Ngày 16 tháng 8 năm 1978, tỉnh thành nóng đến không chịu nổi.
Lục Cảnh Phong đã đến nhà máy thuốc lá làm việc từ sớm. Triệu Thư Hòa chẳng đi đâu, thoải mái nằm trên ghế tre bập bênh ở gian chính.
Quạt máy đặt bên cạnh thổi vào cô. Nửa quả dưa hấu trên bàn vừa được ngâm nước giếng cho mát. Chiếc đài cô mang từ Hội chợ Quảng Châu về đang phát một chương trình hí khúc địa phương.
Thế này mới đúng là cuộc sống của con người.
Tiếng hát trong đài đột nhiên ngừng. Triệu Thư Hòa tưởng tín hiệu kém, vừa định vươn tay chỉnh sóng thì giọng người phát thanh viên đầy xúc động vang lên: “Thưa quý thính giả, sau đây là bản tin quan trọng! Theo tinh thần chỉ đạo mới nhất của Trung ương, quyết định tiến hành rà soát toàn diện các trường hợp trí thức và cán bộ từng bị quy sai thành phần hữu khuynh, bị đưa xuống nông trường trong các phong trào trước đây! Toàn bộ sẽ được xóa bỏ thành phần, sửa sai, minh oan, khôi phục danh dự và bố trí công tác...”
Triệu Thư Hòa choáng váng. “Xóa bỏ và sửa sai toàn bộ ư?” Không đúng!
Cô nhớ rất rõ, trong sách lịch sử năm 2025, việc thực thi toàn diện chính sách minh oan, xóa bỏ quy kết sai đối với trí thức phải sau Hội nghị Trung ương ba khóa mười một, vào cuối năm 1978, mới được triển khai mạnh mẽ thành nhiệm vụ trọng tâm và phổ biến khắp nơi.
Bây giờ mới giữa tháng Tám! Sớm hơn hơn bốn tháng!
Triệu Thư Hòa về phòng ngủ, đóng cửa, nằm lên giường rồi nhắm mắt vào không gian hệ thống. Cô mở sách lịch sử, tìm đến trang năm 1978.
Dòng chữ hiện ra trước mắt: Tháng 12 năm 1978, Hội nghị Trung ương ba khóa mười một được tổ chức. Sau đó, công tác minh oan và sửa sai những vụ án oan, án giả, án sai được triển khai rộng khắp cả nước.
Lịch sử được ghi chép năm 2025 rất rõ, đúng là cuối năm. Nhưng dòng thời gian thực tế đã thay đổi!
Hướng đi lịch sử không đổi, chỉ có tốc độ nhanh hơn. Tại sao lại thế?
Là hiệu ứng cánh bướm sao? Bản thân cô là một biến số không thuộc về thời đại này. Cô đã sớm đưa ra phương pháp giải toán vượt thời gian trong cuộc thi, lại để lại mô hình thông số động cơ chiến đấu cơ tiên tiến tại căn cứ Tây Bắc. Có phải những hành động ấy khiến lãnh đạo cấp cao nhận ra tầm quan trọng của nhân tài, từ đó thúc đẩy tiến trình minh oan cho trí thức nhanh hơn?
Hay là trên thế giới này ngoài cô còn có người xuyên không khác? Hoặc ngay từ đầu đây là một thời không song song, có lịch sử khác với những gì cô biết?
Triệu Thư Hòa suy nghĩ rất lâu, nghĩ đến đau cả đầu. “Không nghĩ ra thì thôi.” Cô tự nhủ.
Dù vì hiệu ứng cánh bướm hay vì đây là thời không song song, đây vẫn là chuyện rất tốt. Những giáo sư, học giả già bị giam trong chuồng bò, đày xuống nông trường hơn mười năm, sớm được thoát khổ một ngày thì đất nước sớm tận dụng được năng lực của họ một ngày. Có gì không tốt chứ?
Về phần mình, chặng đường đi lên của Triệu Thư Hòa đều có dấu vết rõ ràng, từ huyện Thanh Hà đến trường trung cấp sư phạm, Đại học Giao thông tỉnh S rồi tới Kinh Thành. Bước nào cũng đi vững chắc. Cứ lo cho bản thân là được, những biến số khác đến đâu hay đến đó.
Nghĩ thông, gánh nặng trong lòng cô hoàn toàn được cởi bỏ.
Triệu Thư Hòa quay ra gian chính, cầm thìa xúc một miếng dưa hấu thật lớn bỏ vào miệng, vừa ăn vừa nghe đài phát tiếp những tin tức đầy phấn chấn. Bánh xe thời đại cuối cùng đã chuyển sang số cao.
Sáng hôm sau, ngày 17 tháng 8 năm 1978.
Ăn sáng xong, Triệu Thư Hòa thong thả đạp xe tới Đại học Giao thông tỉnh S.
Tuy đã được dặn nghỉ đến ngày 25 tháng 8 năm 1978 mới đến Kinh Thành nhập học, nhưng cô vẫn là sinh viên Đại học Giao thông. Trường đã khai giảng sớm từ ngày 10 tháng 8 năm 1978, cô cũng nên ghé khoa một chuyến, cho mọi người thấy mặt.
Triệu Thư Hòa dựng xe dưới tòa giảng đường khoa Máy điện, vừa lên hành lang tầng hai đã gặp lão Lý ôm một chồng vở bài tập từ văn phòng ra.
Lão Lý reo lên: “Ôi chao! Cô giáo Triệu! Cuối cùng cô cũng về rồi!”
Tiếng gọi ấy khiến Trần Viện Triều và Tô Hiểu Yến trong lớp bên cạnh chạy ra.
“Thư Hòa!” Tô Hiểu Yến chạy tới. “Hơn một tháng nay cậu đi công tác đâu vậy? Cậu không biết những ngày không có cậu, lớp mình khốn khổ đến mức nào đâu!”
Trần Viện Triều đứng cạnh than thở: “Đúng đấy! Giáo sư Tô nói nền tảng chúng mình quá kém nên ngày nào cũng kiểm tra. Tớ khó khăn lắm mới qua bài thi lại môn Vật lý, giờ lại phải làm đống bài tăng cường, tóc sắp rụng hết rồi! Thư Hòa, hôm nào cậu đến học? Có cậu ở đây, bọn tớ mới yên tâm phần nào.”
Triệu Thư Hòa nhìn dáng vẻ khổ sở của họ: “Mấy hôm nay tớ còn chút việc. Vài ngày nữa sẽ đi thẳng đến Kinh Thành nhập học. Mọi người theo giáo sư Tô học cho tốt, đừng nghĩ chuyện lười biếng.”
Lão Lý nghe cô lại đi Kinh Thành, thở dài đầy ngưỡng mộ: “So người với người đúng là tức chết. Chúng tôi ở đây thức khuya khổ sở, cô ấy thì được đến lớp thiên tài ở Kinh Thành. Thôi, thôi, mau về làm bài, đừng làm mất thời gian của Thư Hòa.”
Chào các bạn xong, Triệu Thư Hòa đi tới cuối hành lang, gõ cửa văn phòng Tô Cảnh Hồng.
“Vào đi.”
Triệu Thư Hòa đẩy cửa: “Thưa giáo sư Tô.”
Tô Cảnh Hồng đang xem một văn bản, nghe tiếng liền ngẩng lên: “Thư Hòa! Mau vào ngồi!”
Ông đứng dậy kéo ghế tới. “Cháu mới về hôm qua à? Sao không ở nhà nghỉ thêm mấy ngày? Dạo này mệt lắm phải không?”
Triệu Thư Hòa ngồi xuống: “Thưa giáo sư Tô, cháu không mệt. Cháu nghe trường khai giảng sớm nên tới thăm thầy.”
“Cháu cứ nghỉ thêm vài ngày, đến ngày 25 tháng 8 năm 1978 hãy đi Kinh Thành.” Nhắc chuyện này, Tô Cảnh Hồng hừ một tiếng. “Lần này cháu đến Kinh Thành, tôi sẽ cho một nữ cố vấn học tập đi cùng! Cao Bằng cái ông thô kệch ấy, lần trước dẫn cháu đi, trong đầu chỉ có gặp đám bạn học cũ, chẳng chăm lo cho cháu gì cả!”
Triệu Thư Hòa dở khóc dở cười. Thầy Cao Bằng tuy bận gặp bạn cũ và lo sự nghiệp, nhưng cũng khá chăm sóc cô. Có điều, cô đã quen với tính hay bao che học trò của giáo sư Tô.
“Không sao đâu ạ. Thật ra cháu tự đi cũng được.” Cô nói.
Tô Cảnh Hồng không đồng tình, lắc đầu rồi hào hứng cầm tờ báo trên bàn: “Biết tin hôm qua chưa?”
“Dạ biết rồi.”
Tô Cảnh Hồng thở phào: “Cuối cùng cũng đợi được ngày này... Năm nay tỉnh chúng ta còn một số giáo sư già trước kia sẽ trở về. Đại học Giao thông thời gian tới rất bận, chúng tôi phải chấn chỉnh lại, bù cho hết những kiến thức đã bỏ lỡ! Phần cháu cứ nghỉ ngơi, đừng lo chuyện bên này. Sau đó đến thẳng lớp thiên tài Kinh Thành nhập học là được!”
Triệu Thư Hòa nghe ra kỳ vọng trong lời ông: “Cháu hiểu, thưa giáo sư Tô.”
Hai thầy trò đang nói chuyện thì cửa văn phòng được đẩy ra.
Hiệu trưởng Đại học Giao thông rạng rỡ bước vào, vừa thấy Triệu Thư Hòa đã cười vang: “Bạn học Triệu Thư Hòa, cuối cùng em cũng về rồi!”
“Em chào hiệu trưởng.” Triệu Thư Hòa vội đứng dậy.
“Ngồi đi, ngồi đi, đừng khách sáo.” Hiệu trưởng không tiếc lời khen ngợi cô.
Nhìn hiệu trưởng và giáo sư Tô đều hồng hào, vui vẻ, Triệu Thư Hòa biết họ có việc phải bàn. Cô hiểu ý, nói: “Thưa hiệu trưởng, thưa giáo sư Tô, hai thầy cứ trao đổi công việc. Em xin phép về trước ạ.”
“Được.” Tô Cảnh Hồng gật đầu. “Về nghỉ ngơi cho tốt, đừng nghĩ ngợi nhiều.”