Đoàn tàu rời Kinh Thành. Ngày đầu tiên còn khá dễ chịu, trong toa không đông người lắm. Triệu Thư Hòa dựa bên cửa sổ, nhìn phong cảnh ngoài kia hồi lâu, thả lỏng đầu óc. Cao Bằng lên tàu không lâu đã ngủ. Tỉnh dậy thì ăn bánh, ăn xong lại lấy mấy cuốn tài liệu tham khảo nội bộ ra, lật vài trang rồi cầm bút chép vài dòng vào sổ.
“Thầy Cao, thầy không nghỉ ngơi suốt đường đi sao?”
Cao Bằng thở dài bất lực: “Nghỉ gì chứ, về rồi là không có thời gian nữa. Trước đợt tập huấn tiếp theo, thầy phải chỉnh lý những thứ này cho ra hình ra dáng để nộp lên phòng giáo vụ. Năm nay thầy mới ba mươi ba tuổi, còn phải phấn đấu tiến thêm bước nữa.”
Triệu Thư Hòa cười, không làm phiền thầy nữa.
Ngày hôm sau, tàu đi qua sông Hoàng Hà, hành khách lập tức đông hẳn. Lối đi chật kín người đứng, có người vác bao tải, có người bế con. Trong toa ngột ngạt khủng khiếp, mở cửa sổ cũng chẳng ăn thua, mồ hôi cứ chảy dọc cổ.
Hơn mười giờ sáng ngày thứ ba, tàu tiến vào ga tỉnh S.
Tháng 6 ở tỉnh S khác Kinh Thành, không khí ẩm hơn. Trên sân ga có người dùng giọng địa phương rao bán kem que. Nghe thứ tiếng quen thuộc ấy, Triệu Thư Hòa cảm thấy được về nhà thật tốt.
Cao Bằng xách đống đồ của mình, chia tay cô ngay cửa ra ga: “Thư Hòa, thầy phải về trường bồi dưỡng giáo viên báo danh, báo cáo tình hình trước, kẻo họ lại đánh điện báo mắng thầy. Em tự về nhé, đi đường cẩn thận.”
“Thầy Cao, túi thầy nặng quá, hay để em gọi xe ba bánh giúp?”
“Khỏi, thầy đi xe buýt, ba trạm là tới.” Nói xong, Cao Bằng vội vã đi mất.
Triệu Thư Hòa mang hành lý lên xe buýt về khu công nhân mới. Đến nơi đã gần mười một giờ trưa.
Trong hành lang, có nhà đang xào thức ăn, mùi thơm lan ra khắp nơi. Triệu Thư Hòa xách đồ lên cầu thang. Vừa tới cửa nhà, cô định mò chìa khóa trong túi thì cửa bỗng mở từ bên trong.
Triệu Thư Hòa giật mình.
Lục Cảnh Phong cũng ngẩn ra, rồi đưa tay đỡ hành lý cho cô: “Về rồi à?”
“Sao anh lại ở nhà?”
“Anh không biết chắc em về lúc mấy giờ nên không ra ga đón. Anh đã đun sẵn nước nóng, em vào phòng tắm rửa đi.” Lục Cảnh Phong đặt hành lý ở góc tường. “Trời nóng thế này, ngồi tàu hơn hai mươi tiếng chắc khó chịu lắm.”
Triệu Thư Hòa vào nhà thay giày: “Cảnh Phong, hôm nay anh được nghỉ à?”
“Không, anh xin phép nghỉ. May mà anh về sớm hơn em hơn một tuần. Vừa về nhà máy đã có cả đống việc, giờ xử lý gần xong rồi.” Lục Cảnh Phong cất đồ, đẩy cô về phía phòng tắm. “Được rồi, đừng đứng ở cửa nữa, đi tắm trước đi. Anh đã đun nước đổ vào xô rồi, thiếu thì gọi anh.”
Triệu Thư Hòa tắm rất lâu. Cô gội đầu đến ba lần mới hết thứ mùi khó chịu ám trên tóc sau chuyến tàu. Khi thay quần áo sạch sẽ bước ra, trên bàn đã có hai bát mì, bên trên còn thêm thịt hun khói và trứng ốp la.
“Ăn trước đi, ăn xong rồi nói chuyện.” Lục Cảnh Phong đưa đũa cho cô.
Triệu Thư Hòa ngồi xuống, quấn tóc bằng khăn rồi ăn mì ngay. Mì vẫn là hương vị quê nhà ngon nhất. Ăn cơm căng tin ở Kinh Thành hơn hai tháng, vừa nếm miếng đầu tiên cô đã cảm thấy ấm cả bụng.
“Ăn từ từ, trong nồi còn đấy.”
“Anh tự cán mì à?”
“Chứ còn ai nữa.” Lục Cảnh Phong ngồi đối diện. “Từ lúc đi tập huấn về, anh đã nghĩ bữa đầu tiên em trở lại phải được ăn món nhà mình nấu.”
Ăn xong, Lục Cảnh Phong vào bếp rửa bát. Triệu Thư Hòa ngồi bên mép giường tiếp tục lau tóc, vừa cách cửa kể cho anh nghe những chuyện ở đại học Kinh Thành trong thời gian qua. Trời nóng thế, lại ngồi tàu hơn hai mươi tiếng nên cô quá mệt. Kể một hồi, cô thiếp đi lúc nào không hay.
Sáng hôm sau, ăn sáng xong, Triệu Thư Hòa lần lượt xếp những thứ mang về từ Kinh Thành vào cặp sách. Phong thư của viện sĩ Tần được cô kẹp riêng trong sổ ghi chép. Cả mấy cuốn sổ ghi vấn đề suốt hai tháng, cô không bỏ sót cuốn nào.
Lục Cảnh Phong thấy cô thu dọn nhanh nhẹn liền nói: “Hôm nay em về trường, chắc giáo sư Tô sẽ tìm hỏi chuyện.”
“Vâng, em tới văn phòng báo cáo với thầy trước.”
“Đừng căng thẳng.” Anh tới gần, chỉnh lại dây cặp cho cô. “Chuyện ở Kinh Thành, chắc chủ nhiệm Khương đã trao đổi với thầy rồi. Em cứ nói thật là được.”
Triệu Thư Hòa gật đầu, dắt xe đạp xuống lầu.
Cửa văn phòng khoa điện cơ khép hờ. Triệu Thư Hòa gõ hai tiếng, bên trong vang lên giọng Tô Cảnh Hồng: “Vào đi.”
Cô đẩy cửa: “Thưa giáo sư Tô, em về rồi ạ.”
“Về rồi à, về là tốt.” Tô Cảnh Hồng đặt đồ trên tay xuống. “Ngồi đi.”
Triệu Thư Hòa ngồi xuống. Cô vốn đã chuẩn bị rất nhiều điều muốn kể, từ chuyện Đại học Khoa học Kỹ thuật Kinh Thành giảng dạy ra sao, đến dự án của viện sĩ Tần đã nghiên cứu đến đâu. Nhưng Tô Cảnh Hồng cứ im lặng, khiến cô chẳng biết bắt đầu thế nào.
Tô Cảnh Hồng thở dài rồi nói: “Thật ra, không phải hạt giống nào cũng chỉ nảy mầm được ở Kinh Thành.”
Triệu Thư Hòa hiểu ý thầy: “Thưa giáo sư Tô, có lẽ em không có chí hướng lớn lao, cũng chưa từng nghĩ phải nuôi tham vọng to tát. Em chỉ muốn chăm chỉ học tập, tiếp thu thêm kiến thức, sau này vận dụng vào thực tế. Dù làm việc ở đâu, em cũng có nền tảng của riêng mình.”
Đó là suy nghĩ thật lòng của Triệu Thư Hòa. Điều cô mong cầu chỉ là năng lực đủ để thay đổi số phận và một cuộc sống yên ổn, vững vàng. Dù trong đầu chứa đầy kỹ thuật tiên tiến của năm 2025, trái tim cô vẫn thuộc về cô gái nông thôn từng vật lộn kiếm miếng ăn trên đất vàng. Cô thích ổn định, nặng lòng với nơi cũ.
Tô Cảnh Hồng không tiếp tục câu chuyện theo hướng ấy, bất ngờ nói: “Thư Hòa, em sẽ trở thành một nhà nghiên cứu khoa học rất xuất sắc.”
Triệu Thư Hòa không ngờ thầy nói vậy, nhất thời không biết đáp thế nào.
“Em còn cần trưởng thành. Em mới hai mươi tuổi, chỉ là chưa cảm nhận được trách nhiệm trên vai mình, cũng chưa hiểu mình hiếm có đến mức nào.”
Tô Cảnh Hồng vừa nói vừa lấy một tờ giấy từ ngăn kéo đưa cho cô. Đó là điện báo của Khương Hoài Viễn.
“Lão Khương ấy, cãi nhau với tôi cả đời, chưa bao giờ chịu phục tôi. Lần đầu ông ta gửi cho tôi những lời như thế này.”
“Thưa giáo sư Tô, em cũng chỉ tình cờ nghĩ ra thôi...”
“Tình cờ?” Tô Cảnh Hồng cười, lắc đầu. “Bảy tám người trong nhóm thầy Tần tính hơn nửa năm, em chỉ mất hai tiếng đã tìm ra một hướng giải quyết. Như thế gọi là tình cờ sao? Thư Hòa, em biết khoa chúng ta bây giờ có bao nhiêu giáo viên đủ sức đứng lớp không?”
Triệu Thư Hòa lắc đầu.
Tô Cảnh Hồng cảm khái: “Sáu người. Cả một khoa, bốn hướng chuyên ngành, chỉ có sáu người. Lão Trần một ngày phải chạy ba lớp, lão Hạ sáu mươi tuổi rồi vẫn còn đứng vẽ bảng. Còn bao nhiêu người năng lực hơn cả tôi, đến giờ vẫn phải nuôi lợn ở nông trường, chờ mãi chẳng thấy một tờ quyết định minh oan.”
Nói tới đó, ông dừng lại để trấn tĩnh cảm xúc: “Tôi từng này tuổi rồi, còn dạy được mấy năm nữa? Mười năm? Tám năm? Đến khi thế hệ chúng tôi không dạy nổi nữa, ai sẽ tiếp nối?”
Tô Cảnh Hồng nói rất nhiều. Ông kể những năm miệt mài trong phòng thí nghiệm ở Đại học Khoa học Kỹ thuật Kinh Thành, kể chuyện bị đưa đi lao động, chuyện ở chuồng bò mà vẫn nhặt cành cây viết công thức trên đất. Ông còn kể hai năm gần đây được trở về, nhìn căn phòng đầy những sinh viên đã ngoài ba mươi, lòng ông nóng ruột biết bao.
“Thư Hòa, bất kể bây giờ em nghĩ gì, bất kể sau này em quyết định bén rễ ở đâu, thế giới của em chắc chắn không chỉ giới hạn trong khoảng trời nhỏ trước mắt. Nó rộng lớn hơn em tưởng tượng rất nhiều.”
Triệu Thư Hòa ngồi đó, nghe mà vẫn chưa hiểu hết. Cô cảm nhận được sức nặng trong lời giáo sư Tô, thứ cảm xúc mà hiện tại cô chưa đủ khả năng gánh vác. Ở tuổi hai mươi, cô không thể thực sự thấu hiểu những chuyện ấy. Cô chỉ biết giáo sư đối xử rất tốt với mình, rất coi trọng mình.
Nhìn vẻ mặt nửa hiểu nửa không của cô, Tô Cảnh Hồng bật cười bất lực. Có lẽ ông đã nói quá nhiều. Dục tốc bất đạt. Hạt giống này cần thời gian, cần trải qua nắng gió, tự mình cảm nhận những nỗi đau và hy vọng của thời đại.
“Thôi, không nói chuyện ấy nữa.” Giọng Tô Cảnh Hồng dịu xuống. “Em còn trẻ, sau này từ từ sẽ hiểu. Về học cho tốt đi, tuần sau thi rồi, cố gắng làm bài.”
“Thưa giáo sư Tô, em nhất định sẽ thi thật tốt ạ.”
Triệu Thư Hòa đứng dậy cúi chào rồi ra ngoài.
Đi tới hành lang, cô ngoái nhìn cánh cửa ấy. Tô Cảnh Hồng vẫn ngồi trước bàn làm việc, tay cầm ca trà giơ lên mà rất lâu chẳng đưa tới miệng.
Cô cũng không rõ trong lòng đang có cảm giác gì. Đứng một lúc, cô bước về phía giảng đường.
Cửa lớp điện cơ số một đang mở, bên trong ồn ào náo nhiệt. Còn mười phút nữa mới vào học, có người đang chép bài, có người gục xuống bàn ngủ bù. Mấy nam sinh phía cuối lớp tranh luận một bài toán, ai nấy đều nói to hơn người kia.
Triệu Thư Hòa vừa bước vào, Tô Hiểu Yến đã nhận ra ngay: “Thư Hòa! Cuối cùng cậu cũng về!”
Tô Hiểu Yến chạy tới ôm chặt cánh tay cô: “Cậu đi hơn hai tháng, chẳng viết cho bọn tớ lá thư nào! Tớ cứ tưởng người Kinh Thành giữ cậu lại rồi!”
“Làm gì có chuyện ấy.” Triệu Thư Hòa bị bạn kéo về chỗ ngồi. “Chẳng phải tớ đã về rồi đây sao?”
Lâm Huệ Lan lau lại chỗ ngồi cho cô, sách vở cũng đã xếp sẵn: “Chỗ cậu bọn tớ giữ suốt, không cho ai ngồi đâu.”
Trần Viện Triều chen lên từ hàng sau: “Đồng chí Triệu, bên Đại học Khoa học Kỹ thuật Kinh Thành thế nào? Nghe nói lớp thiên tài toàn trẻ con mười mấy tuổi, thật không?”
“Thật, người lớn nhất mới mười sáu.”
Vừa nói xong, cô lại nghĩ tới lời giáo sư Tô lúc nãy, bèn mỉm cười: “Đám trẻ ấy giỏi lắm, kiến thức nền rất chắc. Ở đó, ngày nào tớ cũng chép vở của các em ấy.”
“Cậu chép vở của họ?” Trần Viện Triều thấy không thể tin nổi. “Thiên tài chép vở của thiên tài à?”
“Chép thật mà.” Triệu Thư Hòa lấy những cuốn sổ trong cặp ra. “Các cậu xem, mấy cuốn này đều là vậy.”
Mọi người xúm lại lật xem. Đọc vài trang, lão Lý ngồi phía sau thở dài: “Chữ viết còn ngay ngắn hơn cả tôi.”
Chuông vào học vang lên. Môn học là Cơ sở kỹ thuật điện, vẫn do Tô Cảnh Hồng dạy. Khi bước vào, ông liếc Triệu Thư Hòa một cái, không nói gì, mở sách bắt đầu giảng.