Ban đầu nàng cứ tưởng khó khăn duy nhất khi dựng tường bao là thiếu người.
Không ngờ xây tường cũng phải đào móng!
Đó là điều Ôn Noãn Noãn biết được sau khi rảnh rỗi tìm hỏi người am hiểu xây dựng là Lý lão bá.
Tuy nhiên, móng tường bao không cần sâu bằng móng nhà, chỉ cần đào tới khoảng ngang thắt lưng.
Tính ra chưa đến một mét.
Dù không sâu, độ khó cũng chẳng quá lớn, nhưng lượng công việc có đào móng và không đào móng hoàn toàn khác nhau!
Đầu tiên phải đào rãnh, tiếp đó khiêng đá từ trên núi xuống, rồi xếp theo hình dạng cho ngay ngắn. Công đoạn tiếp theo dùng gạch đất nện xây tường tuy nhanh và đơn giản, nhưng việc chuẩn bị ban đầu toàn những việc tốn sức, tốn thời gian!
Lượng công việc đột nhiên tăng vọt.
Mà tăng đúng vào những khâu vừa chậm vừa mệt nhất!
Toàn bộ già trẻ nam nữ trong trang viên đều ra làm, không ai lười biếng. Thế mà mấy ngày qua, mười tám hộ mới đào xong móng của chín nhà. Sau khi xong móng còn phải xây tường đất nện, dựng kèo, lợp ngói, trộn rơm vụn với bùn vàng rồi trát tường ngoài chống mưa... Qua hàng loạt công đoạn, e rằng đến tháng chạp mới dựng xong mười tám căn nhà!
Thế vẫn chưa hết, mới chỉ hoàn thành phần bên ngoài. Bên trong còn sơn trát tường, xây bếp, đắp giường đất, lát gạch thô và đủ thứ việc lặt vặt. Nếu hoàn thành tất cả trước Tết ông Công ông Táo thì đã là hiệu suất cực cao rồi!
Với tình hình và tiến độ như thế, làm sao có thể rút lực lượng chủ chốt đang dựng nhà ra để xây tường bao trước?
Dù sao xây nhà là nhu cầu thiết yếu của từng gia đình, còn tường bao chỉ như một thứ tăng cường bảo vệ. Có thì rất tốt, không có vẫn sống được.
Ôn Noãn Noãn đi loanh quanh giữa đám người đang làm việc hăng say, thật sự chẳng mở miệng nổi.
“Phu nhân, cẩn thận dưới chân ạ!” Một giọng nói còn non nớt cất cao nhắc nhở.
Nghe tiếng trẻ con, Ôn Noãn Noãn vui mừng, còn tưởng hai tiểu đệ tới tìm mình.
Nhưng lập tức nhận ra cách xưng hô không đúng, nàng nhìn về phía tiếng gọi, thấy một cậu bé gầy yếu đang cầm cuốc ra sức đào mương.
Không chỉ có cậu, còn nhiều đứa trẻ khác.
Đứa nào cũng rất cố gắng.
Ôn Noãn Noãn nhìn xuống đường ngay dưới chân.
Một rãnh mương khá sâu và hẹp.
“Đây là mương ngầm. Đợi phiến đá xanh được chở về, phủ lên trên là nước mưa sẽ chảy vào, gom lại rồi thoát ra ngoài trang viên. Đường sẽ không đọng nước, cũng chẳng lo sơ ý bước hụt xuống!” Một cô bé khác với gương mặt đỏ bừng vì lạnh mỉm cười chân thành giải thích.
Cô bé khoảng mười hai, mười ba tuổi, đôi bàn tay cũng đỏ ửng vì rét, đang nắm chặt cuốc đào rãnh. Vừa nói với Ôn Noãn Noãn, cô bé vừa khéo léo dùng cuốc kéo những cục đất, mảnh đá dưới đáy mương lên, chất thành đống hai bên. Động tác thành thục, nhanh nhẹn.
Ôn Noãn Noãn không ngờ một bé gái nhỏ như vậy cũng làm công việc nặng nhọc. Nàng đã nhìn quanh và cứ tưởng chỉ những phụ nữ lớn tuổi mới phải trộn bùn, lấy thùng gỗ đựng hồ bùn rồi xách đến móng nhà, hoặc khuân đá.
“Thiếu người sao? Ta cứ tưởng các bé gái cỡ tuổi cháu sẽ ở nhà nấu cơm, giặt quần áo.” Lãnh Tiêu quy định người từ mười ba tới mười lăm tuổi đào mương. Cô bé trước mắt nhỏ nhất cũng phải mười ba. Ở Lăng quốc, con gái mười ba tuổi, chỉ hai năm nữa làm lễ cập kê là có thể thành thân.
Nhưng cô bé trước mắt mặt vàng vọt, đỏ ửng vì rét, thân hình thấp bé gầy gò, nhìn thế nào cũng chẳng giống đã mười ba, mà như bé gái chừng mười tuổi.
Thật ra trong cả trang viên, chỉ có số ít người vốn cao lớn không bị ảnh hưởng, phần lớn đều vừa thấp vừa gầy. Đừng nói béo phì, ngay cả người hơi đầy đặn một chút cũng không có.
Có lẽ do lâu ngày thiếu dinh dưỡng, lại phải làm việc nặng từ nhỏ, nên trông họ mới gầy gò đến vậy.
“Không thiếu người đâu ạ. Có hai mươi lăm người phụ trách đào mương, chia thành hai đội. Một đội mười ba người đào rãnh lớn ngoài vị trí tường bao, mười hai người còn lại chia thành ba nhóm nhỏ đào mương ngầm. Nhóm cháu đã đào xong ba đường rồi, đào thêm hai đường nữa là hoàn thành nhiệm vụ!”
“Chủ tử bảo người từ mười ba đến mười lăm tuổi đào mương, có nói phải là nam hay nữ đâu. Cháu thấy cháu cũng làm được! Cháu làm việc nhanh lắm, đến chuyện trồng trọt hay dọn bờ mương, anh trai cháu còn chẳng bằng cháu. Nấu cơm giặt đồ ở nhà đã có em trai em gái, chúng cũng mười một, mười hai tuổi rồi. Ngày nào hai đứa cũng ghen tị vì cháu đủ tuổi được ra đào mương đấy!”
Ôn Noãn Noãn dở khóc dở cười. Có gì mà ghen tị chứ? Đào giỏi cũng chẳng được thưởng, hoàn toàn là lao động không công, lại còn việc nặng nhọc. Lòng dạ những đứa trẻ này thật đơn thuần, chất phác.
“Phu nhân đừng thấy đào mương mệt hơn nấu cơm giặt đồ mà nghĩ việc này không tốt. Đào mương là công việc nhìn thấy được, lại là việc quan trọng! Khi cháu về nhà, ông bà, cha mẹ, cô chú đều nghĩ cháu làm cả ngày mệt rồi nên cho thêm nửa cái bánh bột mì đen! Còn em trai em gái cháu cũng giặt đồ nấu cơm cả ngày, nhưng người lớn cứ nghĩ chúng ở nhà nghịch ngợm chơi bời. Phu nhân nói xem, hai đứa có thể không ghen tị vì cháu được ra làm việc sao?”
Nghe những lời ấy, Ôn Noãn Noãn ngẩn người. Cô bé này không những tay chân nhanh nhẹn mà đầu óc cũng rất tỉnh táo!
“Cháu tên gì?”
“Khổng Đào ạ, cháu còn có em gái tên Khổng Hạnh, vì mẹ cháu làm đào khô và mơ sấy rất giỏi.” Khổng Đào tiện tay lấy tay áo lau vệt bùn bắn lên mặt khi đào mương, tạm ngừng việc để trả lời.
Ôn Noãn Noãn nhớ tới miếng mơ sấy chua ê răng và câu nói ngọt lắm của Lãnh Tiêu, lập tức cười tươi hơn, vui vẻ hỏi: “Có phải cháu còn có anh trai tên Khổng Vũ không?”
“Đó là anh họ cháu, trí nhớ phu nhân tốt quá!” Trong mắt Khổng Đào hiện lên vẻ ngưỡng mộ.
Ôn Noãn Noãn cảm thấy đứa bé này chẳng ghen tị vì nàng mặc đẹp ăn ngon, mà lại ngưỡng mộ trí nhớ của nàng. Trẻ con ở trang viên đúng là chất phác! Nhưng nàng cũng hơi xấu hổ, trí nhớ nàng tốt cái gì chứ? Trong mười tám hộ ở đây, ngoài một vài họ trùng nhau, các họ khác đều khác nhau!
Nhà họ Khổng chỉ có một, nếu nàng còn nhớ nhầm thì trí nhớ phải tệ đến mức nào nữa.
Khổng Vũ từng nói nhà họ đông nhân khẩu nhất trang viên, cả già trẻ mười bảy người, ăn cơm một bàn không thể ngồi hết.
Thảo nào được thêm nửa cái bánh bột mì đen cũng vui như vậy!
“Giờ cháu đã ăn no chưa?” Dù nàng đã dặn các nhà phải cho mọi người ăn no, lương thực cũng đã phát xuống, nhưng người quen nhịn đói lâu ngày thường sống tiết kiệm thành thói, vẫn không nỡ nấu nhiều thức ăn.
Thấy phu nhân quan tâm, Khổng Đào vội gật đầu. Mấy cậu bé bên cạnh cũng gật theo, tranh nhau trả lời.
“Nhà cháu nấu cháo ngô đặc lắm, còn ăn với bánh bột mì đen và rau. Mấy hôm nay ngày nào cũng no căng bụng!”
“Không chỉ sáng với trưa được ăn no, bữa tối về nhà cũng ăn đủ rồi!”
“Phu nhân yên tâm. Dù lương thực quý, nhưng thời gian này phải làm việc nặng. Ông bà cháu cũng nói lương thực chủ tử phát đủ ăn tới mùa thu hoạch sau! Chắc dù muốn để dành chút ít, nhà cháu cũng sẽ đợi qua Tết, khi chẳng có việc nặng nữa, mới trở về ngày ăn hai bữa.” Khổng Đào nói đầy mãn nguyện, gương mặt đỏ hây hây trông hiền lành chất phác.
Ôn Noãn Noãn chỉ biết thở dài. Con đường thoát nghèo làm giàu còn dài lắm!
Ban đầu chỉ muốn nằm yên hưởng thụ, bây giờ không những chẳng nằm yên được mà con cá muối là nàng còn phải trở mình!
Không chỉ tự mình trở mình, nàng còn phải dẫn cả người trong trang viên trở mình theo mới được.
Chuyện ăn ngon cứ để sau, trước mắt phải cố cho cả năm được ăn no đã!