Triệu Thư Hòa trừng mắt nhìn Chu Thao, rồi bước đến trước giáo sư Tiêu đưa tay ra: “Chào giáo sư Tiêu, cháu là Triệu Thư Hòa, phụ trách tổ nghiên cứu này. Các vị đường xa vất vả, mời ngồi xuống uống chén nước nóng trước.”
Giáo sư Tiêu không bắt tay mà nhìn cô từ đầu đến chân: “Cô là Triệu Thư Hòa? Thiên tài nghiên cứu của tỉnh S? Tôi nhớ cô làm bên thông tin liên lạc cơ mà?”
“Đúng là cháu.”
“Làm thông tin liên lạc mà chạy sang quản chuyện gốm sứ?” Giáo sư Tiêu ngồi xuống ghế: “Cô bé, lò thiêu kết và máy vô tuyến là hai chuyện khác nhau. Cô biết vì sao nitrua silic khó nung không?”
Triệu Thư Hòa lấy một tập báo cáo từ trên bàn: “Thưa giáo sư Tiêu, đây là ghi chép thiêu kết đợt thứ bảy của viện mình vào tháng Mười Một năm ngoái. Mấy hôm nay cháu và mọi người đã đọc hết, vừa hay có mấy chỗ muốn trực tiếp thỉnh giáo.”
Giáo sư Tiêu nhìn ra ngay tài liệu của nhóm mình: “Cô nói đi.”
“Nitrua silic là vật liệu có liên kết cộng hóa trị rất mạnh, hệ số tự khuếch tán thấp. Vì thế nhóm bác thêm oxit yttri và oxit nhôm làm phụ gia thiêu kết, dựa vào pha lỏng hình thành ở nhiệt độ cao để liên kết các hạt lại.” Triệu Thư Hòa giở đến trang giữa: “Đợt này đạt tỷ trọng tương đối chín mươi sáu phần trăm, nhưng khi mẫu vượt quá một nghìn hai trăm độ, độ bền giảm đến một nửa.”
Giáo sư Tiêu không lên tiếng. Vấn đề này họ đã nghiên cứu hơn một năm.
“Nguyên nhân là sau khi pha lỏng nguội đi, giữa các hạt tinh thể lưu lại một lớp pha thủy tinh. Gặp nhiệt độ cao, lớp ấy mềm đi trước. Cho ít phụ gia thì mẫu không thể nén đặc, cho nhiều lại tạo lớp thủy tinh ranh giới hạt quá dày. Nhóm bác cứ điều chỉnh tỷ lệ qua lại giữa hai mức ấy.”
“Chuyện đó ai chẳng biết?” Một nghiên cứu viên bên cạnh giáo sư Tiêu lên tiếng: “Biết thì có ích gì? Tỷ lệ pha trộn phải thử từng mẻ lò mới ra được!”
Triệu Thư Hòa quay sang: “Xin hỏi thầy họ gì ạ?”
“Họ Lương.”
“Thầy Lương, không cần hoàn toàn dựa vào thử nghiệm để chọn tỷ lệ. Phạm Hạo Thần, mang bảng hôm trước tới đây.”
Phạm Hạo Thần lập tức chạy về văn phòng lấy sổ ghi chép. Triệu Thư Hòa mở sổ, bên trong là những tính toán cô cùng chín người làm mấy ngày gần đây.
Thầy Lương cầm sổ xem một lúc, rồi giở lại ghi chép của nhóm mình để đối chiếu.
Giáo sư Tiêu thấy tình hình khác thường liền giật lấy cuốn sổ xem. Xem hơn mười phút, ông mới hỏi: “Phương pháp này từ đâu ra?”
Không thể nói đã học trong không gian học tập, Triệu Thư Hòa đáp: “Cháu suy ngược từ dữ liệu nhiệt động lực học, dùng một phương pháp khớp dữ liệu theo từng khoảng. Cháu ước tính sai số nhiệt độ nằm trong khoảng hai mươi đến ba mươi độ. Chỉ riêng điểm này cũng có thể giảm hơn nửa số mẻ nung thử sai.”
Giáo sư Tiêu không đáp, tiếp tục lật xuống dưới: “Hạt tinh thể dạng cột dài?”
“Đúng ạ.” Triệu Thư Hòa nói: “Nếu trộn sẵn một ít hạt tinh thể mịn vào bột, kiểm soát tốt thời gian giữ nhiệt thì có thể khiến hạt phát triển thành những cột dài đan xen nhau. Khi vết nứt lan đến các cột ấy sẽ bị cản lại, giúp tăng độ dai của vật liệu.”
Thầy Lương đứng cạnh cũng lẩm bẩm: “Hướng này nhóm chúng tôi từng thảo luận. Sau đó thấy khó kiểm soát hạt mầm nên bỏ qua.”
Giáo sư Tiêu đặt cuốn sổ xuống nhìn mọi người: “Tất cả những thứ này đều do các cô cậu làm ra trong mấy ngày?”
Triệu Thư Hòa cười: “Chúng cháu chỉ tính trên giấy thôi. Thật sự đứng trước lò nung thì vẫn phải nhờ giáo sư Tiêu cùng các thầy. Chuyện thiêu kết, kinh nghiệm quan trọng hơn công thức. Bên cháu phần lớn là người trẻ, tay nghề còn non, đang chờ các thầy đến hướng dẫn đây ạ.”
Mấy câu ấy khiến giáo sư Tiêu có phần ngượng ngùng. Lúc mới bước vào, ông đã buông lời đe dọa rất dữ, giờ cả phòng vẫn còn nhớ.
Ông ho khẽ: “Chuyện là... lúc nãy tôi nói hơi nóng nảy. Lò ở viện đang nung dở thì bị điều đi, tôi có chút bực trong lòng.”
“Cháu hiểu.” Triệu Thư Hòa thuận thế mở đường: “Ai đang nung dở mẻ lò mà bị kéo đi cũng phải mắng vài câu thôi.”
Giáo sư Tiêu quay sang Chu Thao, hừ một tiếng: “Lúc nãy cậu là người hét gì mà thiên tài trẻ tuổi phải không?”
Chu Thao co rúm lại: “Cháu... cháu chỉ gọi đại ca của chúng cháu thôi...”
Triệu Thư Hòa nhìn đồng hồ, đã gần mười hai giờ: “Các thầy ngồi máy bay cả chặng đường dài, hôm nay cứ tạm nghỉ, chưa cần xem tài liệu. Trưởng ban Trương đã bố trí chỗ ở, nhà ăn trưa nay làm thịt kho. Chiều mọi người nghỉ ngơi cho khỏe, chín giờ sáng mai chúng ta họp chính thức tại đây.”
Thầy Lương vẫn chăm chú vào cuốn sổ: “Kỹ sư Triệu, cuốn sổ của mấy bạn trẻ này, tôi mang về xem trước được không?”
---
Chín giờ sáng hôm sau, phòng thảo luận đã kín người. Nhóm giáo sư Tiêu có tổng cộng mười một người, người chuyên điều chế bột, người phụ trách lò thiêu kết, người kiểm tra tính chất cơ học.
Triệu Thư Hòa đứng trước bảng đen, trình bày từ đầu đến cuối ý tưởng của mình.
Giảng xong, cô đưa ra các thông số cụ thể: “Những thông số cần khống chế ở mỗi bước, cháu đã ghi vào bảng này. Nhiệt độ, tốc độ tăng nhiệt, áp suất khí nitơ, thời gian giữ nhiệt đều có khoảng giá trị. Chọn chính xác điểm nào trong khoảng đó phải dựa vào kinh nghiệm của các thầy.”
Nghe xong, thầy Lương nói: “Chia ra thế này là rõ rồi! Lão Tiêu, lò thiêu kết áp suất khí của chúng ta hoàn toàn đủ khả năng!”
“Đủ.” Giáo sư Tiêu gật đầu: “Viện chúng ta có sẵn phương pháp đo hàm lượng oxy trong bột, Tiểu Ngụy trong số người mang theo biết làm.”
Nghiên cứu viên trẻ được nhắc tên đứng dậy: “Tôi làm được. Cho tôi một bộ thiết bị, ba ngày là kiểm tra hết bột nguyên liệu trong kho.”
“Được.” Triệu Thư Hòa ghi vào sổ: “Vậy cứ theo thứ tự này, trước hết đo bột, sau đó chọn tỷ lệ pha trộn, tuần sau mở lò cho đợt mẫu đầu tiên.”
Tan họp, nhóm giáo sư Tiêu chẳng kịp ăn trưa đã lao thẳng vào phòng thí nghiệm tầng bốn.
Trong tuần kế tiếp, Triệu Thư Hòa phát hiện một vấn đề mới.
Đám chuyên gia già trước khi đến vốn ôm một bụng tức giận, đến rồi lại ôm một bụng nhiệt huyết. Hơn bảy giờ sáng đã có người ở phòng thí nghiệm, hơn mười giờ tối đèn tầng bốn vẫn sáng. Thầy Lương còn chuyển cả chăn đệm vào phòng nghỉ, bảo đỡ phải chạy đi chạy lại.
Chín người trẻ cũng bị cuốn theo, hăng hái thức khuya cùng họ.
Đến tối ngày thứ tám, lúc Chu Thao cân nguyên liệu, mắt anh hoa lên, cân thừa không phẩy ba gam oxit yttri, suýt khiến cả mẻ bột nhập khẩu bị trộn hỏng. May mà Cao Tư kiểm tra lại kịp phát hiện.
Sáng hôm sau, Triệu Thư Hòa gọi tất cả đến phòng thảo luận: “Từ hôm nay, phòng thí nghiệm mở cửa lúc tám giờ sáng, đóng lúc năm giờ chiều, buổi trưa nghỉ một tiếng. Quá giờ ấy, trưởng ban Trương sẽ bố trí người khóa phòng.”
Giáo sư Tiêu là người đầu tiên phản đối: “Kỹ sư Triệu, thế chẳng phải chậm việc sao? Lò đã nhóm lên thì phải có người trông chứ!”
“Những mẻ cần giữ nhiệt liên tục phải báo trước một ngày. Bố trí hai người trực luân phiên, hôm sau cho nghỉ bù. Còn lại tất cả làm tám giờ.” Triệu Thư Hòa nói: “Không có ngoại lệ.”
Thầy Lương sốt ruột: “Chúng tôi đến đây để làm việc! Cấp trên đang đợi kết quả, chậm rãi như vậy sao được?”
Triệu Thư Hòa tuyệt đối không nhượng bộ: “Thầy Lương, hôm qua Chu Thao suýt cân hỏng một ký bột nguyên liệu, thầy có biết không? Thức đến nửa đêm, tay chân dễ sai sót. Hỏng một mẻ thì công sức ba bốn ngày trước mất hết, lại phải nghiền bột, ép phôi từ đầu. Trông như ngày nào cũng tăng ca, thực chất còn chậm hơn tan làm đúng giờ.”
“Kinh phí là tiền của nhà nước, tiết kiệm được bao nhiêu phải tiết kiệm.” Giọng cô dịu lại: “Các thầy đều mang theo đề tài nghiên cứu, phía trước còn cả chặng đường dài. Nếu vắt kiệt sức khỏe, sau này ai tiếp tục làm những dự án khác?”
Giáo sư Tiêu im lặng một lúc rồi lớn tiếng bảo thầy Lương: “Nghe lời cô ấy. Tối qua lão Ngụy cũng than đau mắt, không thể thức kiểu này mãi.”
Từ hôm đó, tòa nhà sáu tầng đúng năm giờ chiều là tắt đèn. Mấy ngày đầu có người chưa quen, về ký túc xá vẫn giở tài liệu đọc, nhưng dần dần ai cũng thích nghi. Được nghỉ ngơi, số lần sai sót giảm hẳn, dữ liệu đợt mẫu đầu tiên thậm chí còn tốt hơn dự tính.
---
Ngày tháng ổn định trôi qua, chớp mắt đã đến tháng Mười Hai.
Mùa đông ruộng đồng không có việc, đám cưới ở cả thành thị lẫn nông thôn tổ chức liên tục. Thêm hai năm chính sách cởi mở, dân chúng có tiền dư, cửa hàng đồ gỗ của Lục Cảnh Phong bước vào đợt mua sắm lớn.
Ngày nào trước cửa cũng có người xếp hàng, có người đi xe từ huyện lên tận nơi, có cả công đoàn đơn vị đến mua chung... Mấy bác thợ mộc ban đầu ban ngày ban đêm gọi cả người nhà đến phụ mà vẫn không làm xuể!
Lục Cảnh Phong trước sau tuyển thêm bốn nhân viên bán hàng, sáu người khuân vác lắp đặt, năm thợ mộc, lại tìm bốn cựu quân nhân vừa xuất ngũ thay nhau trông coi cửa hàng và xưởng. Tiền ra vào cửa hàng nhiều, gỗ cũng có giá trị, thời này không có người trông coi thật sự chẳng an toàn.
Người đông lên, Lục Cảnh Phong càng bận. Sáng trời chưa sáng đã đạp xe đến xưởng ngoại ô xem nguyên liệu gỗ, trưa nhận đơn tại cửa hàng, tối còn phải đối chiếu sổ sách. Nhiều hôm về đến nhà cũ đã gần mười giờ đêm.
Lục Trường Hùng nhìn con út bận tối mắt suốt ngày, bản thân không giúp được bao nhiêu, cũng nóng ruột.
Tối hôm ấy, Lục Cảnh Phong lại gần mười giờ mới bước vào sân, thấy Lục Trường Hùng đang ngồi chờ ở gian nhà chính.
“Cha, sao cha còn chưa ngủ?”
“Đợi con.” Lục Trường Hùng chỉ về gian phía tây: “Con và Thư Hòa, một đứa lo đại sự quốc gia, một đứa suốt ngày kinh doanh kiếm tiền, tối về còn phải dỗ con, giấc ngủ chẳng được yên. Từ nay Minh Triệt và Minh Phi sẽ ngủ với cha mẹ.”
Lục Cảnh Phong không nỡ xa con: “Sao thế được? Cha mẹ chăm cả ngày rồi, đêm cũng phải lo sao?”
“Sao lại không được?” Vương Tú Lan từ phòng trong đi ra: “Hai đứa đều hai tuổi rưỡi rồi, đêm đâu còn đòi sữa, ngủ một mạch đến sáng, có gì khó chăm? Hai vợ chồng ngủ cho đủ giấc mới là quan trọng nhất.”
Hôm sau Triệu Thư Hòa tan làm về, đẩy cửa gian phía tây thì thấy hai chiếc gối nhỏ cùng hai cái chăn của bọn trẻ đều biến mất. Cô sang phòng cha mẹ chồng, thấy Minh Triệt và Minh Phi nằm mỗi đứa một bên trên chiếc giường lớn của hai ông bà. Lục Trường Hùng đang kể chuyện quê cũ, hai nhóc nghe say sưa.
Thấy cô, Minh Phi cười khanh khách gọi: “Mẹ ơi! Con ngủ với bà nội!”