Đầu tháng 8 năm 1982, tại một khu thử nghiệm của Phòng Một, tất cả mọi người vây quanh một thiết bị có dáng vuông vức. Đây chính là nguyên mẫu vũ khí điện từ công suất cao đầu tiên, cuối cùng cũng chế tạo thành công sau một năm rưỡi nghiên cứu.
Hứa Vạn Dân đứng trước bàn điều khiển, tay cầm sổ ghi kết quả thử nghiệm, trán đầy mồ hôi: “Chuẩn bị xong chưa?”
“Xong rồi!” Mấy kỹ sư đồng thanh đáp.
“Bắt đầu nạp năng lượng!”
Đột nhiên, đèn trong cả khu thử nghiệm mờ đi một chút. Cỗ máy mẫu bắt đầu hoạt động, các dãy đèn báo trên bề mặt lần lượt sáng lên.
Triệu Thư Hòa đứng sau vạch an toàn, cầm sổ ghi chép, hơi căng thẳng nhìn số liệu trên bảng đồng hồ.
“Công suất đã đạt giá trị đặt trước! Cường độ từ trường ổn định!”
“Phát xạ!” Một chùm sóng điện từ hướng về mục tiêu cách đó năm mươi mét. Đó là tấm thép dày mười xen-ti-mét, bề mặt có phủ một lớp vật liệu kiểm tra đặc biệt.
Ba giây sau, lớp phủ trên bề mặt thép bắt đầu bốc khói, rồi cả tấm thép dần đỏ lên... “Thành công rồi!” Chủ nhiệm Triệu phấn khích đến mức nhảy dựng. “Thật sự thành công rồi!”
Sau một trận reo hò, Hứa Vạn Dân đi tới nói với Triệu Thư Hòa: “Đồng chí Thư Hòa, cô lập công lớn rồi!”
Triệu Thư Hòa mỉm cười gật đầu, nhưng trong lòng hiểu rõ đây mới chỉ là bước khởi đầu. Công suất của nguyên mẫu vẫn chưa đủ ổn định, hệ thống tản nhiệt cũng có vấn đề. Từ đây đến khi thật sự có thể trang bị cho quân đội vẫn còn một quãng đường.
Trong hai tuần tiếp theo, tổ thí nghiệm ngày nào cũng kiểm tra các tính năng của nguyên mẫu. Triệu Thư Hòa ghi lại số liệu mỗi lần thử, phân tích nguyên nhân vấn đề rồi đưa ra phương án cải tiến.
Đến cuối tháng 9, hiệu suất của nguyên mẫu đã ổn định hơn rất nhiều. Hứa Vạn Dân gọi Triệu Thư Hòa vào phòng làm việc: “Thư Hòa, công việc tiếp theo cứ giao cho đám già chúng tôi. Cô đã hoàn thành phần khó nhất rồi, những khâu tối ưu hóa và sản xuất hàng loạt còn lại chúng tôi làm được.”
Triệu Thư Hòa gật đầu: “Tổng công trình sư Hứa, tôi tin mọi người. Quá trình đưa dự án này từ con số không thành sản phẩm đầu tiên, coi như tôi đã hoàn thành. Việc hoàn thiện và thí nghiệm về sau, các vị có kinh nghiệm hơn tôi.”
Hứa Vạn Dân vỗ vai cô: “Sau khi hoàn tất bàn giao, tổ chức sẽ tìm cô nói chuyện. Năm vừa rồi vất vả cho cô quá.”
Triệu Thư Hòa quả thật mệt mỏi, nhưng trong đầu cô vẫn còn rất nhiều chuyện.
Hơn một năm qua, những người làm nghiên cứu cô tiếp xúc đều thuộc lĩnh vực quân sự. Khi dự án bớt căng thẳng, lúc rảnh mọi người thích ngồi trò chuyện.
Nội dung họ nói gần như đều xoay quanh những vấn đề mà hệ thống công nghiệp quốc phòng hiện đang gặp phải.
Có buổi trưa ăn cơm, chủ nhiệm Lưu của Phòng Hai ngồi cạnh Triệu Thư Hòa, vừa ăn vừa thở dài: “Pháo binh thông thường của chúng ta có tầm bắn ngắn hơn người ta rất nhiều. Họ bắn được ba mươi cây số, chúng ta giỏi lắm cũng chỉ hai mươi. Thật sự đánh nhau, chưa nhìn thấy địch đã bị người ta pháo kích rồi.”
Tổng công trình sư Bành ngồi bên cạnh tiếp lời: “Đúng vậy, vật liệu không đạt, thuốc phóng cũng không được. Có kéo dài nòng pháo, tăng lượng thuốc cũng không vượt nổi giới hạn ấy.”
Kỹ sư Tôn cũng bất lực: “Tiền làm một quả đạn tăng tầm bằng tên lửa đủ chế tạo ba quả đạn nổ phá mảnh thông thường! Chiến sĩ tiền tuyến cần đạn pháo thường vừa bắn xa, vừa trúng đích, đầu đạn lại đủ nặng! Đám người nghiên cứu vật liệu với cơ học như chúng ta đến đạn pháo cũng không giải quyết nổi, thật xấu hổ quá!”
Triệu Thư Hòa nghe một hồi liền nảy ra ý tưởng. Trong không gian học tập, cô đã xem rất nhiều tài liệu vũ khí hiện đại, trong đó có một công nghệ tên là đạn pháo tăng tầm bằng khí xả đáy. Nguyên lý là lắp một bộ tạo khí nhỏ ở đuôi đạn, sau khi bắn sẽ liên tục phun khí về phía sau để lấp vùng áp suất thấp ở đuôi, giảm lực cản, từ đó tăng tầm bắn.
Công nghệ ấy trong tương lai đã rất hoàn thiện, nhưng vào năm 1982, trong nước căn bản chưa có ai nghĩ tới hướng này.
Ăn trưa xong, Triệu Thư Hòa bắt đầu tự suy luận.
Cốt lõi của đạn tăng tầm bằng khí xả đáy nằm ở thiết kế bộ tạo khí. Phải bảo đảm khí được phóng ra ổn định, lại không ảnh hưởng đến trạng thái cân bằng của thân đạn. Công thức thuốc, thiết kế miệng phun, thời điểm đánh lửa, khâu nào cũng phải tính toán chính xác.
Càng nghĩ cô càng thấy có thể thực hiện, chủ yếu bởi so với các kỹ thuật tăng tầm khác, phương án xả khí đáy có chi phí thấp hơn nhiều, cải tạo đạn dược hiện có cũng tương đối đơn giản.
Chiều hôm sau, Triệu Thư Hòa sắp xếp ý tưởng thành một bản đề xuất kỹ thuật ngắn gọn, đưa Hứa Vạn Dân xem.
Hứa Vạn Dân đọc xong: “Thư Hòa, hướng suy nghĩ này của cô... sao chúng tôi lại không nghĩ ra chứ! Chúng tôi cứ chăm chăm cải tiến bản thân khẩu pháo, chưa từng nghĩ tới việc đổi mới đạn dược!”
“Tôi chỉ nghĩ có thể thử.” Triệu Thư Hòa nói. “Về lý thuyết là khả thi, quan trọng vẫn phải thí nghiệm kiểm chứng.”
Ngay chiều đó, Hứa Vạn Dân gọi chủ nhiệm Lưu của Phòng Hai và mấy chuyên gia đạn dược tới họp.
Triệu Thư Hòa vẽ sơ đồ cấu tạo đạn pháo tăng tầm xả khí đáy lên bảng, vừa vẽ vừa giải thích: “Khi đạn pháo thông thường bay, phía sau sẽ hình thành một vùng áp suất thấp, tạo ra lực cản lớn. Nếu lắp bộ tạo khí ở đáy đạn, liên tục phun khí về phía sau thì có thể lấp vùng áp suất thấp đó, giảm lực cản.”
Chủ nhiệm Lưu lập tức hỏi: “Bộ tạo khí này phải dùng loại thuốc gì để đốt?”
“Có thể dùng thuốc phóng rắn. Lượng thuốc không cần nhiều, mấu chốt là cháy ổn định, lượng khí thoát ra đều.”
Một nghiên cứu viên khác hỏi: “Thiết kế miệng phun thế nào? Phun quá mạnh sẽ ảnh hưởng đường đạn, quá yếu lại không có tác dụng.”
Triệu Thư Hòa đã có sẵn ý tưởng: “Miệng phun phải làm thành dạng vòng, phân bố đều dưới đáy đạn. Tốc độ phun khống chế khoảng hai trăm mét mỗi giây, vừa có thể lấp vùng áp suất thấp, vừa không làm nhiễu tư thế bay của thân đạn.”
Các chuyên gia trong phòng họp bắt đầu thảo luận sôi nổi. Có người đưa ra hướng khác, có người đề xuất cải tiến, Triệu Thư Hòa lần lượt ghi chép lại.
Tan họp, chủ nhiệm Lưu tìm Triệu Thư Hòa: “Đồng chí Thư Hòa, nếu phương án này thành công thì đúng là giải quyết được vấn đề lớn! Tầm bắn pháo của chúng ta luôn bị họ áp đảo, lần này cuối cùng đã có hy vọng xoay chuyển!”
Hai tháng tiếp theo, Triệu Thư Hòa vừa bàn giao dự án cũ vừa cùng đội ngũ Phòng Hai nghiên cứu loại đạn tăng tầm khí xả đáy.
Bước đầu tiên là thiết kế bộ tạo khí. Triệu Thư Hòa xem rất nhiều tài liệu liên quan trong không gian học tập, sắp xếp công thức thuốc và cấu tạo thích hợp nhất.
Bước thứ hai là chế tạo đạn mẫu. Các thợ lành nghề trong phân xưởng dựa theo bản vẽ, từng chút gia công linh kiện, lắp thành lô đạn thử đầu tiên.
Bước thứ ba là thử nghiệm. Họ tìm một khẩu pháo cũ, nạp đạn thử và bắn về phía thao trường.
Lần bắn đầu tiên, đạn bay chưa tới mười cây số đã lệch khỏi quỹ đạo dự kiến, rơi xuống rìa bãi thử.
Triệu Thư Hòa xem số liệu và phân tích quỹ đạo: “Thời điểm đánh lửa của bộ tạo khí chưa đúng. Phải đợi đạn rời nòng không phẩy năm giây mới đánh lửa, hiện giờ mới không phẩy ba giây đã cháy rồi.”
Sau khi điều chỉnh thông số, lần thử thứ hai, đạn bay xa hơn nhưng điểm rơi vẫn lệch.
“Góc của miệng phun có vấn đề.” Triệu Thư Hòa lại chỉ ra. “Luồng khí chưa lấp hoàn toàn vùng áp suất thấp, một phần còn tác động lên thân đạn, tạo ra lực đẩy ngang.”
Cứ thế, lần lượt bắn thử rồi cải tiến. Đến giữa tháng 10, lần bắn thử thứ mười ba cuối cùng đã thành công! Viên đạn bắn trúng chính xác mục tiêu cách ba mươi lăm cây số, tầm bắn tăng bảy mươi lăm phần trăm so với đạn thông thường.
Mọi người ở thao trường đồng loạt reo hò: “Được rồi! Thật sự thành công rồi!”
Hứa Vạn Dân đứng cạnh Triệu Thư Hòa, vỗ vai cô: “Thư Hòa, cô lại lập một công lớn.”
Triệu Thư Hòa mỉm cười: “Chỉ là nghiên cứu nhỏ thôi, không phức tạp như vũ khí điện từ.”
Hứa Vạn Dân lộ vẻ như thể đã nhìn thấu cô: “Thôi đi, tôi đâu phải người ngoài nghề. Cô đừng khiêm tốn nữa! Công nghệ xả khí đáy này không chỉ dùng cho đạn pháo thường mà còn ứng dụng được vào đạn tăng tầm tên lửa và đạn giảm lực cản toàn phần! Chỉ một phương án của cô đã đủ nâng cả hệ thống pháo binh chúng ta lên một bậc!”
Triệu Thư Hòa nhận ra ý tưởng mình thuận miệng đưa ra có ảnh hưởng lớn hơn tưởng tượng rất nhiều.
Ngay đêm đó, Hứa Vạn Dân và viện trưởng Trương gửi báo cáo khẩn đến bộ. Ba ngày sau, Kinh Thị gọi điện yêu cầu lập tức niêm phong, báo cáo toàn bộ tài liệu về đạn tăng tầm xả khí đáy.
Thêm một tuần nữa, bộ đặc biệt cử người xuống, gọi Triệu Thư Hòa đến họp suốt cả ngày. Nghe cô giải thích xong, các lãnh đạo ngay tại chỗ liệt công nghệ này vào danh sách dự án nghiên cứu trọng điểm quốc gia.
Lúc Triệu Thư Hòa về đến nhà đã hơn chín giờ tối. Hai đứa con ngủ từ lâu, Lục Cảnh Phong thấy cô về liền nấu cho cô hai quả trứng với nước đường đỏ: “Thế nào rồi?”
Triệu Thư Hòa vừa ăn vừa nói: “Hơi mệt, nhưng coi như giải quyết xong việc.”
Lục Cảnh Phong thấy suốt thời gian qua vợ ngày nào cũng đi sớm về khuya, không khỏi xót xa: “Hơn một năm nay, gần như em chẳng được nghỉ ngơi.”
“Không còn cách nào. Đất nước đang cần những thứ này, em làm được thì phải làm.”
Lục Cảnh Phong đột nhiên hỏi: “Thư Hòa, em có từng nghĩ tương lai sẽ như thế nào không?”
Triệu Thư Hòa mỉm cười: “Sẽ ngày càng tốt hơn thôi. Trong đầu em còn rất nhiều thứ, chỉ cần đủ thời gian, rồi sẽ từng bước làm được hết.”
Khi nói những lời ấy, mắt cô ánh lên vẻ rạng rỡ. Lục Cảnh Phong nhìn vợ, trong lòng bỗng dâng lên cảm xúc không thể diễn tả. Anh biết vợ mình đã định sẵn sẽ không chỉ là một người vợ, người mẹ bình thường.