Ông Thẩm đi rồi, Lục Cảnh Phong và Lâm Bằng cũng trở về phòng bên. Chẳng còn việc gì, Triệu Thư Hòa mở tập tài liệu ra xem.
Chẳng bao lâu, cửa lại có tiếng gõ. Chu Lệ bưng một chiếc ca tráng men vào: “Đồng chí Triệu, buổi tối xem tài liệu dễ mệt đầu, tôi pha cho chị ít trà. Trong ca có nửa thìa đường, nếu chị không thích ngọt, tôi sẽ đổi.”
“Không cần đổi đâu, thế này tốt rồi. Đồng chí Chu, cô cũng nghỉ sớm đi, đừng ngồi canh ngoài cửa nữa.”
Chu Lệ mỉm cười, không nói có tiếp tục chờ hay không, rồi khép cửa đi ra.
Phần đầu tài liệu là mấy bản vẽ kết cấu, tiếp đó là một chồng số liệu đo thực nghiệm. Phía sau nữa ghi các hướng nghiên cứu mà căn cứ đã theo đuổi suốt năm năm. Hướng nào cũng viết đến nửa chừng rồi dừng lại.
Có phương án dừng ở trang ba mươi, có cái tận trang tám mươi. Ngay chỗ dừng thường có ai dùng bút đỏ ghi hai chữ: Loại bỏ.
Triệu Thư Hòa lật từng trang. Cô nhận ra mọi người đã nghiêm túc theo đuổi từng con đường, nhưng ngay từ đầu đều bước vào cái bẫy của chuyên gia Liên Xô, muốn thoát ra còn phải mất công dò dẫm.
Cô ngẩng đầu nhìn đồng hồ, đúng chín giờ tối.
Triệu Thư Hòa gấp tài liệu lại, rửa ráy rồi lên giường. Ý thức cô tiến vào không gian chứa đầy các khóa học. Giáo sư Trần lần trước mắng cô té tát vẫn ở trong khóa sau đại học ấy. Cô chần chừ trước danh mục bài học. Tìm thầy khác cũng được, nhưng người ta không biết đầu đuôi, giải thích lại từ đầu còn mất công hơn.
Một việc không phiền đến hai thầy. Cứ tìm thầy ấy vậy.
Cô mở khóa học. Bóng hình giáo sư Trần xuất hiện bên bảng giải đáp. Vừa thấy cô, mặt ông đã sa sầm: “Lại là cô à? Đống rác ấy còn chưa vứt đi sao?”
“Vứt rồi, vứt rồi ạ.” Triệu Thư Hòa vội đáp. “Thầy Trần, lần này em không hỏi đống đó. Chỉ là em rất thích học, muốn cùng thầy trao đổi một chút. Em biết thầy nổi tiếng trong lĩnh vực này, nên muốn xin thầy cho em cơ hội.”
Cô vội viết lên bảng giải đáp những mạch suy luận then chốt trong mấy trang tài liệu vừa đọc, viết xong còn lùi một bước, chờ bị mắng.
Giáo sư Trần xem xong lại nổi cáu: “Đã thời đại nào rồi mà còn dùng thứ logic vòng kín vớ vẩn này! Cô lôi đâu ra mấy thứ ấy? Học đống giấy vụn đó làm gì!”
Triệu Thư Hòa cười gượng: “Thưa thầy, đây là tài liệu tham khảo người khác đưa cho em...”
“Đừng học nữa! Vứt ngay! Cô là hạt giống tốt, đừng để đống rác này dẫn lệch đường. Muốn học thì phải học thứ mới nhất, tốt nhất!”
“Học cái mới ạ?”
“Đúng, học lại từ đầu. Lĩnh vực động cơ đặc chủng tốc độ cao giờ áp dụng cả một hệ thống thiết kế liên kết đa trường vật lý, tính điện từ, nhiệt và kết cấu cùng lúc, không tách riêng. Cô thật sự muốn học, tôi sẽ giảng từ chỗ này.”
Triệu Thư Hòa nghe vậy lập tức đáp: “Được ạ! Thầy Trần, thầy giảng, em nghe!”
Giáo sư Trần xóa một khoảng trên bảng giải đáp rồi bắt đầu giảng từ đầu. Triệu Thư Hòa theo sát ngòi bút của thầy, chỗ nào không hiểu liền hỏi. Hỏi đến khi thầy khó chịu, mắng vài câu rồi lại tiếp tục giảng.
Buổi học cứ thế kéo dài đến mười một giờ.
Giáo sư Trần đặt bút xuống: “Hôm nay đến đây thôi. Tan học!”
Sáng hôm sau, bảy giờ rưỡi, Triệu Thư Hòa mở mắt, ngồi dậy ngẩn ra nửa phút mới nhớ mình đang ở đâu.
Cô rửa mặt xong mở cửa, Chu Lệ đã đứng ngoài với hộp cơm nhôm. Bên trong có hai bánh bao nhân thịt, một quả trứng luộc và một bát cháo kê nhỏ, đậy nắp giữ nóng.
“Đồng chí Triệu, chị ăn xong tôi đưa đến khu thí nghiệm. Chồng chị và anh rể đã ăn ở nhà ăn, bảo không làm phiền chị làm việc, trưa chị qua gặp họ.”
Triệu Thư Hòa ăn vội cho xong, theo Chu Lệ ra ngoài.
Khu thí nghiệm là một trong những tòa nhà màu xám. Lính gác kiểm tra giấy tờ của Chu Lệ, lại nhìn Triệu Thư Hòa rồi mới cho vào. Hành lang phảng phất mùi dầu máy. Chu Lệ dẫn cô lên một căn phòng lớn ở tầng hai. Bên trong kê nhiều bàn thành vòng, tường treo kín bản vẽ. Ông Thẩm, viện sĩ Lý và Tôn Thủ Nhân đều ở đây. Ngô Vân Đào ngồi gần cửa, thấy cô liền đứng lên gật đầu.
“Đồng chí Tiểu Triệu đến rồi.” Ông Thẩm mời cô ngồi. “Đã xem tài liệu chưa?”
“Dạ xem rồi.” Triệu Thư Hòa ngồi xuống, đặt tài liệu lên bàn. “Tổng công trình sư Thẩm, các thầy, cháu nói thật, mong mọi người đừng giận. Cháu xem suốt tối qua, tài liệu của người Liên Xô chẳng có gì hay. Càng đi tiếp càng sai. Chúng ta bỏ nó đi, tự nghiên cứu hướng khác được không?”
Mấy người trong phòng nhìn nhau, không ai phản bác. Năm năm qua họ cũng nghẹn nỗi ấm ức ấy trong lòng, chỉ chưa ai dám nói thẳng như vậy.
Triệu Thư Hòa lại hỏi: “Nhưng cháu vẫn chưa biết rốt cuộc chúng ta đang nghiên cứu thứ gì?”
Cả phòng im lặng trong hai giây.
Viện sĩ Lý bất lực thở dài: “Đồng chí Tiểu Triệu, chúng ta đang nghiên cứu động cơ máy bay chiến đấu.”
Triệu Thư Hòa kinh ngạc! Cô vẫn tưởng đây là động cơ máy bay bình thường, nhiều nhất là máy bay vận tải hay hàng không dân dụng. Dọc đường đến, cô còn nghĩ nơi này tuy hẻo lánh nhưng có viện nghiên cứu máy bay cũng là chuyện bình thường.
Động cơ chiến đấu cơ? Đó là khí tài trọng yếu của quốc gia, dùng trong chiến tranh! Đâu phải thứ có thể tùy tiện đụng vào. Chỉ cần một sai sót là có thể khiến máy bay rơi, người chết!
Thói thiếu tự tin của Triệu Thư Hòa lập tức tái phát. Một cô gái từ thôn Tiểu Thạch Đầu bước ra, dựa vào kiến thức tương lai mượn được trong đầu, giả làm học bá thì còn được. Bảo cô chế tạo máy bay chiến đấu sao?
Cô vội từ chối: “Không, không, không... Cháu không làm được! Chuyện lớn thế này, cháu tính sai một con số thì đâu phải chuyện đùa! Cháu mới học năm nhất, môn cơ bản còn chưa học xong, tham gia nghiên cứu này không thích hợp đâu! Thật sự không thích hợp! Các bác tìm người khác đi ạ!”
Ông Thẩm không đồng ý: “Sao lại không thích hợp? Trước học vấn không phân tuổi tác. Ai giỏi người ấy làm thầy! Những gì cháu viết trên bảng hôm qua, cả phòng đều tận mắt thấy.”
Tôn Thủ Nhân cũng lên tiếng: “Đúng đấy, đồng chí Tiểu Triệu. Chúng tôi không quan tâm cháu đang học năm mấy, mà xem trong đầu cháu có kiến thức hay không.”
Ngô Vân Đào ngồi gần cửa hỏi: “Hôm qua cô nói nên đi một con đường khác. Vậy cô định đổi mới thế nào?”
Lần này giọng ông không còn gay gắt như hôm trước. Triệu Thư Hòa nghe ra ông thật lòng muốn biết.
Cô nhìn quanh phòng. Không ai nói gì, tất cả đang đợi. Triệu Thư Hòa thầm thở dài, đành cam chịu bước đến bảng: “Vậy cháu xin nói suy nghĩ của mình. Chỗ nào sai mong các thầy chỉ giúp.”
Cô bắt đầu viết theo phương pháp giáo sư Trần giảng tối qua. Điện từ, tăng nhiệt và rung động trước đây được tính riêng, tính xong một thứ mới ghép với thứ khác nên cứ không khớp. Cô đưa cả ba vào cùng một hệ phương trình, tính và hiệu chỉnh đồng thời.
Viết đến phần làm mát, cô dừng lại, nhớ vòng tròn đỏ đầu tiên giáo sư Trần đã đánh dấu, rồi tách riêng hệ số làm mát để lấy giá trị theo từng dải tốc độ quay.
“Chỗ này phải dựa trên mức tăng nhiệt thực tế, không thể lấy số liệu ở nhiệt độ thường.”
Tiếp đến là từ thông rò, rồi dao động bậc hai, bậc ba của rôto. Triệu Thư Hòa vừa viết vừa giảng. Bảng đầy thì Chu Lệ đến giúp xóa, xóa xong cô viết tiếp.
Không ai trong phòng chen lời. Một kỹ sư trẻ đang chép bỗng dừng bút, lấy đường cong thực nghiệm hôm qua ra đối chiếu với các công thức trên bảng. Anh đối chiếu hết lần này đến lần khác rồi nhìn Ngô Vân Đào.
Ngô Vân Đào nhận tờ giấy xem xét.
Triệu Thư Hòa viết xong dòng cuối cùng: “Đại khái là hướng này. Thông số cụ thể vẫn phải dùng thí nghiệm kiểm chứng. Cháu chỉ có thể đề xuất một hướng.”
Ông Thẩm đứng lên, tới trước bảng, đọc từ đầu đến cuối.
Rất lâu sau, viện sĩ Lý lên tiếng trước: “Lão Thẩm, bộ phương pháp này người Liên Xô không có.”
“Người Mỹ cũng không có.” Ông Thẩm nhìn bảng. “Năm kia tôi đọc mấy luận văn công khai của họ, họ vẫn tính từng phần riêng biệt.”
Tôn Thủ Nhân ngồi bên nhẩm tính: “Nếu đi theo hướng này, chúng ta sẽ vượt họ... ít nhất vài chục năm.”
Ngô Vân Đào vẫn không lên tiếng. Lúc này ông gấp tờ đường cong thực nghiệm, bỏ vào túi áo rồi quay sang xin lỗi Triệu Thư Hòa: “Hôm qua tôi sai.”
Bị cả phòng nhìn, Triệu Thư Hòa thấy không tự nhiên: “Các thầy, đây thật sự chỉ là những điều cháu tự suy nghĩ ra, còn nhiều chỗ cháu chưa hiểu rõ...”
“Chưa rõ thì từ từ nghĩ.” Ông Thẩm quyết định. “Bốn giờ tan làm, tôi không cho cháu ở thêm dù chỉ một phút.”
Chiều hôm đó, đúng bốn giờ, Triệu Thư Hòa ra khỏi tòa nhà thí nghiệm, đến nhà ăn tìm Lục Cảnh Phong.
Chín giờ tối, phòng họp tầng hai lại sáng đèn. Ông Thẩm ngồi trước bàn, ngòi bút nhiều lần ngừng lại. Ông đang viết: Đề nghị kéo dài thời gian công tác của đồng chí Triệu Thư Hòa tại căn cứ này lên sáu tháng.
Phía dưới, ông viết thêm rằng cô sinh viên đã có tư duy đúng hướng nhưng nền tảng chưa vững, ông tình nguyện trực tiếp kèm cặp từng người một để giúp cô củng cố kiến thức.
Viết xong, ông đưa cho Tôn Thủ Nhân xem. Tôn Thủ Nhân đọc rồi nói: “Lão Thẩm, cấp trên bảo chỉ một tháng.”
“Tôi biết.” Ông Thẩm bỏ đơn vào phong bì, ngay đêm ấy gửi khỏi căn cứ.
Một ngày sau, đơn đề nghị được đặt lên bàn trong một văn phòng ở Kinh Thành. Người nhận xem xong liền nhấc điện thoại: “Báo cho bên giáo dục và Viện Khoa học. Chín giờ sáng mai họp. Gọi cả Khương Hoài Viễn của Đại học Khoa học Kỹ thuật Kinh Thành tới.”