Ngồi trên chuyến xe buýt trở về, Triệu Thư Hòa khó khăn lắm mới nén được cơn buồn nôn đang cuộn lên trong bụng. Đến khi cô mở cửa căn nhà ở khu Tân Thôn Công Nhân, đã là bốn giờ chiều.
“Về rồi à?” Thấy mặt cô tái nhợt, Lục Cảnh Phong vội đặt chiếc đĩa xuống bàn, rót một cốc nước ấm đưa cho cô. “Uống chút nước trước đi. Hôm nay đến Viện Nghiên cứu số hai mươi nhận việc có thuận lợi không?”
Triệu Thư Hòa nhận chiếc cốc tráng men, uống hai ngụm nước ấm, cảm giác khó chịu trong ngực mới vơi đi đôi chút. “Thủ tục mới làm được một nửa. Bên ấy sốt ruột thật đấy. Em vừa đến, chủ nhiệm và tổng công trình sư phòng ba đã chờ sẵn trong văn phòng. Em nói nhà cửa chưa thu xếp xong, phải đánh liều xin nghỉ năm ngày.”
Lục Cảnh Phong ngồi xuống đối diện cô. “Đã xin được thì cứ nghỉ. Môi trường bên ấy thế nào?”
“Rộng lắm, bên trong có cả trường học, cửa hàng lương thực, nhà tắm. Phòng nhân sự còn phân cho em một căn hộ hai phòng ngủ, một phòng khách trong khu tập thể dành cho gia đình cán bộ. Họ đưa cả chìa khóa rồi, bảo người nhà cũng được vào ở. Cảnh Phong, nếu mình chuyển qua đó thì căn nhà bên này tính sao?”
Nghe xong, Lục Cảnh Phong nói ngay: “Chuyển làm gì? Mình không chuyển.”
Triệu Thư Hòa ngẩn ra. “Không chuyển? Nhưng viện đã phân nhà rồi mà...”
“Nhà ở khu Tân Thôn Công Nhân của mình có ba phòng ngủ, một phòng khách đấy! Đây là một trong những căn nhà tốt nhất tỉnh. Hơn nữa, mình đã bỏ ra hơn một nghìn bốn trăm đồng tiền thật bạc thật để mua. Đây mới là cơ ngơi của chúng ta. Chừng nào anh còn làm ở nhà máy thuốc lá, căn nhà này vẫn thuộc về anh, không ai lấy đi được. Cho nên nơi ở chính của mình vẫn là ở đây.”
Triệu Thư Hòa cũng thích căn nhà này. Từ trong ra ngoài đều được sắp xếp theo ý cô. Nhà bếp sạch sẽ với bệ bếp lát gạch men, phòng ngủ có tủ quần áo lớn, đồ đạc đều mới đóng. Sống ở đây vừa rộng rãi vừa thoải mái.
Lục Cảnh Phong tiếp tục tính toán: “Còn căn hộ hai phòng bên đơn vị em, cứ xem như chỗ nghỉ tạm. Khi nào dự án gấp, buổi trưa hoặc buổi tối em có thể nghỉ bên đó. Cuối tuần được nghỉ, mình vẫn về Tân Thôn ở.”
“Với lại, Viện số hai mươi khá xa nhà máy thuốc lá. Nếu cả hai cùng chuyển qua, ngày nào anh cũng phải đạp xe hơn nửa tiếng mới đến chỗ làm. Ở khu Tân Thôn này, anh đạp xe đến nhà máy chỉ mất chừng mười lăm phút. Có đợt kiểm tra ca đêm cần tăng ca thì anh về đây nghỉ luôn, tiện biết bao.”
Triệu Thư Hòa gật đầu. Cảnh Phong đúng là người biết lo liệu cuộc sống, cách sắp xếp này chẳng chê vào đâu được.
“Được, nghe anh.” Triệu Thư Hòa thấy yên tâm hẳn. “Vậy sáng mai mình tranh thủ mang ít chăn đệm với chậu rửa mặt qua, dọn sơ căn hộ ấy, ít ra cũng có chỗ ngủ.”
Sáng hôm sau, Lục Cảnh Phong báo với nhà máy một tiếng, buộc hai bọc hành lý lớn hai bên yên sau rồi chở Triệu Thư Hòa đạp xe đến khu gia đình của Viện Nghiên cứu số hai mươi. Hai người đăng ký xong, bảo vệ mới cho vào.
Theo số phòng ghi trên giấy, hai người lên tầng ba của một tòa nhà tập thể.
Hai bên hành lang chất đầy than tổ ong của các hộ gia đình, trong không khí còn phảng phất mùi dầu mỡ nấu nướng.
Triệu Thư Hòa lấy chìa khóa ra, mở cửa căn hộ hai phòng ngủ, một phòng khách được phân cho mình.
Cửa vừa mở, cả hai đứng ở ngưỡng nhìn vào trong, chẳng ai nói câu nào.
Triệu Thư Hòa đi một vòng, lòng nguội lạnh hẳn. Gọi là hai phòng ngủ, một phòng khách, nhưng diện tích cộng lại chỉ hơn bốn mươi mét vuông. Tường đã ố vàng, bong tróc, nền xi măng lồi lõm khắp nơi.
Nhà bếp chỉ là một gian tối om được ngăn riêng, đến bệ bếp xi măng tử tế cũng không có. Trong góc trơ trọi một chiếc bếp than. Đáng nói nhất là cả căn hộ không hề có nhà vệ sinh!
Lục Cảnh Phong đặt hai bọc hành lý xuống đất, chân mày nhíu chặt. Hai vợ chồng nhìn nhau, cả hai đều không thích nơi này.
Đúng là đang quen sung sướng, trở về cảnh thiếu thốn thật khó. Họ đã quen sống trong căn nhà rộng rãi, sáng sủa ở Tân Thôn Công Nhân, quen dùng bệ bếp lát gạch sạch sẽ và nhà vệ sinh riêng. Giờ đột nhiên phải sống trong khu tập thể cũ kỹ, ngày nào cũng chen chúc với bao người để dùng nhà vệ sinh công cộng, sự chênh lệch ấy quá lớn.
Huống hồ Triệu Thư Hòa đang mang thai, nội tiết tố thay đổi, đặc biệt nhạy cảm với mùi và môi trường xung quanh.
Triệu Thư Hòa buồn bã: “Thế này là thế nào chứ? Em học ngày học đêm, bị các giáo sư già bắt mỗi ngày học một môn, vất vả lắm mới tốt nghiệp đại học sớm. Kết quả công việc được phân, chỗ ở được cấp, lại chẳng bằng hồi em mới tốt nghiệp trung cấp và vào Trường Bồi dưỡng Giáo viên!”
Hồi làm ở trường bồi dưỡng, văn phòng của cô rộng rãi, có nhà ăn, được về nhà ở, lại còn nhận lương cao. Còn bây giờ thì sao?
“Biết vậy em chẳng học cái đại học quái quỷ này nữa!” Triệu Thư Hòa càng nghĩ càng hối hận. “Cảnh Phong, em không muốn nhận việc này nữa. Có được không anh?”
Nhìn khuôn mặt trắng bệch của vợ, Lục Cảnh Phong cũng bực mình. Nơi này đừng nói Thư Hòa thấy khó chịu, ngay anh nhìn còn thấy ngột ngạt. “Em còn đang mang thai nữa. Hay là mình xin thôi việc đi?”
Triệu Thư Hòa không ngờ anh đồng ý dứt khoát như vậy. “Thôi thật à? Đây là chỉ tiêu phân công từ cấp trên đấy. Giáo sư Tô còn bảo đây là đơn vị tốt nhất tỉnh.”
“Đơn vị tốt thì sao? Phòng ở còn chẳng có nhà vệ sinh, tốt đẹp chỗ nào?” Bản tính bênh vợ của Lục Cảnh Phong nổi lên. Suy nghĩ một lát, anh kéo cô ra cửa. “Thôi, thôi, chỗ này không ở được. Chẳng phải em còn năm ngày nghỉ sao? Đi, mình về nhà cũ ngay.”
“Về nhà cũ làm gì?”
“Tìm bố mẹ bàn bạc.” Lục Cảnh Phong xách đồ ra, khóa cửa lại. “Chuyện này không thể hai đứa tự nghĩ lung tung được. Tiện thể mình ghé Đại học Giao thông tỉnh, mời giáo sư Tô Cảnh Hồng đến nhà một chuyến. Giáo sư Tô quen biết nhiều người trong tỉnh, lại là thầy của em. Nhờ thầy đứng ra thu xếp giúp, trả lại công việc này!”
Một giờ chiều, hai người đẩy cửa bước vào sân nhà cũ họ Lục.
Lục Trường Hùng và Vương Tú Lan vừa ăn cơm trưa xong, đang ngồi phơi nắng trong sân. Chị dâu cả Lý Hà cầm chổi quét sân.
“Ôi chao, thằng tư, Thư Hòa, sao giờ này hai đứa lại về?” Vương Tú Lan thấy hai người đẩy xe vào thì vội ra đón. “Ăn gì chưa? Mẹ đi nấu cho hai đứa bát mì nóng nhé.”
“Mẹ, chưa cần đâu.” Lục Cảnh Phong dựng xe, dắt Triệu Thư Hòa vào gian nhà chính. “Hôm nay bọn con về có chuyện lớn muốn bàn.”
Thấy vẻ mặt hai người không ổn, cả nhà lần lượt theo vào.
Lục Trường Hùng hỏi: “Có chuyện gì? Chẳng phải hôm nay Thư Hòa đến Viện số hai mươi nhận việc sao?”
Triệu Thư Hòa vừa ngồi xuống đã than: “Bố, mẹ, chị dâu! Làm sao bây giờ? Con thật sự chẳng thích đơn vị ấy chút nào!”
“Sao lại không thích? Có ai bắt nạt con à?” Vương Tú Lan cuống quýt hỏi.
“Không ai bắt nạt con cả. Chỉ là con không thích không khí làm việc kiểu căn cứ nghiên cứu đó. Cả nơi ấy như một thị trấn tách biệt với thế giới bên ngoài. Ăn uống, sinh hoạt, con cái đi học, khám bệnh, mọi thứ của cả gia đình đều bị nhốt trong bốn bức tường bao. Đi đâu cũng có người để mắt, ngày nào cũng phải sống theo một khuôn phép thống nhất. Chẳng tự do chút nào!”
Triệu Thư Hòa càng kể càng tức: “Còn căn nhà họ phân cho con, điều kiện thậm chí không bằng nhà cũ của mình! Con khó khăn lắm mới học được từng ấy chữ, dựa vào đâu mà phải đưa con cái tới đó chịu khổ? Lại phải chen chúc với cả đám người dùng chung nhà vệ sinh! Thà con quay về làm giảng viên đại học, hoặc tiếp tục làm việc ở Trường Bồi dưỡng Giáo viên còn hơn!”
Vương Tú Lan nghe mà lắc đầu liên tục. “Ngay cả bệ bếp đàng hoàng cũng không có? Còn phải xếp hàng đi vệ sinh công cộng?”
Lục Trường Hùng cũng nhíu mày. “Cơ quan đó quản lý nghiêm thật, nhưng điều kiện thế này đúng là quá tệ.”
“Bố, mẹ, con biết làm sao đây? Con không thích đơn vị này, không thích kiểu làm việc của các căn cứ nghiên cứu.” Triệu Thư Hòa nghĩ tới là thấy không đáng.
“Học đại học đúng là công cốc!” Cô phụng phịu.
Lục Trường Hùng lâm vào thế khó. Trong mắt thế hệ trước, công việc do nhà nước phân phối là bát cơm sắt, đâu thể nói bỏ là bỏ.
Lục Cảnh Phong rót cho Triệu Thư Hòa một cốc nước. “Chuyện này không thể làm liều. Con sẽ đích thân đến nhà mời giáo sư Tô về ăn cơm tối. Cả nhà cùng bàn cách.”