Chương 127

Ông bạn già, hãy run rẩy đi!

Đầu tháng Tư, những cây liễu ở tỉnh lỵ đâm chồi non, giàn giáo trên công trường Đại học Giao thông lại được dựng cao thêm.

Sáng hôm ấy, tiết thứ ba vừa kết thúc, Bành Vĩ đã được gọi lên văn phòng khoa. Khi trở về, trong tay anh có thêm một văn bản đóng dấu đỏ.

Văn bản được gửi từ thủ đô. Nhà nước muốn tuyển chọn một nhóm thiếu niên thiên tài, đưa đến thủ đô đào tạo tập trung. Các tỉnh có thể đề cử ứng viên, điều kiện ghi rõ ràng: nền tảng Toán, Lý nổi bật, tuổi không quá mười sáu.

Người đầu tiên Sở Giáo dục tỉnh nghĩ đến chính là Triệu Thư Hòa. Điện thoại gọi đến Đại học Giao thông hỏi ngày tháng năm sinh của cô. Tô Cảnh Hồng đọc thông tin xong, người ở đầu dây bên kia chỉ nói một câu “Tiếc thật đấy”, rồi cúp máy.

Vài tháng nữa Triệu Thư Hòa tròn hai mươi, vượt giới hạn đến ba bốn tuổi.

Mấy vị giáo sư già biết chuyện đều lắc đầu.

“Lớp thiếu niên được tập trung những nguồn lực hàng đầu cả nước, đáng tiếc thật.” Giáo sư Trần thấy tiếc. “Đứa trẻ này mà sinh muộn bốn năm, không ai tranh nổi suất ấy.”

Giáo sư Hạ đặt văn bản xuống, lắc đầu không nói.

Tô Cảnh Hồng bắt đầu suy tính: “Một thiên tài tốt như vậy, không đến thủ đô thật đáng tiếc.”

Giáo sư Trần thấy bàn thêm cũng vô ích: “Văn bản ghi rất rõ, mười sáu tuổi, quá một ngày cũng không được.”

“Nếu không vào lớp thiếu niên được, để một thiên tài như thế ngày nào cũng ở trường mình gặm giáo trình cũ, chẳng phải quá lãng phí sao?” Tô Cảnh Hồng nói đầy ẩn ý. “Nhưng chúng ta có thể cử cô ấy đến thủ đô học trao đổi, đến hết học kỳ rồi trở về.”

Giáo sư Hạ và giáo sư Trần nhìn nhau, đều hiểu ý Tô Cảnh Hồng.

Hơn một tháng qua, cứ cách vài ngày Triệu Thư Hòa lại ôm vở đuổi đến văn phòng, câu hỏi lần sau còn sâu hơn lần trước. Giáo sư Hạ vì cô mà chạy đến phòng tạp chí ngoại văn của thư viện bốn lượt. Giáo sư Trần đến lúc giảng bài còn phải nhích về cửa trước năm phút. Còn câu hỏi về thành phần thứ tự không của chính Tô Cảnh Hồng, đến giờ ông vẫn chưa có lời giải đáp ra hồn.

Không phải các thầy không muốn dạy. Chỉ là cơ sở vật chất hiện tại của Đại học Giao thông quá hạn chế. Phòng thí nghiệm mới dựng được hai phòng, nhiều thiết bị còn chưa chuyển về, tài liệu ngoại văn thiếu hụt cả chục năm. Kiến thức của chính họ cũng như dừng lại từ mười năm trước.

“Đúng vậy!” Giáo sư Trần là người đầu tiên tán thành. “Thời gian qua, đồng chí Triệu Thư Hòa ham học hỏi như thế, chút nền tảng của chúng ta đã không đáp ứng nổi cô ấy. Để cô ấy đến thủ đô học những kiến thức tiên tiến nhất trong nước!”

Cả ba đều hiểu rõ lòng mình. Một nửa thật sự nghĩ cho Triệu Thư Hòa, nửa còn lại là hơn tháng qua đã bị hỏi đến phát sợ, muốn được thở một hơi. Hai lý do gộp lại, chẳng ai cần nói toạc ra.

Khoa Điện cơ của Đại học Khoa học Kỹ thuật thủ đô thuộc hàng đầu cả nước. Năm xưa Tô Cảnh Hồng từng học ở đó năm sáu năm. Chủ nhiệm khoa Khương Hoài Viễn là bạn học cũ của ông. Hồi trẻ, hai người từng tranh luận đến mức không ai nhường ai trong cùng một phòng thí nghiệm.

Nhưng Tô Cảnh Hồng cũng không chắc. Một sinh viên năm nhất mới nhập học hơn một tháng, giữa học kỳ lại chen vào trường người ta, dựa vào đâu để được nhận? Tiêu chuẩn tuyển người của Đại học Khoa học Kỹ thuật thủ đô rất cao, tính Khương Hoài Viễn lại cố chấp. Không khéo ông ấy chỉ nói một câu “Không đúng quy định” là bác bỏ ngay.

Nghĩ đi nghĩ lại, Tô Cảnh Hồng quyết định trước tiên đến cơ quan tỉnh một chuyến.

Sáng hôm sau, Tô Cảnh Hồng mang theo tập bài của Triệu Thư Hòa hơn một tháng qua và những ghi chép câu hỏi do chính ông tổng hợp, đến khu làm việc của Tỉnh ủy. Người tiếp ông là phó tỉnh trưởng phụ trách văn hóa giáo dục, họ Tiền. Năm ngoái, chính vị này đã trao giấy khen cho Triệu Thư Hòa tại lễ tuyên dương.

Phó tỉnh trưởng Tiền nghe xong, lật tập bài xem: “Những câu hỏi này đều do cô ấy đặt ra sao?”

“Đều do cô ấy hỏi.” Tô Cảnh Hồng đáp. “Có mấy vấn đề, đến giờ trong khoa chúng tôi vẫn chưa trả lời được trọn vẹn.”

Phó tỉnh trưởng Tiền gấp vở lại: “Giáo sư Tô, tôi hiểu ý ông. Nhưng ông cũng biết đấy, bây giờ tỉnh nào cũng thiếu người, thiếu đến đỏ cả mắt. Đứa trẻ này do tỉnh ta tự đào tạo, cả năng lực học tập lẫn công tác đều rất mạnh. Ông đưa cô ấy đến thủ đô... liệu có khi nào đi rồi không trở lại?”

Tô Cảnh Hồng đã đoán trước câu hỏi ấy. Hai năm nay, các tỉnh tranh giành nhân tài rất quyết liệt. Có khi đưa mầm tốt ra ngoài học, quay đi quay lại người ta đã giữ luôn. Tỉnh từng chịu thiệt vì chuyện ấy.

Tô Cảnh Hồng đứng dậy: “Phó tỉnh trưởng Tiền, đồng chí không cần lo. Tôi, Tô Cảnh Hồng, lấy nhân cách và cả sự nghiệp đời mình bảo đảm, Đại học Khoa học Kỹ thuật thủ đô không thể giữ được cô ấy.”

Phó tỉnh trưởng Tiền nhìn ông, hơi ngạc nhiên: “Ông chắc chắn đến thế sao?”

“Chắc chắn.” Tô Cảnh Hồng nói. “Chồng cô ấy ở tỉnh lỵ, gia đình bên ngoại ở khu thôn mới huyện Thanh Hà. Trong lòng cô ấy luôn có tỉnh S. Những lời năm ngoái cô ấy nói trong đại lễ đường thủ đô, báo chí cả nước đều đăng. Người như thế, thủ đô không giữ nổi.”

Ông phân tích tiếp: “Hơn nữa, những gì cô ấy học được sẽ mang về phục vụ Đại học Giao thông, phục vụ tỉnh S. Bản thân chúng ta không có điều kiện dạy, thì mượn nồi người khác nấu cơm, nấu chín rồi mang về.”

Nghe đến câu cuối, phó tỉnh trưởng Tiền lắc đầu cười: “Ông Tô à, quả không hổ là ông. Mấy người làm học vấn như các ông đúng là nhanh trí.” Nói xong, ông cầm bút ký vào báo cáo.

Rời khu Tỉnh ủy, Tô Cảnh Hồng không về trường mà rẽ thẳng đến bưu điện.

Ông đứng trước quầy viết nội dung điện báo, viết một tờ rồi xé bỏ. Viết thêm tờ nữa, ông đưa cho nhân viên phụ trách điện báo xem. Nhân viên là cô gái ngoài hai mươi tuổi, đọc xong liền đọc lại thành tiếng: “Ông bạn già, hãy run rẩy đi. Tỉnh S đã xuất hiện một thiên tài vô cùng hiếm có, hiện là học trò của tôi.”

Cô gái bất lực hỏi: “Đồng chí, ông định gửi điện báo cho ai vậy?”

“Khương Hoài Viễn, khoa Điện cơ, Đại học Khoa học Kỹ thuật thủ đô.”

“Ông chắc chắn muốn gửi đúng nội dung này chứ? Điện báo tính tiền theo chữ, mấy câu này chẳng có thông tin cụ thể gì cả.”

Tô Cảnh Hồng đặt tiền xuống quầy: “Chính mấy câu ấy mới quan trọng nhất. Tên người gửi, người nhận và địa chỉ không sai là gửi được rồi.”

Cô nhân viên mỉm cười, làm thủ tục phát điện báo cho ông.

Chiều hôm ấy, tại văn phòng khoa Điện cơ của Đại học Khoa học Kỹ thuật thủ đô, Khương Hoài Viễn nhận điện báo, đọc qua một lượt liền sa sầm mặt. Ông đập tờ giấy xuống bàn, gọi sang phòng bên: “Tiểu Chu, cậu sang xem này! Lão già Tô Cảnh Hồng ở tỉnh S mấy năm, khẩu khí càng ngày càng lớn!”

Khương Hoài Viễn và Tô Cảnh Hồng vốn thích cãi nhau nhất. Hồi trẻ hai người ở cùng một phòng thí nghiệm, một người nói đông, người kia nhất quyết bảo tây, chẳng ai chịu phục ai. Về sau một người ở lại thủ đô, một người đến tỉnh S. Chớp mắt hơn mười năm, ít có dịp gặp mặt, nhưng tính hiếu thắng vẫn chẳng giảm chút nào.

“Học trò của ông ta? Học trò ông ta thì có thể xuất hiện thiên tài gì?” Khương Hoài Viễn hừ hai tiếng. “Đại học Giao thông tỉnh S ấy đến phòng thí nghiệm còn chưa xây xong, ông ta lấy gì dạy? Rõ ràng đang cố tình khích tôi!”

Tiểu Chu khẽ nhắc: “Chủ nhiệm, tôi có nghe nói năm ngoái tỉnh S có một nữ sinh giành giải nhất môn Toán toàn quốc hai lần, còn được lên báo...”

“Người giành giải nhất các cuộc thi đâu có thiếu!” Khương Hoài Viễn phẩy tay, cầm bút viết điện báo trả lời: Đưa người đến.

Ông đưa bản thảo cho Tiểu Chu: “Gửi ngay. Tôi muốn xem thiên tài trong miệng Tô Cảnh Hồng có mấy cái đầu.”

Ngày hôm sau, điện báo trả lời đã đến Đại học Giao thông. Tô Cảnh Hồng cầm tờ giấy cười suốt nửa buổi. Giáo sư Trần và giáo sư Hạ xem xong cũng bật cười.

“Phép khích tướng, vẫn là ông Tô cao tay.” Giáo sư Hạ nói.

Tô Cảnh Hồng gấp điện báo cất vào ngăn kéo: “Tính ông ấy là thế. Tử tế bàn bạc thì ông ấy có thể nói quy định với ông suốt ba tháng! Chỉ cần chọc một câu, ngay trong đêm ông ấy đã mở cửa cho vào!”

Tưởng thế là xong, không ngờ tỉnh lại gọi điện tới.

Phía phó tỉnh trưởng Tiền tuy đã ký duyệt nhưng vẫn không thật sự yên lòng. Triệu Thư Hòa một mình lên thủ đô, là cô gái mới hai mươi tuổi, xa lạ đường sá, lại đang mang danh tiếng của một tấm gương tiên tiến do tỉnh gây dựng. Nhỡ xảy ra chuyện gì, không ai gánh nổi trách nhiệm.

Tỉnh bàn bạc rồi quyết định cử một người đi cùng. Ứng viên nhanh chóng được chọn: Cao Bằng ở trường bồi dưỡng giáo viên tỉnh.

Lý do cũng hoàn toàn hợp lý. Cao Bằng từng là giáo viên chủ nhiệm của Triệu Thư Hòa, hiểu rõ cô. Bản thân ông xuất thân từ khoa Toán Đại học Sư phạm Bắc Kinh, chuyên môn theo kịp. Trường bồi dưỡng giáo viên cũng đang muốn cử người đến thủ đô tìm hiểu phương pháp đào tạo giáo viên ở đó. Một chuyến công tác giải quyết được cả hai việc.

Ngày văn bản gửi đến trường bồi dưỡng, Cao Bằng đang ngồi chấm bài trong văn phòng tầng hai. Trưởng phòng giáo vụ mang giấy lên đọc cho ông nghe. Cao Bằng không tin nổi, giật lấy văn bản đọc lại: “Đi thủ đô? Cùng Thư Hòa? Đến hết học kỳ?”

“Đúng, khởi hành ngày 10 tháng 4 năm 1978, tỉnh chi trả chi phí công tác.”

Cao Bằng kích động bật dậy: “Đại học Khoa học Kỹ thuật thủ đô... Hồi tôi còn học Đại học Sư phạm Bắc Kinh, trường ấy cách chỗ tôi không xa, đạp xe hai mươi phút là tới! Hơn mười năm chưa về rồi, hơn mười năm đấy!”

Chủ nhiệm phòng nghiên cứu Toán nhìn ông, vừa cười vừa lắc đầu: “Thầy Cao, thầy đi cùng học trò chứ có phải về thăm quê đâu.”

“Như nhau cả, như nhau cả!” Miệng Cao Bằng đáp vậy, tay đã lục ngăn kéo chuẩn bị hồ sơ xin giấy giới thiệu.

Triệu Thư Hòa là người cuối cùng biết chuyện. Chiều hôm ấy, cố vấn Bành Vĩ chính thức gọi cô đến nói chuyện.

Bành Vĩ đưa thông báo học trao đổi cho cô, động viên: “Đồng chí Thư Hòa, giáo sư Tô đã bỏ rất nhiều công sức vì em. Đến Đại học Khoa học Kỹ thuật thủ đô, phải học thật tốt, nhìn nhiều, hỏi nhiều, đừng để tỉnh S mất mặt.”

Triệu Thư Hòa nhìn tờ thông báo trong tay, ra vẻ lưu luyến: “Thầy Bành, em mới khai giảng được một tháng... Giáo sư Tô, giáo sư Trần và các thầy dạy rất tốt. Em thật sự không nỡ xa mọi người.”

Bình luận

0/1000 ký tự
Chưa có bình luận. Hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận.