Nghe Châu Lỵ và Lâm Hiểu nói, Triệu Thư Hòa thật sự không biết nên tiếp lời thế nào. Hai cô nàng này tưởng tượng phong phú quá mức, đến chuyện bế nhầm con cũng nghĩ ra được.
Đúng lúc ấy, Phương Tri Viễn cầm hộp cơm nhôm đi tới: “Tôi tưởng mình đã vô duyên lắm rồi, hóa ra hai cậu còn vô duyên hơn!” Cậu bực bội liếc hai người.
Châu Lỵ và Lâm Hiểu bị bắt quả tang, ngượng ngập đẩy nhau một cái.
“Bạn học Phương? Cậu có chuyện gì sao?” Triệu Thư Hòa phá tan sự lúng túng giữa ba người.
Phương Tri Viễn đưa hộp cơm tới: “Bên tôi mua dư một cái bánh kem. Lãnh đạo bảo mang sang cho các cậu, cảm ơn lời góp ý của cậu.”
Cậu đặt hộp lên chiếc bàn bên cạnh Triệu Thư Hòa, dặn: “Bánh kem bơ đặc cung của Nhà khách Hữu Nghị đấy, để lâu sẽ hỏng. Cậu chia cho các đồng chí trong gian hàng cùng ăn nhé.”
Triệu Thư Hòa nhớ tới người phụ trách đoàn thủ đô. Ông ấy nói năng, làm việc đều có chừng mực, cũng là một người không tệ.
“Vậy nhờ cậu cảm ơn lãnh đạo giúp tôi, cũng cảm ơn cậu đã đích thân mang qua.” Triệu Thư Hòa thoải mái nhận.
Thấy cô nhận rồi, Phương Tri Viễn lại trừng Châu Lỵ và Lâm Hiểu mấy cái. Cậu thấy những câu họ vừa hỏi hết sức thiếu lễ phép.
Châu Lỵ vội kéo Lâm Hiểu, kiếm đại một cái cớ chuồn đi: “À... gian hàng bọn mình còn việc. Khách nước ngoài đang chờ báo giá, bọn mình phải về trước! Thư Hòa, gặp sau nhé!”
Hai người nhanh như chớp chạy mất.
Phương Tri Viễn không đi ngay. Cậu đứng tại chỗ một lúc, nhìn Triệu Thư Hòa phân loại, xếp lại tài liệu.
“Sau này cậu có định học tiếp đại học không?” Cậu đột nhiên hỏi, giọng rất nghiêm túc.
Ở thời đại này, sinh viên đại học được tuyển theo cơ chế giới thiệu công nông binh. Chỉ tiêu mỗi tỉnh ít đến đáng thương, phải qua nhiều vòng tuyển chọn của đội sản xuất và công xã, kiểm tra cực kỳ chặt chẽ.
Triệu Thư Hòa dừng tay: “Có nghĩ đến, nhưng thời điểm chưa thích hợp.”
Chỉ còn hai tháng nữa là đến kỳ thi đại học mùa đông làm chấn động cả nước. Văn bản khôi phục kỳ thi chưa được ban hành, cô cũng chẳng muốn tranh suất giới thiệu công nông binh.
Cô định đợi chính sách mới được công bố, đường đường chính chính thi vào đại học.
Phương Tri Viễn lại tưởng cô lo không vượt được vòng xét duyệt chỉ tiêu. Nhiều học sinh vùng xa do thành phần gia đình hoặc phân bổ chỉ tiêu địa phương mà khó được giới thiệu đi học.
Cậu gật đầu: “Cứ yên tâm. Chỉ cần cậu muốn học, sau này tôi sẽ cố gắng giới thiệu cậu với lãnh đạo ngành giáo dục thủ đô.”
Phương Tri Viễn cảm thấy một nhân tài từng đoạt giải nhất toàn quốc mà không được vào trường đại học hàng đầu học tiếp, đó là mất mát của cả giới giáo dục.
“Cảm ơn ý tốt của cậu. Tôi đã có tính toán của mình.” Triệu Thư Hòa khéo léo từ chối, không giải thích thêm về chính sách.
Phương Tri Viễn tưởng cô đã có sắp xếp riêng nên không khuyên nữa, quay về gian hàng thủ đô.
Vài ngày trôi qua, Hội chợ Quảng Châu bước vào giai đoạn giữa kỳ, lượng khách không còn đông như khi mới khai mạc.
Phần lớn khách mua lẻ nước ngoài đã xem hết những thứ cần xem. Những người còn lại là các khách hàng lớn mang theo thư tín dụng giá trị cao.
Hằng ngày họ ngồi ở khu nghỉ, cùng lãnh đạo các tỉnh cân nhắc từng câu từng chữ trong điều khoản hợp đồng. Trọng tâm công việc của tổ phiên dịch chuyển sang rà soát hợp đồng bằng văn bản.
Công việc giới thiệu hàng hóa ở quầy nhẹ đi, Triệu Thư Hòa không còn phải đứng nói suốt ngày, bản thân cũng rảnh rỗi hơn nhiều.
Trong mắt Phương Tri Viễn, Triệu Thư Hòa hiểu mọi nhóm số liệu cậu nhắc đến, hiểu cả những viễn cảnh lớn lao cậu mô tả. Giữa Hội chợ Quảng Châu rộng lớn này, cậu cảm thấy chỉ có Triệu Thư Hòa là người duy nhất đồng điệu hoàn toàn với mình về tư tưởng và tâm hồn.
Chiều hôm ấy, Triệu Thư Hòa ngồi trước gian hàng uống nước. Lật tờ lịch trên bàn, cô chợt nhớ ra mình rời nhà đến Quảng Châu gần tám ngày rồi. Trước lúc đi, Lục Cảnh Phong đã dặn đi dặn lại, mỗi tuần nhất định phải viết một lá thư về.
Mấy hôm nay bận tối mắt, cô quên sạch. Chẳng viết lá thư nào, cũng chưa gọi một cuộc điện thoại đường dài về nhà.
Với tính Lục Cảnh Phong, bình thường trông thật thà dễ tính, nhưng khi nổi giận lại nhớ dai, ghi vào sổ hết cho mà xem! Chắc giờ anh ngày nào cũng đứng chờ thư trước phòng nhận thư rồi.
Triệu Thư Hòa vội tìm giấy viết thư và bút máy trong ngăn kéo, bắt đầu viết.
Cô vừa tính xem nên mua gì mang về. Quần áo ở đây hợp mốt hơn trong nội địa, cô muốn mua cho cả nhà mỗi người vài bộ đồ mùa hè thoáng mát, để sang năm mặc.
Trên đầu trang giấy, cô viết hai chữ “Cảnh Phong”, rồi bắt đầu kể lể tình hình bình an, nói chuyện khách nước ngoài ở hội chợ và hương vị các món ăn tại nhà khách.
Xa tận tỉnh lỵ S cách hàng nghìn dặm, Lục Cảnh Phong đang ngồi trong văn phòng ngẩn người nhìn tờ lịch treo tường.
Đi gần mười ngày rồi mà chẳng có nổi một mảnh giấy gửi về... Tiếng loa tan ca vừa vang, anh khoác áo, đẩy xe đạp ghé qua phòng nhận thư ở cổng nhà máy trước.
“Ông Lý, có thư từ Quảng Châu tới không?” Anh chống tay lên cửa sổ hỏi. Ông Lý lật đống báo và thư hôm nay rồi lắc đầu. Lục Cảnh Phong chỉ biết thở dài, đạp xe về nhà.
Lúc này tại khu triển lãm Quảng Châu, các đoàn đại biểu tỉnh đều bớt bận, thường tụ tập ở khu nghỉ chung phía sau gian hàng để giao lưu chuyện trò.
Đại biểu Đông Bắc kể về những khó khăn khi xuất khẩu gỗ, cán bộ Thượng Hải chia sẻ xu hướng hàng công nghiệp nhẹ. Phiên dịch các tỉnh cũng ngồi với nhau luyện hội thoại.
Dạo gần đây Phương Tri Viễn thường xuyên sang gian hàng tỉnh S. Cậu luôn tìm đủ lý do liên quan đến máy móc để rủ Triệu Thư Hòa tới gian hàng thủ đô xem thiết bị mới.
Triệu Thư Hòa không đề phòng cậu. Dù sao hai người quen nhau trên sân thi đấu, giao lưu kinh nghiệm ngoại thương cũng là để cùng nâng cao nghiệp vụ.
Chiều hôm đó, Phương Tri Viễn lại cầm một cuốn hướng dẫn máy móc bằng tiếng Anh tới gian tỉnh S, vừa hay trông thấy Triệu Thư Hòa đang cúi đầu viết gì đó.
Cô viết rất chăm chú, khóe môi còn hơi mỉm cười. Vẻ dịu dàng ấy không bao giờ xuất hiện khi cô đàm phán với khách hàng.
“Đang viết gì thế?” Phương Tri Viễn bước gần thêm hai bước, đứng cạnh bàn hỏi.
Triệu Thư Hòa nghe tiếng thì liếc nhìn cậu, tay vẫn không ngừng viết.
“Viết thư ấy mà.” Cô đáp, tiện tay đặt trang viết xong sang bên để quạt hong khô mực.
Phương Tri Viễn nhìn trang giấy kín chữ, thuận miệng hỏi: “Viết cho ai vậy?”
Trong thời đại liên lạc khó khăn này, thư gửi khẩn liên tỉnh thường mất bảy tám ngày mới tới. Người ta thường chỉ viết cho người thân mà mình nhớ nhung nhất.
“Viết cho chồng mình chứ ai.” Triệu Thư Hòa không nhìn cậu, tiếp tục viết sang trang thứ hai.
Vẻ thoải mái trên mặt Phương Tri Viễn lập tức biến mất. Bàn tay cậu vô thức siết chặt bản hướng dẫn máy móc: “Chồng cậu? Chính là người đàn ông từng đưa cậu ra khỏi núi mà cậu nhắc đến trong bài diễn thuyết sao?”
Triệu Thư Hòa gấp giấy làm đôi, lấy chiếc phong bì giấy nâu in tên Sở Ngoại thương ra. Cô gật đầu, động tác rất thành thạo.
“Đúng vậy! Bọn mình kết hôn từ đầu tháng bảy rồi.” Cô bỏ thư vào phong bì, lấy hồ dán bôi lên mép.
Phương Tri Viễn đứng trước bàn, nhìn cô ung dung dán tem. Trong lòng cậu bỗng đau nhói từng cơn.
Tình cảm của thiếu niên chưa kịp nói thành lời, vừa nảy mầm đã bị người ta nhổ bật cả gốc. Mặt cậu tái đi: “Cậu lấy anh ấy rồi sao?”
Triệu Thư Hòa đang bận ép phẳng phong bì, hoàn toàn không nhận ra sắc mặt khác thường của Phương Tri Viễn, cứ thuận miệng trò chuyện.
“Ừ, anh ấy đối xử với mình rất tốt. Tuổi mình cũng đến lúc rồi nên cưới thôi.”
Sự mãn nguyện và tự nhiên trong giọng cô đâm đau trái tim Phương Tri Viễn. Cậu không sao hiểu nổi một người rực rỡ như cô lại cam lòng bước vào hôn nhân sớm như vậy.
Phương Tri Viễn nhìn cô, cố nén chua xót nơi khóe mắt, mím môi để không bật khóc.
“Đến lúc chỗ nào chứ?” Cậu cố giữ bình tĩnh.
Triệu Thư Hòa nhìn cậu đầy thắc mắc.
“Cuộc đời cậu mới bắt đầu. Cậu còn trẻ, còn nhỏ mà!”
Cô mới mười chín tuổi, đã giành giải nhất toàn quốc, có thể khiến bao nhiêu thương nhân nước ngoài ở hội chợ rút tiền mua hàng, lại còn phát biểu trước đoàn đại biểu đa quốc gia.
Một cô gái như vậy lẽ ra phải tới trường đại học tốt nhất thủ đô, kết giao với nhiều học giả xuất sắc, bước vào thế giới rộng lớn hơn.
Phương Tri Viễn không chấp nhận nổi sự thật. Với cậu, người lớn lên trong điều kiện đầy đủ, được giáo dục tinh hoa từ bé, như vậy chẳng khác nào từ bỏ tiền đồ.
Triệu Thư Hòa nhận ra cậu đang xúc động. Cô nghĩ những người được nuôi lớn trong gia đình thành thị giàu có thật sự không hiểu cuộc sống ở tầng lớp dưới: “Phương Tri Viễn, cậu sinh ra trong gia đình cán bộ thủ đô. Trong thế giới của cậu, hai mươi tuổi vẫn có thể được cha mẹ che chở, thong thả bàn về tương lai. Nhưng ở vùng núi bọn mình, mười chín tuổi đã là người trưởng thành, con cái còn chạy đầy sân. Hơn nữa, lấy chồng có cản mình đi làm kiếm ngoại tệ đâu.”
Ở miền núi sâu, con gái mười sáu, mười bảy tuổi xuất giá là chuyện thường. Áp lực sinh tồn lớn hơn nhiều so với những mơ mộng lãng mạn về tương lai.
Phương Tri Viễn nhìn cô, đột nhiên hiểu ra chướng ngại thực sự ngăn cách hai người. Vùng miền và hoàn cảnh sinh tồn đã đào giữa họ một vực sâu không thể dễ dàng vượt qua.
Cô đã vùng vẫy đi ra từ những tháng ngày thiếu ăn thiếu mặc, nên hôn nhân còn là một bến đỗ an toàn. Còn cậu vĩnh viễn không thể cảm nhận trọn vẹn lựa chọn của người phải vật lộn để sống sót.
Một cảm giác bất lực trào lên. Phương Tri Viễn nhớ tới hai câu thơ của Đỗ Mục: Tự trách tìm xuân đến quá muộn, chớ buồn mà oán tiết xuân tàn.
Là cậu xuất hiện quá muộn. Cho dù cậu đến sớm hơn hai năm, lúc còn chưa hiểu nỗi khổ nhân gian, cậu cũng không thể đỡ lấy Triệu Thư Hòa từng sống trong khe núi, ngay cơm ăn cũng chẳng đủ.
Phương Tri Viễn thu lại tập hướng dẫn máy móc, nói: “Vậy cũng tốt.” Chỉ ba chữ ấy rồi cậu quay người bỏ đi, không ngoảnh đầu.
Triệu Thư Hòa thấy hôm nay cậu ta thật khó hiểu.
Cô lắc đầu, cầm cốc nước uống một ngụm rồi ra phía trước gian hàng xem Tiền Tiểu Mạn và mọi người đối chiếu phiếu xuất hàng ra sao.
Đêm xuống, thời tiết Quảng Châu vẫn oi bức. Phương Tri Viễn nằm trên giường đơn tại nhà khách đối ngoại, trằn trọc mãi.
Cậu nhắm mắt, trong đầu toàn là vẻ dịu dàng của cô khi viết thư... Vẻ dịu dàng ấy dành cho một người đàn ông khác.
Phương Tri Viễn trở mình. Người công nhân từ miền núi ấy trông thế nào? Có xứng với một cô gái tốt như vậy không?
Cậu cười chua chát. Dù có xứng hay không, người ta từng cho cô một bữa cơm khi khốn khó nhất, nuôi cô ăn học. Ân tình và sự gắn bó ấy, cả đời này cậu cũng chẳng thể so được.
Ánh trăng ngoài cửa sổ xuyên qua khe rèm, rọi lên tường. Nghe tiếng côn trùng ngoài kia, Phương Tri Viễn thấm thía nỗi chua xót bất lực. Năm nay mới mười bảy tuổi, mà cậu cứ ngỡ mình đã bỏ lỡ cả một đời.
Tuổi trẻ gặp người quá đỗi xuất sắc, tự nó đã là một tai họa.