Liên lạc viên hỏi chuyện xong rời đi, Triệu Thư Hòa về phòng liền quẳng chuyện ấy ra sau đầu.
Điều cần nói cô đều đã nói. Máy bay chiến đấu cô không dám ngồi, cũng không dám chỉ huy bừa. Đủ một tháng cô nhất định trở về trường. Cấp trên có nhiều lãnh đạo như thế, kiểu gì cũng có người sáng suốt quyết định. Ai lại thật sự bắt một sinh viên năm nhất đi chế tạo máy bay? Như vậy chẳng phải điên rồi sao.
Hôm sau đúng tám giờ, cô vẫn theo Chu Lệ vào khu thí nghiệm, bốn giờ ra ngoài tìm Lục Cảnh Phong ở nhà ăn, không ở lại thêm dù chỉ một phút.
Đến ngày thứ ba, ông Thẩm mới nhận được điện báo từ Kinh Thành.
Bức điện không dài. Đơn đề nghị không được phê duyệt. Hết hạn một tháng, quân đội đưa Triệu Thư Hòa trở về tỉnh S nguyên vẹn. Các vấn đề phát sinh sau này phải tổng hợp thành văn bản và chuyển tới cô theo đường chính thức.
Ông Thẩm ngồi trong văn phòng rất lâu. Tôn Thủ Nhân mang báo biểu vào, thấy vẻ mặt ông thì không dám mở lời trước.
“Lão Tôn, Kinh Thành trả lời rồi.” Ông Thẩm đưa điện báo cho ông ấy. “Một tháng, thêm một ngày cũng không được.”
Tôn Thủ Nhân đọc xong thở dài: “Tôi đã nói với ông rồi. Chuyện cấp trên đã định, chúng ta không thay đổi được.”
“Tôi biết không đổi được.” Ông Thẩm day mắt. “Chỉ là... khó khăn lắm mới tìm ra một con đường, vậy mà người chỉ đường chỉ ở lại ba mươi ngày.”
“Thế cũng hơn là không có. Năm năm còn vượt qua được, thêm vài năm thì sao? Người về rồi chứ kiến thức trong đầu cô ấy có mất đâu. Sau này có gì cứ gửi điện báo.”
Ông Thẩm không nói nữa, khóa bức điện vào ngăn kéo.
Chiều hôm ấy Ngô Vân Đào đến tìm ông, định tiếp tục tranh thủ, nhưng bị ngăn lại: “Ý cấp trên đây, cậu tự xem. Xem xong về làm việc, đừng đi tìm cô bé nói chuyện này.”
Triệu Thư Hòa hoàn toàn không biết những chuyện ấy. Mỗi ngày tám giờ cô vào khu thí nghiệm, bốn giờ ra, buổi trưa ăn cùng Lục Cảnh Phong và Lâm Bằng. Tối đến, cô đi hai vòng quanh bãi đất trước khu ở, sinh hoạt rất điều độ.
Nhưng các nhà nghiên cứu lại có ngày càng nhiều câu hỏi.
Hai ngày đầu họ chỉ hỏi về định hướng. Về sau toàn đi sâu vào chi tiết. Lá thép silic của rôto phải dày bao nhiêu, cuộn dây bố trí thế nào, rãnh dầu làm mát mở ở đâu, ổ trục chịu được nhiệt độ bao nhiêu. Các kỹ sư trẻ cầm sổ xếp hàng đến hỏi, các chuyên gia già ngồi phía sau nghe, nghe xong lại đối chiếu số liệu đo thực tế.
Triệu Thư Hòa biết thì trả lời, không biết thì bảo về suy nghĩ thêm. Câu “để tôi về nghĩ” xuất hiện ngày càng nhiều.
Một buổi tối sau một tuần, cô rửa ráy rồi nằm xuống giường, tiến thẳng vào không gian hệ thống, mở khóa học của giáo sư Trần.
Giáo sư Trần đang viết bên bảng giải đáp, thấy cô liền hỏi: “Lại đến à? Hôm nay học phần nào?”
“Thầy Trần, hôm nay em không muốn học.” Triệu Thư Hòa ngồi xuống bên cạnh. “Em muốn trò chuyện với thầy.”
“Muốn nói chuyện thì tìm người khác. Đây là nơi học.”
“Thầy nghe em nói hết đã! Em gặp một nhóm người, họ thực sự cho rằng một sinh viên năm nhất có thể chế tạo động cơ máy bay chiến đấu! Năm nhất đấy! Môn cơ sở còn chưa học xong! Ngày nào cũng cầm sổ xếp hàng hỏi em lá thép silic phải dày bao nhiêu, rãnh dầu mở ở đâu. Em làm sao biết rãnh dầu phải mở chỗ nào?”
Giáo sư Trần đáp: “Chỉ có thế?”
“Thầy bảo chỉ có thế là sao?”
Giáo sư Trần vỗ tay: “Chuyện đơn giản thế này, có tay là làm được chứ khó gì. Động cơ tốc độ cao dùng cho máy bay đã có sẵn cả quy trình thiết kế. Nhập thông số, chạy mô phỏng, chỉnh đôi lần là ra.”
Triệu Thư Hòa trợn mắt nhìn thầy. Không thể nói chuyện với ông ấy! Ông ấy sống ở năm 2025, mở máy tính, bấm phần mềm, mô phỏng một mô hình chỉ vài phút. Còn cô ở đâu? Năm 1978! Năm 1978 đấy! Trong phòng thí nghiệm còn dùng thước tính, vẽ hình phải bằng tay!
Cô muốn hét lên cho thầy biết, nhưng vừa mở miệng lại bị chặn họng, không nói được chữ nào!
Giáo sư Trần thấy mặt cô đỏ bừng, tưởng cô tức lời mình, bèn nói: “Được rồi, được rồi. Một sinh viên đại học như cô suy nghĩ mấy chuyện ấy làm gì? Mấy ngày nay vấn đề cô hỏi ngày càng lệch, toàn chạy sang ứng dụng kỹ thuật, trong khi nền tảng lý thuyết còn chưa chắc.”
Triệu Thư Hòa thở dài, bất lực vô cùng.
“Phương án tôi sẽ đưa cô, cô chỉ cần xem cho hiểu là được.” Giáo sư Trần bắt đầu viết lên bảng. “Đừng bận tâm mãi chuyện này nữa. Có thời gian thì học lý thuyết cơ bản đi. Môn máy điện, điện từ trường, sức bền vật liệu, cô đã nắm vững môn nào?”
Nói rồi, thầy bắt đầu viết.
Từ kết cấu tổng thể đến thiết kế điện từ, từ thiết kế điện từ sang hệ thống làm mát, tiếp đó là động lực học rôto, lựa chọn ổ trục và chiến lược điều khiển. Giáo sư Trần viết rất nhanh, bảng đầy thì xóa rồi viết tiếp. Thỉnh thoảng ông dừng ở chỗ quan trọng, khoanh một vòng tròn đỏ.
Triệu Thư Hòa ngồi nhìn, càng xem càng thấy lời thầy đúng.
Suốt tuần qua, cô cùng đám chuyên gia bàn từng mục, tranh luận từng thông số, nói cho cùng thì chính cô cũng chỉ hiểu lơ mơ. Bàn nhiều thế làm gì? Đáp án ngay trước mắt, cứ đưa thẳng cho họ để họ tự chế tạo. Cô còn phải về học nữa!
Giáo sư Trần viết xong ném bút xuống: “Tất cả ở đây rồi. Tan học!”
Sáng hôm sau, khi đến khu thí nghiệm, Triệu Thư Hòa xin Chu Lệ một chồng giấy viết rất dày.
“Đồng chí Triệu, chị cần nhiều giấy thế làm gì?”
“Chép tài liệu.”
Suốt ngày hôm ấy, cô không lên bảng, cũng chẳng để ai tới hỏi. Cô chỉ ngồi trước chiếc bàn cạnh cửa sổ viết liên tục. Đầy một tờ thì đặt sang tay trái, viết tờ tiếp theo lại xếp chồng lên. Trưa Chu Lệ mang cơm đến tận bàn, cô ăn vài miếng rồi viết tiếp.
Bốn giờ, Triệu Thư Hòa đặt bút xuống, xoa cổ tay.
Cô sắp ngay ngắn cả chồng giấy, kẹp lại rồi đặt lên bàn ông Thẩm: “Tổng công trình sư Thẩm, theo cháu, phương án nên làm như thế này. Hết một tháng cháu phải đi rồi, sau đó các bác cứ từ từ nghiên cứu.”
Ông Thẩm cầm lên lật vài trang, lật tiếp đến trang cuối rồi mới ngẩng đầu nhìn cô.
“Đồng chí Tiểu Triệu, cả chỗ này... cháu viết trong một ngày?”
“Cháu nghĩ trong đầu mấy hôm rồi, hôm nay chỉ chép lại.” Triệu Thư Hòa nói. “Có vài chỗ cháu cũng chưa chắc, mọi người cứ đối chiếu thực nghiệm rồi sửa.”
Nói xong, cô đến nhà ăn tìm Lục Cảnh Phong.
Triệu Thư Hòa biết rõ nếu đem phương án ấy áp dụng vào năm 1978, hơn nửa phần không thể thực hiện. Nhiều thông số giáo sư Trần đưa ra đòi hỏi vật liệu tiên tiến mới đạt được. Trong nước thời này có sản xuất nổi hay không còn chưa biết, mà dù làm được thì độ tinh khiết và ổn định cũng còn cách rất xa.
Muốn chế tạo được chỉ có thể thỏa hiệp. Vật liệu không đủ thì đổi kết cấu; kết cấu đổi thì thông số cũng phải điều chỉnh. Chỗ nào nhượng bộ được, chỗ nào không thể, nhượng bộ rồi lấy gì bù lại, bên trong có muôn vàn vấn đề.
Những chuyện ấy không thuộc phạm vi cô quản nữa.
Kiến thức vật liệu của cô còn chưa nhập môn. Thật sự bắt cô quyết định thì đó mới là chỉ huy mù quáng. Trong căn cứ có biết bao chuyên gia nghiên cứu cả đời, giao cho họ chắc chắn hơn giao cho cô.
Từ khi nộp phương án, người trong phòng thí nghiệm lại ít tìm cô hơn.
Ai nấy bận tách phương án, đối số liệu, sắp xếp thí nghiệm. Gặp cô chỉ gật đầu cười rồi lại cúi xuống làm việc. Thỉnh thoảng có người cầm hai tờ giấy đến hỏi một câu, hỏi xong liền đi. Mỗi ngày Triệu Thư Hòa chỉ ngồi xem tài liệu, đúng bốn giờ tan làm, nhẹ nhàng hơn nhiều.
Đến ngày thứ mười lăm, tối về phòng cô lấy bút khoanh tròn lên tờ lịch.
“Còn mười lăm ngày.” Cô nói với Lục Cảnh Phong. “Về rồi em phải đến trường bồi dưỡng trước, xem giáo sư Hà một mình dạy nhiều tiết thế có chịu nổi không. Sau đó ngày 20 tháng 8 năm 1978 Đại học Giao thông khai giảng, em còn phải tới gặp giáo sư Tô...”
Lục Cảnh Phong ngồi bên giường nghe cô nói, đợi cô nói hết mới hỏi: “Sau khi về, việc em muốn làm nhất là gì?”
Triệu Thư Hòa nghĩ một lát: “Ăn chơi, nằm dài hưởng thụ ba ngày ba đêm!”
Chiều ngày thứ mười sáu, lúc Triệu Thư Hòa đang ở tòa nhà thí nghiệm, Chu Lệ mời Lục Cảnh Phong và Lâm Bằng đến một tòa nhà khác.
Trong phòng có hai người, một người mặc quân phục chừng bốn mươi tuổi, người kia trẻ hơn, mặc thường phục. Trên bàn đặt một tập hồ sơ.
“Đồng chí Lục Cảnh Phong, đồng chí Lâm Bằng, mời ngồi.” Người mặc quân phục nói trước. “Tôi họ Hàn, thuộc bộ phận bảo vệ. Hôm nay mời hai đồng chí đến ký cam kết giữ bí mật.”
Lâm Bằng vừa nghe đã hiểu, cầm văn bản đọc từ đầu. Lục Cảnh Phong cũng xem, đọc đến nửa chừng liền hỏi: “Đồng chí Hàn, cam kết này liên quan đến vợ tôi sao?”
“Đúng.” Đồng chí Hàn nói. “Hai người đều từng trong quân đội, đồng chí Lâm Bằng hiện còn công tác ở Ban Chỉ huy Quân sự tỉnh S, tôi không cần nói nhiều về kỷ luật. Những điều nhìn thấy, nghe thấy tại căn cứ trong một tháng qua, ra ngoài tuyệt đối không được nhắc một chữ, kể cả với người nhà.”
Lâm Bằng ký xong đưa bút cho Lục Cảnh Phong. Anh ký rồi trả giấy tờ.
Đồng chí Hàn thu hồ sơ, chưa vội cho họ đi: “Cấp trên rất coi trọng đồng chí Triệu Thư Hòa. Những tri thức trong đầu cô ấy liên quan đến sự phát triển của đất nước nhiều năm sau này. Từ hôm nay, an toàn quanh cô ấy có người chuyên trách bảo vệ. Hai đồng chí chỉ cần phối hợp.”
Lục Cảnh Phong nghe vậy hỏi ngay: “Cô ấy đang gặp nguy hiểm sao?”
“Hiện tại thì không.” Đồng chí Hàn đáp. “Đây là biện pháp phòng ngừa. Đồng chí Lục cứ yên tâm, sau này cô ấy vẫn được về trường học, cứ đi học và sinh hoạt bình thường. Chúng tôi không can thiệp.”
Người ấy dừng một lát rồi nói tiếp: “Nhưng có chuyện cấp trên đặc biệt dặn phải nói với hai đồng chí.”
“Xin đồng chí cứ nói.”
“Các đồng chí hiểu tính cách Triệu Thư Hòa hơn chúng tôi. Cô ấy thiếu tự tin, hễ gặp chuyện lớn lại lùi bước. Hai người là những người cô ấy tin tưởng nhất. Bình thường nên để ý, thường xuyên khen ngợi và động viên. Làm đúng điều gì thì phải để cô ấy biết bản thân có năng lực đến mức nào.”
Lâm Bằng gật đầu: “Chúng tôi hiểu.”
Lục Cảnh Phong đã đồng hành với cô từ thôn Tiểu Thạch Đầu đến hôm nay, đương nhiên hiểu rõ tính vợ. “Cô ấy xưa nay vẫn vậy. Từ thôn Tiểu Thạch Đầu đi đến hôm nay, bước nào cũng nghĩ là nhờ người khác giúp, là mình gặp may.”
“Cho nên mới cần các đồng chí hỗ trợ.” Đồng chí Hàn nói. “Chuyện này không thể vội, cũng không được ép, phải dựa vào người bên cạnh từng chút một khích lệ.”
Rời tòa nhà ấy, trời vẫn còn sáng.
Lâm Bằng đi phía trước, được vài bước lại quay đầu nhìn Lục Cảnh Phong: “Cảnh Phong, cậu định khen thế nào?”
Lục Cảnh Phong nghĩ hồi lâu rồi thở dài: “Em cũng không biết. Em khen thì cô ấy sẽ bảo em là chồng, đương nhiên thiên vị vợ.”
Lâm Bằng bật cười, không nói thêm.
Hai người đi về phía nhà ăn, từ xa đã thấy Triệu Thư Hòa bước ra khỏi khu thí nghiệm, tay còn cầm hai tờ giấy, vừa đi vừa cúi đầu xem, suýt nữa đâm vào chiến sĩ gác cửa. Cô vội xin lỗi rồi thấy hai người, liền chạy tới: “Hai anh đi đâu thế? Em tìm một vòng cũng chẳng thấy!”
Lục Cảnh Phong bước đến nhận giấy, nhìn một cái, toàn những thứ anh chẳng hiểu: “Thư Hòa.”
“Gì vậy anh?”
Lục Cảnh Phong đã nghĩ đủ lời khen hay ho, nhưng khi mở miệng lại thành: “Đói chưa? Hôm nay nhà ăn có thịt kho đấy.”
Triệu Thư Hòa vừa nghe, lập tức kéo anh chạy về phía nhà ăn.
Lâm Bằng đi sau, nhìn bóng hai người, lắc đầu.
Trong lòng anh cũng chẳng biết phải làm sao. Đồng chí Hàn nói thì dễ, nhưng rào cản trong lòng Triệu Thư Hòa là thứ được hình thành từng chút qua những năm tháng ở thôn Tiểu Thạch Đầu. Làm sao vượt qua được, chẳng ai biết.