Ăn xong, cả nhà ngồi trong nhà chính trò chuyện cho tiêu cơm. Triệu Thư Hòa lấy hai tấm phiếu mua hàng công nghiệp trong túi ra, đặt trên bàn.
Lục Minh Dương sán lại nhìn: “Đây là gì?”
“Phiếu hàng công nghiệp, có thể mua đồ khan hiếm.” Triệu Thư Hòa đẩy hai tấm phiếu ra giữa bàn. “Cha, cha cầm một tấm nhé. Trong nhà thiếu gì thì mua thứ ấy, cha với mẹ bàn nhau quyết định là được, con không có ý kiến.”
Lục Trường Hùng cầm phiếu xem: “Thứ này quý lắm, con giữ mà dùng.”
“Con giữ cũng chẳng biết mua gì, cha cầm thì biết tính toán hơn.” Triệu Thư Hòa lại cầm tấm phiếu kia lên. “Còn tấm này con muốn tự dùng.”
Vương Tú Lan hỏi: “Con muốn mua gì?”
Triệu Thư Hòa mân mê phiếu: “Con muốn mua xe đạp, gửi về quê.”
Lý Hà tò mò: “Gửi về nhà mẹ đẻ? Đường bên ấy toàn núi, xe đạp đi được à?”
Triệu Thư Hòa cũng biết lập luận này hơi yếu. Cô chỉ muốn thêm thứ gì đó cho nhà mình: “Đoạn từ công xã về thôn đúng là khó đạp, nhưng đường từ huyện tới công xã cũng tạm được. Cha con mà có xe, đi chợ hay làm việc sẽ đỡ mất sức chân.”
Cô nhìn Lục Trường Hùng: “Cha, con biết mình là con gái, lấy chồng rồi sẽ là người nhà họ Lục. Nhưng quê con bên ấy, cha với mẹ đã tới rồi, biết tình cảnh thế nào.”
Lục Trường Hùng không nói. Thôn Tiểu Thạch Đầu nghèo tới mức nào ông biết rõ. Tường đất vàng, nhà đất nện, ra khỏi cửa là đường núi, cả năm cũng không thấy mấy đồng tiền. Ông chậm rãi uống trà, không tiếp lời.
Triệu Thư Hòa nói tiếp: “Con không phải muốn mang tiền của về cho nhà mẹ đẻ mãi, chỉ là một chiếc xe đạp thôi.”
“Thư Hòa.” Lục Cảnh Phong nhìn cô. “Em đã nghĩ chưa, bên đó toàn đường núi, một chiếc xe đạp đi nhiều nhất nửa năm là nằm đường vì mặt đường quá xấu! Em đừng vội tiêu phiếu, đưa đây anh đi nhờ người tìm cách.”
Triệu Thư Hòa khó hiểu: “Tìm cách gì?”
“Thứ nhà em thiếu nhất không phải xe đạp, mà là một đường ra khỏi núi. Anh hai hoặc anh ba của em, chọn một người, tìm cách đưa lên công xã hay huyện kiếm vị trí công nhân viên chính thức. Cho người ta con cá không bằng dạy cách bắt cá. Em cho các anh xe đạp thì họ vẫn phải đạp ở vùng núi, còn cho công việc chính thức sẽ đổi cả vận mệnh gia đình.”
Triệu Thư Hòa lập tức tỉnh ngộ. Công việc chính thức! Anh ba mà thành công nhân viên chính thức thì nhà cô mới thực sự đổi đời!
Lục Cảnh Phong nói tiếp: “Giờ em có gì trong tay? Giải nhất toán toàn quốc, giải năm tiếng Anh, là người được ngành giáo dục tỉnh S biểu dương. Những thứ ấy quý hơn xe đạp nhiều.”
Mặt Triệu Thư Hòa tức khắc trắng bệch. Cô nhớ lời hiệu trưởng Chu nói trên xe: Em còn mong muốn gì khác? Cứ nói, tôi sẽ cố xin cho em.
Khi đó cô lại nói: Em muốn một căn nhà! Xin nhà không được, cô lùi một bước đòi xe đạp. Sao cô không nghĩ tới việc dùng cơ hội ấy để xin một suất việc làm?
Triệu Thư Hòa tự vỗ trán, hối hận không chịu nổi: “Mình đúng là lợn mà! Hiệu trưởng hỏi muốn gì, sao em lại xin xe đạp! Đáng lẽ em phải xin công việc chứ!”
Càng nghĩ càng hối, cô hận không thể trở lại ban ngày lay tỉnh chính mình: Đồ phá của! Bắt được thỏ không biết đem ăn, lại mang đi chọc khỉ chơi!
“Thôi, thôi.” Lục Cảnh Phong giữ tay cô lại. “Em tự đập trán sưng rồi. Ba hôm nữa chẳng phải còn lễ tuyên dương sao? Hiệu trưởng Chu chắc chắn đến, lãnh đạo tỉnh cũng có mặt. Em đề cập chuyện ấy tại lễ tuyên dương còn hiệu quả hơn nói trên xe gấp mười lần.”
Triệu Thư Hòa ra hiệu cho anh nói tiếp.
Lục Cảnh Phong bắt đầu phân tích: “Em nói trên xe thì chỉ là trò chuyện riêng, hiệu trưởng có thể xem như chưa nghe. Nhưng nếu đề cập trong lễ tuyên dương, bao nhiêu người dưới trên sân khấu nhìn vào, ông ấy khó lòng không đáp. Hơn nữa thành tích của em rõ ràng, giải nhất toàn quốc, người duy nhất tỉnh S đạt được, yêu cầu hợp lý thì ai cũng khó phản đối.”
Bấy giờ Triệu Thư Hòa mới bình tâm: “Ý anh là lúc đó em không xin xe đạp nữa, đổi thành xin công việc?”
“Đúng. Nhưng đừng há miệng đòi vị trí ở thành phố tỉnh, điều đó quá khó. Em cứ nói muốn xin một việc cho anh trai ở quê, tại huyện thôi, có biên chế chính thức. Với thành tích và danh tiếng hiện giờ, yêu cầu ấy không quá đáng.”
Triệu Thư Hòa nhẩm tính, thật sự thấy có lý. Cô là người đứng nhất toán toàn quốc, thí sinh tiếng Anh duy nhất tỉnh S lọt tốp mười. Xin một việc có biên chế ở huyện, đâu tới mức tham lam quá đáng.
Cô thở dài một hơi rồi lại tự đập đùi: “Sao em lại thiển cận vậy chứ! Một tấm phiếu hàng công nghiệp đã làm em mê mẩn, cứ nghĩ mua cái này cái kia, chẳng nghĩ xa hơn.”
Lục Cảnh Phong vỗ vai cô: “Lần này em nhìn hơi ngắn, nhưng em mới mười tám tuổi, nghĩ chuyện chỉ thấy một bước trước mắt cũng bình thường. Kiến thức trong sách không thay được kinh nghiệm sống. Kinh nghiệm phải đổi bằng thời gian.”
Triệu Thư Hòa biết anh nói thật. Kiến thức trong đầu cô đủ nhiều, nhưng những chuyện đối nhân xử thế, quan hệ qua lại ấy không có trong sách, bài giảng cũng chẳng dạy. Trước khi ra khỏi núi, chức quan lớn nhất cô từng biết chỉ là chủ nhiệm công xã.
Vương Tú Lan nghe một lúc rồi nói: “Thư Hòa, con cũng đừng trách mình quá. Cảnh Phong nói có lý, giờ con hiểu ra cũng chưa muộn.”
Nỗi ân hận vơi hơn nửa, Triệu Thư Hòa nhìn cả nhà: “Vậy hôm lễ tuyên dương ai có thể đi cùng con? Con đi một mình sợ lại lỡ lời.”
Vương Tú Lan nghĩ ngợi: “Chuyện này mẹ cũng chẳng hiểu mấy, nhà giờ sáu đứa trẻ, mẹ với chị dâu con không rời được.”
Bà quay nhìn phía Lục Quế Anh: “Cảnh Phong, con đi với Thư Hòa, gọi cả anh rể Lâm Bằng theo. Lâm Bằng từng ở quân đội, giao tiếp với người có cách, tới lúc cần nói chuyện với lãnh đạo, có nó ở đó sẽ vững vàng hơn.”
Lâm Bằng đang bưng trà, nghe gọi tên liền đặt tách xuống: “Được, việc này tôi giúp được. Tới hôm ấy tôi mặc quân phục, người ta thấy có người quân đội đi cùng ít nhiều cũng nể mặt.”
Lục Quế Anh nói: “Anh đừng mặc bộ đã giặt tám trăm lần bạc phếch ấy nhé.”
Lâm Bằng trợn mắt: “Anh có bộ mới!”
Nghe vậy, lòng Triệu Thư Hòa vững hơn nhiều. Cô giao tấm phiếu hàng công nghiệp đang cầm cho Lục Cảnh Phong. Phiếu này không mua xe nữa.
Lục Trường Hùng lúc ấy lên tiếng: “Thư Hòa, chuyện nhà mẹ đẻ con tự cân nhắc. Dù anh hai hay anh ba, đưa được một người ra ngoài đã là chuyện lớn. Hôm lễ tuyên dương, con cứ nói tử tế, đừng hồi hộp, điều gì nên tranh thủ thì phải tranh thủ.”
Triệu Thư Hòa vâng một tiếng.
Lý Hà cảm thán: “Đầu óc Thư Hòa nhanh thật, chỉ thỉnh thoảng nghĩ chưa đủ xa.”
Lục Cảnh Quân chen: “Hồi em mới về làm dâu, đầu óc em cũng đâu nghĩ xa lắm.”
Lý Hà quay nhìn chồng: “Lục Cảnh Quân, hôm nay anh nhiều chuyện rồi đấy?” Lục Cảnh Quân lập tức bưng bát giả vờ uống canh.
Triệu Thư Hòa nhìn cả nhà vui vẻ trêu nhau, trong lòng ấm áp. Cô bỗng nhớ một chuyện, quay hỏi Lục Cảnh Phong: “Thế lúc ấy em nên nói xin việc cho anh nào? Anh hai hay anh ba?”
Lục Cảnh Phong suy nghĩ: “Anh ba, Triệu Mãn Trụ.”
“Tại sao?” Triệu Thư Hòa không ngờ anh quyết đoán vậy.
“Anh hai Triệu Bảo Thương là người thật thà, ở quê làm ruộng rất ổn, nhưng ra ngoài làm việc mà quá thật thà cũng không được. Anh ba em tính tình linh hoạt, đầu óc nhanh, làm việc cũng khôn khéo. Cho anh ấy một công việc chính thức ở huyện, anh ấy sẽ đứng vững được.”
Triệu Thư Hòa nhớ lại, đúng là vậy. Anh ba Triệu Mãn Trụ khéo miệng, làm việc không lười, chỉ bị núi sâu giữ chân nên chẳng có chỗ phát huy.
“Được, chọn anh ba.” Triệu Thư Hòa quyết định.
Cô đứng lên thu dọn bát đũa, Vương Tú Lan ngăn: “Con đừng động, về phòng nghỉ đi.”
Triệu Thư Hòa trở về phòng phía tây, ngồi trước bàn, trong đầu diễn tập lời sẽ nói tại lễ tuyên dương: nói gì, nói thế nào, chọn giọng điệu ra sao. Cô phải nghĩ kỹ từ trước, không được phạm sai lầm nữa.
Một tấm phiếu hàng công nghiệp, nếu đổi được tương lai một người, giá trị còn hơn cả trăm chiếc xe đạp.