Chuyện bếp từ sau đó không còn khiến Triệu Thư Hòa phải bận tâm. Cô gác việc ấy sang một bên, lại vùi đầu vào nghiên cứu tinh thể ở căn cứ.
Mẻ tinh thể thứ năm ra lò, độ đồng đều quang học đạt tám mươi phần trăm chỉ tiêu. Mạnh Khánh Hòa và Trần Khải Minh lại tranh cãi về đường cong ủ nhiệt suốt buổi chiều. Cãi xong, hai người cùng đến nhà ăn lấy cơm, ăn rồi lại cãi tiếp.
Cứ thế, thời gian trôi đến tháng 7.
Tối ngày 9 tháng 7, Triệu Thư Hòa vừa dỗ hai đứa nhỏ ngủ xong thì điện thoại bàn trong phòng khách reo lên. Vương Tú Lan nhấc máy nghe một câu, liền gọi lên tầng: “Thư Hòa, cháu gái bên nhà mẹ đẻ gọi điện!”
Triệu Thư Hòa xuống tầng nhận ống nghe. Đầu dây bên kia vang lên giọng Triệu Đình: “Cô út, cháu đây, Đình Đình đây ạ.”
“Đình Đình? Muộn thế này còn gọi điện, nhà có chuyện gì sao?”
“Không có chuyện gì đâu, cô đừng lo. Cháu được phân công công tác rồi, về Trường Trung học số Sáu tỉnh lỵ, dạy toán cấp hai.”
Triệu Thư Hòa nghe vậy mừng rỡ: “Trường Trung học số Sáu tỉnh lỵ? Tin tốt quá còn gì! Sao nghe giọng cháu chẳng vui mấy vậy?”
Triệu Đình học trường cao đẳng sư phạm của thành phố. Theo thông lệ những năm trước, phần lớn sinh viên tốt nghiệp đều được phân về các trường trung học trong thành phố đó. Chỉ tiêu được ở lại dạy tại trường trung học của tỉnh lỵ cực kỳ ít. Chắc vì cả ba năm học, Triệu Đình năm nào cũng nhận học bổng hạng nhất, thành tích xuất sắc nên mới giành được cơ hội này.
“Vui thì có vui...” Triệu Đình chậm rãi nói. “Nhưng thông báo ghi ngày 20 tháng 8 phải đến nhận việc, mà cháu còn chẳng biết Trường số Sáu nằm hướng nào. Cháu hỏi giáo viên ở trường, thầy cô cũng không rõ.”
Triệu Thư Hòa há miệng, rồi nhận ra chính mình cũng không trả lời được. Cô đã sống ở tỉnh lỵ gần mười năm, ngày nào cũng đi đi về về giữa viện nghiên cứu, nhà cũ và Khánh Phong Uyển. Ngay cả tên mấy trường trung học trong thành phố, cô cũng chỉ biết vài trường.
Cô quay đầu gọi Lục Cảnh Phong đang đọc báo trên ghế sô pha: “Cảnh Phong, Trường Trung học số Sáu ở đâu?”
Lục Cảnh Phong đặt báo xuống, nghĩ một lúc: “Ở trong thành phố. Cách nhà mình hơi xa, đạp xe cũng mất một tiếng. Đi xe buýt dừng dừng đỗ đỗ, ít nhất cũng phải bốn mươi phút.”
Triệu Thư Hòa chuyển nguyên lời cho Triệu Đình, rồi hỏi: “Giờ cháu đang ở đâu?”
“Ở ký túc xá trường trong thành phố, thủ tục tốt nghiệp gần xong cả rồi. Xa nhà cô thế ạ... Phía trường bảo trước thứ năm tuần sau đến làm thủ tục nhận việc là được. Vậy cháu tính lên trước xem ký túc xá của trường, không được thì thuê phòng trọ.”
Triệu Thư Hòa lập tức nói: “Cháu cứ bắt xe lên nhà cô út trước! Đến tỉnh lỵ rồi, để dượng út hoặc dượng cả đưa cháu đi tìm Trường số Sáu, làm thủ tục báo danh. Chuyện chỗ ở chờ cháu đến rồi bàn tiếp.”
Triệu Đình nghe cô sắp xếp đâu ra đó, liền đáp: “Vâng, cảm ơn cô út! Để cháu về quê một chuyến, hôm trước khi lên tỉnh lỵ, cháu sẽ gọi cho cô!”
Cúp máy, Triệu Thư Hòa kể cho cả nhà tin Triệu Đình được phân về Trường số Sáu và vài ngày nữa sẽ lên ở nhờ.
Cô lại sang sân bên cạnh, báo tin vui cho chị cả Triệu Thư Lan và anh rể Lý Vĩnh Phát.
Biết ngày mai Triệu Đình sẽ đến và được nhận vào Trường số Sáu tỉnh lỵ làm giáo viên, Triệu Thư Lan rất vui: “Con bé giỏi thật đấy! Vĩnh Phát, chờ cháu lên, trưa hôm ấy cả nhà mình sang nhà Thư Hòa, cùng ăn một bữa đón Đình Đình!”
Lý Vĩnh Phát đang tính sổ hàng nhập, nghe thế liền đồng ý ngay: “Được! Chú hai nuôi con bé ăn học thành tài chẳng dễ dàng gì, đến lúc đó anh mua thêm mấy món ngon!”
Đến trưa ngày thứ tư, Lục Cảnh Phong đón Triệu Đình từ ga tàu hỏa về.
Triệu Đình vừa vào cửa, hai tay đã xách đầy đồ. Tay trái cầm bao tải dứa, tay phải xách túi lưới, trên lưng còn đeo một chiếc túi vải bạt cũ.
“Cô út, đây là thịt hun khói bố cháu bảo mang lên, hun từ mùa đông năm ngoái, tất cả sáu dải.” Triệu Đình ngồi xổm xuống lấy từng món ra. “Đây là măng khô mẹ cháu phơi, còn một hũ thịt bò sốt mẹ cháu làm, bảo cô ở xa không được ăn hương vị này.”
Cô lại lôi ra một túi lạc rang: “Món này cho Minh Triệt và Minh Phi.”
Vương Tú Lan đứng cạnh nhìn những dải thịt hun khói đen bóng, liên tục bảo: “Con bé này, đi đường xa còn mang nhiều đồ làm gì, nặng biết bao!”
“Bà ơi, không nặng đâu ạ, bố mẹ cháu đưa đến tận tàu.” Triệu Đình lại lấy từ túi lưới ra một gói bọc báo. “Đây là đôi giày vải bà ngoại làm cho cô út. Nghe cháu sắp lên tỉnh lỵ, bà ngồi khâu đế suốt ba đêm liền.”
Triệu Thư Hòa nhận đôi giày vải. Đế giày được khâu dày đặc, từng hàng mũi chỉ ngay ngắn, đều tăm tắp. Mẹ cô năm nay đã ngoài sáu mươi, mắt sớm đã mờ. Không biết trong ba đêm ấy, dưới ngọn đèn dầu, bà bị kim đâm vào tay bao nhiêu lần.
Cô cầm đôi giày nhìn hồi lâu, không nói gì.
Cả nhà giúp Triệu Đình phân loại đồ đạc, cất vào bếp. Mọi người rửa tay rồi ngồi quanh chiếc bàn tròn lớn trong phòng ăn.
Ăn được vài miếng, Triệu Thư Hòa thấy Triệu Đình cầm đũa mà có vẻ lơ đãng, liền gắp một miếng thịt bỏ vào bát cô: “Đình Đình, sao thế? Đi xe mệt quá hay lo chuyện ở Trường số Sáu?”
Triệu Đình đặt đũa xuống, nhìn cô út rồi nhìn bác cả, ngập ngừng một lúc, cuối cùng nói ra điều giấu trong lòng bấy lâu: “Cô út, cháu không biết nên giữ công việc nhà nước này hay ra làm ăn. May mà các cô đều ở tỉnh lỵ, không thì cháu cũng chẳng lên đây đâu.”
Lý Vĩnh Phát nghe vậy ngạc nhiên: “Đình Đình, cháu nói gì thế? Cháu vừa được phân về trường trọng điểm của tỉnh lỵ làm giáo viên. Đó là công việc biên chế cán bộ, là bát cơm sắt biết bao người tranh giành đến sứt đầu mẻ trán. Sao cháu lại nghĩ đến chuyện kinh doanh?”
Triệu Thư Hòa cũng bất ngờ: “Làm kinh doanh? Sao cháu bỗng nghĩ đến chuyện đó?”
Triệu Đình bắt đầu kể: “Mấy bạn cùng lớp cháu không đến đơn vị được phân công nữa. Có một bạn nữ theo anh trai xuống Thâm Quyến. Trước khi đi, bạn ấy bảo cháu, làm giáo viên mỗi tháng chỉ được hơn bốn mươi đồng, còn xuống phía nam làm một tháng là kiếm được số tiền bằng cả năm.”
Cô muốn nói rõ suy nghĩ của mình: “Cô út, cháu cũng biết mấy cửa hàng của bác cả kiếm được trong một ngày còn hơn tiền cháu dạy học cả năm. Mẹ cháu và thím ba cũng theo bác cả kinh doanh hai năm, nhà cửa mới khá giả lên. Cháu cứ nghĩ, mình dùi mài đèn sách bao nhiêu năm, nếu không đi kiếm tiền lớn mà cứ ôm lương cố định, liệu có quá ngốc không?”
Nói xong, Triệu Đình lại phân vân: “Nhưng cháu cũng sợ. Bố nuôi cháu ăn học bao nhiêu năm mới có được công việc ổn định, cháu vừa cầm được bát cơm sắt đã vứt đi, bố mẹ sẽ buồn lòng đến mức nào?”
Triệu Thư Lan nghe xong, nhìn cháu gái và nghiêm túc nói: “Đình Đình, bác thấy cháu quá ngay thẳng, quá thật thà, thật sự không hợp buôn bán.”
“Bác cả, sao cháu lại không hợp? Ở trường năm nào cháu cũng đứng đầu môn toán, tính sổ sách chắc chắn rõ ràng hơn mẹ và thím ba!” Triệu Đình không phục.
“Nếu buôn bán chỉ cần giỏi cộng trừ nhân chia là giàu, thì giáo viên toán ngoài đường đều trở thành ông chủ lớn hết rồi!”
Triệu Thư Lan khuyên: “Cháu đến cãi nhau đỏ mặt với người ta còn chẳng biết. Trước đây ở huyện, có người mang đôi giày da đã đi hỏng đến cửa hàng gây chuyện đòi trả tiền. Mẹ và thím ba cháu không có ở đó, cháu trông hàng thay. Người ta mới quát mấy tiếng, cháu đã suýt móc tiền sinh hoạt của mình ra bồi thường! Buôn bán phải biết tùy người mà nói chuyện, đàm phán giá với nhà máy phải khéo ăn khéo nói. Gặp khách khó chịu thì càng phải chịu đựng nổi.”
Triệu Đình lí nhí: “Đó là vì hồi ấy cháu chưa ra đời làm việc, rèn luyện một thời gian chẳng phải sẽ biết sao...”
Giọng Triệu Thư Lan dịu xuống: “Bác đâu phải chê cháu. Tính tình cháu rất hợp làm giáo viên, nghiêm túc, không qua loa với người khác. Học sinh được cháu dạy là tốt rồi.”
Triệu Thư Hòa ngồi bên cạnh không lên tiếng. Đợi chị cả nói xong, cô mới mở lời: “Đình Đình, cháu cũng biết năm mười bảy tuổi cô út đã rời quê nhà. Hồi đó cháu mới mười một. Bao năm qua cô ít về, thật sự cũng không biết cháu phù hợp với việc gì.”
Cô gắp một miếng thịt hun khói vào bát Triệu Đình: “Có lẽ thấy bác cả và mọi người trong nhà kinh doanh kiếm được tiền, cháu cũng muốn đi con đường ấy. Nhưng tính cách mỗi người vốn khác nhau.”
“Ngay cả cô út cũng không thích hợp kinh doanh! Cô cứ có tiền là muốn phát cho nhân viên. Bởi vậy bây giờ chuyện cửa hàng nội thất của nhà mình, cô chẳng can dự nữa, dượng út cháu quản lý hết.”
Lục Cảnh Phong ngồi bên nghe vậy bật cười, nói với Triệu Đình: “Cô út cháu mềm lòng lắm. Hồi xưởng nội thất mới mở, hễ biết công nhân nhà ai đau ốm là cô ấy đòi phát trợ cấp. Chỉ cần tăng ca một chút, cô ấy đã giục dượng phát thưởng gấp đôi. Nếu giao sổ sách cho cô ấy làm chủ, xưởng nội thất nhà mình sớm thành hội từ thiện rồi. Mỗi người đều có sở trường riêng, sở trường của cô cháu không nằm ở buôn bán.”
Triệu Thư Hòa gật đầu: “Đình Đình, kiếm được bao nhiêu tiền không phải thước đo duy nhất cho giá trị của một con người. Nếu chỉ vì thế mà vứt bỏ sở trường của mình, cố xông vào con đường không phù hợp, thì mới thật sự sai.”
Sự bốc đồng trong lòng Triệu Đình đã vơi đi một nửa, nhưng cô vẫn hơi không cam tâm: “Nhưng... lỡ cháu thử mà làm được thì sao? Cháu không chịu nổi chuyện chưa từng thử đã phải bỏ cuộc.”
Triệu Thư Lan thấy vậy, biết chỉ nói suông chẳng thể thuyết phục được. Con bé này giống hệt bố nó, cố chấp lắm, không tự va vấp một lần thì chẳng chịu hiểu: “Được rồi, cuối tuần cháu đến làm thuê cho bác! Bác trả hai mươi đồng một ngày! Cứ bán quần áo vài hôm rồi cháu sẽ biết!”
Triệu Đình không ngờ bác cả vẫn chịu cho mình thử: “Thật ạ? Bác cả, một ngày hai mươi đồng sao?”
Nếu đứa trẻ muốn có cơ hội, vậy cô sẽ cho. Triệu Thư Lan tin chắc cháu gái thật sự không hợp kinh doanh, cứ thử rồi tự bỏ ý định là được: “Bác đã lừa cháu bao giờ chưa? Nhưng phải nói trước, vào cửa hàng thì cháu là nhân viên, không phải cháu gái bác. Công việc cần làm không được bớt một thứ, làm không tốt bác vẫn mắng như thường.”
Triệu Đình liên tục gật đầu: “Vâng bác cả! Để cháu làm xong thủ tục bên trường, cuối tuần nghỉ là cháu đến làm cho bác!”