đã biết tục lệ mặc nhiên ấy. Con gái lấy chồng là người nhà khác, tài sản chỉ chia cho con trai. Đó là lệ cũ truyền từ đời này sang đời khác.
Triệu Thủ Điền lại nói: "Nhưng cha nghĩ đi nghĩ lại, hai đứa cũng là con cha."
Ông lấy từ túi quần ra một bọc vải, mở ra, bên trong là những tờ tiền xếp ngay ngắn. Ông lấy ra hai phần, đưa một phần cho Triệu Thư Lan, một phần cho Triệu Thư Hòa: "Mỗi đứa mười lăm đồng."
Nhìn mười lăm đồng trong tay, Triệu Thư Lan cay sống mũi, nước mắt lập tức rơi xuống.
Triệu Thư Hòa cũng nhận tiền. Những đồng tiền lẻ này là bao nhiêu năm cha cô mới tích cóp được.
Nhìn con gái lớn khóc, Triệu Thủ Điền cũng thấy nghẹn lòng: "Thư Lan là chị cả, từ bé đã giúp mẹ nuôi các em. Lấy chồng gần nhà, cũng chưa hưởng được bao nhiêu phúc. Con út là đứa nhỏ nhất, tuy giờ đã có Cảnh Phong lo việc học, nhưng trong tay nó cũng phải có chút vốn riêng."
"Mười lăm đồng không nhiều, hai đứa đừng chê ít."
Triệu Thư Lan lắc đầu, lau nước mắt: "Cha, con thật sự không cần! Mười lăm đồng đâu có ít. Cha đưa con làm gì? Ở nhà họ Lý con có ăn có mặc rồi."
Lý Quỳnh Tiên nói: "Cho thì cứ cầm. Lần này sinh nở con hao tổn sức khỏe, có chút tiền trong tay, muốn mua đường đỏ hay trứng cũng không phải ngửa tay xin nhà chồng."
Nước mắt Triệu Thư Lan lại chảy: "Mẹ..."
Triệu Thư Hòa nắm chặt tiền, cúi đầu không nói nổi lời nào.
Triệu Thủ Điền tiếp lời: "Còn một trăm mười bảy đồng, cha định chia Bảo Thương bốn mươi, Mãn Trụ bốn mươi. Ba mươi bảy đồng còn lại để cha mẹ dưỡng già."
Ông nhìn Lý Quỳnh Tiên: "Hai vợ chồng mình còn khỏe, vẫn làm ruộng thêm vài năm được. Hoa màu cũng đủ ăn, ba mươi bảy đồng để phòng lúc cần."
Lý Quỳnh Tiên gật đầu: "Đủ rồi. Tôi còn đỡ đẻ cho người ta, ít nhiều cũng kiếm được chút tiền công."
Triệu Thư Lan lau nước mắt, bình tĩnh lại mới hỏi: "Cha, Bảo Thương với Mãn Trụ đã biết chưa?"
Triệu Thủ Điền lắc đầu: "Chưa nói. Vài hôm nữa cha sẽ lựa lúc nói rõ với chúng nó. Chia nhà càng sớm càng tốt, để lâu sinh chuyện."
Triệu Thư Lan lại hỏi: "Hai em dâu có gây chuyện không?"
Triệu Thủ Điền hừ một tiếng: "Muốn làm ầm thì cứ làm. Cái nhà này cha làm chủ, chia thế nào do cha quyết. Hơn nữa mỗi đứa bốn mươi đồng, công bằng rõ ràng, còn muốn gì nữa?"
Lý Quỳnh Tiên lẩm bẩm: "Tiểu Bình chắc không làm ầm, chỉ có cái miệng của Đinh Phượng..."
Triệu Thủ Điền đáp: "Nếu Đinh Phượng không phục, bảo Mãn Trụ quản vợ. Nó không quản được thì để cha quản!"
Triệu Thư Lan nhìn dáng vẻ cứng rắn của cha, vừa muốn cười vừa muốn khóc. Cha cô cả đời ở trong núi làm kế toán, tính công điểm cho người ta suốt bao năm. Đến lúc chia gia sản nhà mình, ông cũng tính từng khoản rành rọt.
Triệu Thư Hòa vẫn nói: "Cha, mười lăm đồng này cha giữ đi. Cảnh Phong đã cho con tiền rồi, con không thiếu."
Triệu Thủ Điền sầm mặt: "Cha cho con là chuyện của cha, Cảnh Phong cho con là chuyện của Cảnh Phong. Hai việc khác nhau. Cầm lấy!"
Triệu Thư Hòa bị cha nói đến mức không biết đáp sao.
Triệu Thư Lan cũng khuyên: "Em cứ nhận đi, đó là tấm lòng của cha."
Triệu Thủ Điền gói tiền lại, nhét vào túi, thở ra một hơi thật dài. Một trăm bốn mươi bảy đồng, chia cho các con xong, vợ chồng ông chỉ còn ba mươi bảy đồng. Bảo không xót thì là nói dối, nhưng các con đều đã trưởng thành, ai cũng có cuộc sống riêng.
Nhìn cha, Triệu Thư Lan chợt nói: "Cha, đời này cha thiệt thòi bản thân, nhưng chưa từng để chúng con chịu thiệt."
Triệu Thủ Điền quay mặt đi, không trả lời.
Lý Quỳnh Tiên vỗ lưng chồng: "Được rồi, nói xong là xong. Ra ngoài thăm bọn trẻ đi, lâu lắm mới sang đây một chuyến."
Triệu Thủ Điền đứng dậy, nói thêm lời cuối: "Cha chẳng có tài cán gì, chỉ mong các con sống tốt. Thư Lan cố dưỡng sức, con út cố học hành. Ngoài ra cha chẳng mong gì nữa."
Nói xong, ông vén rèm bước ra ngoài. Trong sân vang lên tiếng trẻ con ầm ĩ. Ông Lý đang đuổi theo Lý An Lỗi chạy khắp sân, thằng bé nắm đầy kẹo cưới, vừa chạy vừa nhét vào miệng.
Triệu Thư Lan nhìn Triệu Thư Hòa. Hai chị em đưa mắt nhìn nhau, chẳng ai nói lời nào.
Triệu Thư Hòa cúi nhìn mười lăm đồng trong tay, ba tờ năm đồng đã sờn mép. Cô sẽ nhớ mãi khoản tiền ấy. Khi gia đình sắp tách ra thành nhiều nhà, cha mẹ vẫn không quên hai chị em cô.