Chương 131

Hỏi khó một giáo sư không khó, khó là hỏi khó cả một lượt giáo sư.

Ngày tháng cứ thế trôi qua, chẳng mấy chốc đã hơn một tháng.

Đến ngày 10 tháng 5 năm 1978, Triệu Thư Hòa cuối cùng cũng nắm vững phương pháp giảng dạy ở Đại học Khoa học Kỹ thuật Kinh Thành. Giờ đây, cô đã có thể trình bày các bước suy luận của giáo sư Từ Minh Đạo đầy đủ, ngay ngắn, không bỏ sót bước nào, chẳng ai bắt bẻ được. Trước kia cứ nhìn thấy đề, trong đầu cô lập tức hiện ra phương pháp giải của hơn bốn mươi năm sau. Bây giờ cô đã có thể giải bằng phương pháp cũ trước, rồi mới dùng cách của mình để kiểm tra lại.

Hai hệ thống kiến thức cuối cùng cũng được cô phân biệt rạch ròi, không còn lẫn lộn nữa.

Hơn một tháng qua, cô và Lục Cảnh Phong không gặp nhau lần nào. Giai đoạn cuối khóa đào tạo của anh càng bị quản lý nghiêm ngặt, đến một ngày nghỉ cũng không xin được. Anh chỉ gọi điện một lần, nói mọi chuyện đều ổn, bảo cô đừng lo.

Triệu Thư Hòa viết hai lá thư, một gửi về nhà họ Lục ở tỉnh thành, một gửi về thôn mới Tiểu Thạch Kiều, huyện Thanh Hà.

Cuối tuần đầu tiên của tháng 5 không có tiết học, cô bắt xe buýt đi từ sáng sớm. Đi một vòng trong cửa hàng bách hóa đến tận trưa, hai chân mỏi nhừ, túi lưới trên tay cũng ngày một nặng.

Đầu tiên cô ghé hiệu sách, chọn mấy cuốn bài tập trung học cơ sở. Đám trẻ nhà họ Lục sắp học lên cấp hai, mấy đứa cháu bên huyện Thanh Hà cũng đã đến tuổi ấy. Sách bài tập ở Kinh Thành đầy đủ hơn tỉnh thành, đề bài cũng linh hoạt hơn. Cô lật xem vài trang rồi quyết định mua.

Cô mua bốn cân kẹo sữa, thêm mấy gói mứt quả, đều là những thứ chịu được đường bưu điện xa xôi. Sau đó, cô tới quầy mỹ phẩm mua kem dưỡng da và son môi cho mấy chị bên nhà chồng cùng người thân bên nhà mẹ đẻ.

Đối với đàn ông trong nhà, cô chọn cho bố chồng, anh cả, bố ruột và các anh trai mỗi người một chiếc áo sơ mi ngắn tay. Có áo trắng, có áo xanh, đều là kiểu mới ở Kinh Thành.

Nhân viên bán hàng thấy cô mua một lúc nhiều như vậy bèn hỏi: “Đồng chí, cô sắp tổ chức chuyện vui à?”

“Đồ gửi về cho người nhà thôi ạ.” Triệu Thư Hòa đếm đủ tiền và phiếu đưa sang. “Khó khăn lắm mới có dịp ra đây một chuyến.”

Đến bưu điện gửi hàng, nhân viên cân đi cân lại hồi lâu, cuối cùng đóng thành hai kiện lớn. Tiền cước chẳng rẻ, nhưng Triệu Thư Hòa thấy khoản này rất đáng chi.

Nửa tháng sau, bưu kiện tới nhà cũ họ Lục ở tỉnh thành.

Hôm ấy là chủ nhật, cả nhà đều có mặt. Lục Cảnh Quân khiêng kiện hàng vào gian nhà chính, lấy kéo mở ra. Anh lần lượt lấy từng món, Vương Tú Lan đứng bên cạnh bày lên bàn.

“Cái này cho mẹ à?” Vương Tú Lan cầm hộp kem dưỡng da lật qua lật lại xem. “Con bé Thư Hòa này, ra ngoài học hành mà vẫn nhớ đến bà già như mẹ.”

Lý Hà thử thỏi son, soi gương rồi mím môi: “Mẹ xem màu này đi. Đồ ở Kinh Thành đúng là khác hẳn.”

Lục Trường Hùng ướm chiếc áo sơ mi trắng lên người, sau đó cẩn thận gấp lại, cất vào phòng mình.

Đám trẻ vây quanh túi kẹo sữa, mỗi đứa nhét vài viên vào túi áo. Đến khi Lục Cảnh Quân lấy chồng sách bài tập dưới đáy thùng ra, mặt Lục Minh Dương và Lục Minh Nguyệt lập tức dài thườn.

Lục Minh Dương cầm một cuốn lật vài trang, mếu máo nói: “Thím út gửi đồ ăn là được rồi, còn gửi thứ này làm gì chứ? Những bài này cháu chẳng giải được câu nào.”

Lục Minh Nguyệt cũng phụ họa: “Đúng đấy! Kinh Thành xa nhà mình thế, sách lại nặng như vậy mà thím út cũng gửi về, không tiếc tiền cước sao?”

Chưa dứt lời, Lý Hà đã mỗi tay túm một tai của hai đứa: “Chê nặng hả? Thím út các con ở Kinh Thành chắt chiu tiền bạc để lựa sách cho các con, thế mà còn dám chê?”

Lý Hà siết tay thêm chút nữa: “Tối nay mỗi đứa làm năm trang. Không xong thì đừng hòng đi ngủ!”

Hai đứa đau đến nhe răng nhăn mặt.

Bưu kiện gửi tới huyện Thanh Hà muộn hơn hai ngày. Lý Quỳnh Tiên cầm hộp kem dưỡng da, đứng lặng trong sân rất lâu.

Ở Kinh Thành, khóa học của Triệu Thư Hòa trong lớp thiên tài cũng bước vào giai đoạn sau.

Cô đã thân quen với đám học trò trong lớp, cũng gặp mặt các giáo sư không ít lần. Nhưng từ đầu đến giờ, cô chưa chủ động tìm giáo sư để đặt câu hỏi lần nào.

Tối ngày 10 tháng 5 năm 1978, cô sang phòng bên cạnh tìm Cao Bằng.

Cao Bằng đang cúi người chép mấy cuốn tài liệu tham khảo nội bộ: “Thư Hòa, có việc gì thế?”

Triệu Thư Hòa ngồi xuống đối diện thầy: “Thầy Cao, em phải bắt đầu hỏi rồi. Không thì một tháng rưỡi nữa chúng ta về mất. Em đến Kinh Thành một chuyến mà chỉ nghe giảng và chép vở bạn học, cứ thế trở về thì không cam lòng.”

Cao Bằng ngừng bút: “Cũng phải. Em thật sự định hỏi à?”

“Vâng. Hơn một tháng nay em đã tìm hiểu rõ, các giáo sư ở đây đều rất giỏi, trên tay còn có cả đề tài nghiên cứu. Nếu không tranh thủ hỏi, về tỉnh S em đâu còn cơ hội như thế nữa.”

Cao Bằng nghĩ một lúc: “Được! Vậy mai thầy sẽ xin sang Đại học Sư phạm Bắc Kinh tham quan, học tập một tháng. Từ giờ em mà bắt đầu hỏi thì đúng là chẳng nương tay với ai, thầy sợ người ta tìm thầy tính sổ lắm. Đợi thầy làm xong thủ tục rồi hãy hỏi nhé!”

Triệu Thư Hòa dở khóc dở cười: “Chỉ hỏi vài câu thôi mà thầy, đâu đến nỗi vậy?”

“Không đến nỗi?” Cao Bằng nói với giọng khoa trương. “Hồi em ở Đại học Giao thông có một tháng, mấy giáo sư cứ tan học là chạy còn nhanh hơn sinh viên! Được rồi, em khỏi lo, là thầy cần học hỏi để tiến bộ thôi!”

Cao Bằng làm việc rất nhanh. Hôm sau, thầy đi làm thủ tục ngay. Bên Đại học Sư phạm Bắc Kinh có bạn học cũ của thầy, nghe nói thầy muốn trở lại học tập, người ta lập tức viết giấy tiếp nhận. Chiều ngày 13, Cao Bằng dặn Triệu Thư Hòa: “Thư Hòa, từ nay ban ngày thầy đi từ lúc trời sáng, tối mịt mới về ký túc xá. Em kiềm chế một chút, nhớ giữ thể diện cho chủ nhiệm Khương đấy.”

Sáng ngày 14, Triệu Thư Hòa bắt đầu đặt câu hỏi.

Người đầu tiên là giáo sư La, phụ trách lý thuyết trường điện từ. Giữa buổi giảng, Triệu Thư Hòa giơ tay hỏi về tổn hao dòng điện xoáy do từ trường biến thiên trong lõi sắt. Liệu có thể đổi cách tính, xem lõi sắt được ghép từ nhiều lá mỏng như một thể thống nhất để xử lý hay không?

Giáo sư La trả lời ngay trên bục giảng. Trả lời xong, cô lại hỏi: Nếu thay đổi vật liệu lõi sắt thì đường cong tổn hao còn áp dụng chung một công thức được không?

Giáo sư La lại giải đáp.

Cô hỏi tiếp: Nếu tăng tần số lên nữa, tính thêm hiệu ứng bề mặt, thì phương pháp tính tổng thể ấy còn đứng vững không?

Giáo sư La sững người trên bục. Ông lần theo suy nghĩ của cô để suy luận, nhưng mới đi được nửa đường, cô đã chuyển sang nói về độ tăng nhiệt của động cơ điện.

“Bạn Triệu Thư Hòa, chậm một chút! Mấy bước ở giữa tôi còn chưa theo kịp!”

Bấy giờ Triệu Thư Hòa mới nhận ra mình lại nhảy bước, vội bổ sung các phép suy luận trung gian. Đến khi cô giải thích xong, giáo sư La đứng trước bảng một lúc, bảo để tan học bàn tiếp. Phần còn lại của buổi học, ông giảng bài mà tâm trí cứ để đâu đâu.

Tối ấy, giáo sư La về tự suy luận đến tận nửa đêm và phát hiện cô nói đúng.

Mấy ngày tiếp theo, các giáo sư dạy lớp thiên tài lần lượt gặp cảnh tương tự. Giáo sư Từ Minh Đạo còn đỡ, ông quá quen với phương pháp toán học nên vẫn theo kịp. Còn giáo sư Tôn dạy máy điện và giáo sư Phùng dạy mạch điện thì người sau khổ sở hơn người trước.

Điều khiến họ đau đầu chính là sau khi giải quyết xong một vấn đề cô vừa hỏi, cô lập tức nảy ra vấn đề mới. Câu trước vừa có lời giải, câu sau đã nhảy xa tít.

Giáo sư Phùng than phiền với đồng nghiệp trong phòng nghiên cứu: “Cả đời tôi chưa bao giờ mệt đến thế. Cô bé vừa nêu một vấn đề, tôi vất vả lắm mới làm rõ thì cô bé đã nhảy xa ba bước rồi. Đến lúc tôi đuổi kịp, cô bé lại rẽ sang hướng khác!”

Giáo sư Tôn ngồi bên cạnh tiếp lời: “Ông còn đỡ. Tôi về nghiên cứu suốt hai đêm mới phát hiện cô ấy nói đúng. Hôm sau tôi đi tìm để trao đổi thì cô ấy không hỏi chuyện đó nữa, chuyển sang đề tài khác mất rồi!”

Đến cuối tháng 5, những vấn đề Triệu Thư Hòa đưa ra ngày càng chuyên sâu.

Có lần cô hỏi giáo sư Tôn: Với động cơ điện công suất lớn chạy ở tốc độ cao, khi lực điện từ và dao động cơ học tương tác với nhau, liệu có thể dùng một hệ phương trình liên lập để tính chung, thay vì tách riêng từng phần hay không?

Giáo sư Tôn suy nghĩ suốt một tuần vẫn không trả lời được.

Bất đắc dĩ, ông cầm tập ghi chép các câu hỏi của Triệu Thư Hòa, đến Viện Khoa học tìm người thầy năm xưa của mình. Vị tiền bối ấy họ Tần, là viện sĩ, đã ngoài sáu mươi, hiện đang dẫn dắt một dự án nghiên cứu thiết bị phụ trợ cho động cơ.

Viện sĩ Tần xem xong mấy trang giấy, hỏi giáo sư Tôn: “Sinh viên của cậu hỏi những câu này à?”

“Một sinh viên trao đổi từ tỉnh S đến, hai mươi tuổi.”

Viện sĩ Tần xem lại lần nữa. Ngày hôm sau, ông đích thân đi xe tới Đại học Khoa học Kỹ thuật Kinh Thành.

Chiều hôm ấy lớp thiên tài không có tiết. Triệu Thư Hòa được Lý Học Bình gọi tới phòng họp nhỏ của khoa điện cơ.

“Đây là viện sĩ Tần.” Khương Hoài Viễn giới thiệu. “Ông ấy đọc những câu hỏi của em rồi, muốn gặp em trao đổi trực tiếp.”

Triệu Thư Hòa hơi ngơ ngác, nhưng vẫn cung kính cúi chào.

Viện sĩ Tần không vòng vo mà đưa ngay một nút thắt trong dự án của mình ra hỏi cô. Đó là bài toán tính toán cho một hệ động cơ điện phụ trợ của động cơ máy. Nhóm nghiên cứu dùng phương pháp cũ, mỗi lần tính phải mất mấy ngày, mà kết quả vẫn không khớp với dữ liệu thực nghiệm.

Nghe ông trình bày xong, Triệu Thư Hòa cầm phấn bắt đầu viết lên bảng đen nhỏ.

Trước tiên cô viết lại cách tính cũ. Đến chỗ kết quả không khớp, cô dừng tay rồi chuyển sang phương pháp của mình. Vừa viết, cô vừa hỏi viện sĩ Tần dữ liệu dao động được đo bằng cách nào, vị trí đặt điểm đo ở đâu. Ông trả lời, cô lại hỏi về khoảng tốc độ quay, ông cũng trả lời.

Hai người cứ một hỏi một đáp, trong phòng họp nhỏ không ai chen lời nổi.

Khương Hoài Viễn nhìn các công thức trên bảng ngày càng nhiều, vẻ mặt từ thờ ơ ban đầu chuyển dần thành sửng sốt. Giáo sư Tôn đứng bên cạnh cầm sổ ghi chép liên tục.

Hai tiếng trôi qua, bảng đen viết kín rồi lại xóa, xóa xong lại viết kín.

Viện sĩ Tần bước đến gần bảng, nhìn mấy dòng cuối cùng rất lâu mới nói: “Nhóm chúng tôi bảy tám người tính toán hơn nửa năm mà cứ mắc ở chỗ này. Nếu phương pháp của cô khớp với số liệu thực đo, nghiên cứu động cơ của chúng tôi sẽ tiến thêm một bước lớn.”

Khương Hoài Viễn bật đứng dậy, suýt đánh rơi chiếc ca trà trên tay.

Đến tháng 6, hễ nhắc đến Triệu Thư Hòa, các giáo sư đều vừa yêu quý vừa đau đầu. Yêu quý vì trao đổi học thuật với cô thật sự có thu hoạch. Những gì giáo sư La suy luận được lúc nửa đêm đã được đưa vào tài liệu đề tài nghiên cứu của ông. Đau đầu vì cô không bao giờ đi theo lối mòn, chẳng ai đoán được câu hỏi tiếp theo của cô là gì.

Giáo sư Phùng cầm hộp cơm ngồi xuống căng tin giảng viên, nói với giáo sư Tôn: “Lão Tôn, bây giờ cứ thấy cô bé giơ tay là tim tôi lại đập thình thịch.”

Giáo sư Tôn đáp: “Sợ cũng phải tiếp tục thôi. Những câu hỏi của con bé đủ cho chúng ta nghiền ngẫm mấy năm. Hôm qua thầy Tần còn gọi điện hỏi tôi, có thật cuối tháng 6 cô bé phải về tỉnh S không.”

Đôi đũa của giáo sư Phùng khựng lại: “Ông ấy định... giữ người sao? Chuyện này... e là khó giữ lắm?”

Giáo sư Tôn không đáp, chỉ cúi đầu ăn cơm.

Chiều tối hôm ấy, Khương Hoài Viễn ngồi rất lâu trong văn phòng. Trong đầu ông ngổn ngang suy nghĩ. Trên bàn bày mấy tờ giấy, ông định đánh điện báo cho Tô Cảnh Hồng. Nhưng mới viết một dòng đã xé, xé xong lại viết. Đến lúc trời tối, bức điện vẫn chưa được gửi đi.

Bình luận

0/1000 ký tự
Chưa có bình luận. Hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận.