Trước đây, Vương Hiến từng đến hỏi mua hai lần, nhưng đều bị Lâm Phục Bạch từ chối. Lần này, hắn cũng chẳng ôm nhiều hy vọng, không ngờ người ra mở cửa lại là Trần Tịch.
Tối qua Trần Tịch còn đang nghĩ đến chuyện chuyển đồ đạc trong tiệm sang Trần phủ, hôm nay Vương Hiến đã tìm tới.
Cô trầm ngâm một lát, vẫn không lập tức đồng ý: “Vương sư phụ, đợi thêm mấy ngày nhé, tôi cần bàn bạc lại đã.”
Trần Tịch mới chỉ có ý định như vậy, cụ thể thế nào còn phải hỏi ý Lâm Phục Bạch. Dù sao cô cũng chẳng hiểu việc rèn sắt, nhỡ đâu Lâm Phục Bạch cảm thấy ở đây thuận tiện hơn thì sao?
Thấy cô đã chịu nhượng bộ, Vương Hiến thầm thở phào, cũng không ép hỏi thêm. Hắn đứng dậy chắp tay: “Đa tạ Trần nương tử, vậy mấy hôm nữa ta lại đến.”
Cửa tiệm này chẳng đáng bao nhiêu tiền, nhưng là thứ sư phụ hắn để lại. Mua được nó cũng xem như giữ lại một chút kỷ niệm.
Trần Tịch gật đầu, tiễn hắn ra ngoài.
Đến chiều, cô gọi Tiểu Vân tới, chuyển hết những thứ Tiểu Vân thường dùng sang chỗ mới.
Tiểu Vân đương nhiên vui mừng. Ai mà chẳng muốn ở nhà lớn? Sau này nàng cũng có chỗ rộng rãi hơn để làm nước hoa.
Thạch Thảo cũng đến giúp chuyển đồ. Tất cả đều được đưa vào khu vườn phía sau. Từ nay Tiểu Vân sẽ làm việc tại đây.
Bây giờ đang đúng mùa trăm hoa đua nở. Trước kia Viên Viên và mấy đứa nhỏ thường xuống chân núi hái hoa, giờ tạm thời không cần đi nữa. Chỉ riêng hoa trong sân cũng đủ cho chúng hái một thời gian.
Còn Ngô thị và Triệu Đức không chọn ở lại đây, mà vẫn trở về thôn Hạnh Hà sinh sống. Lý do là nhà quá rộng, họ ở không quen.
Trần Tịch cũng không ép. Họ về là tốt, bởi trong thôn vẫn còn bao nhiêu gia cầm cần chăm sóc.
Trịnh thị cũng không nỡ rời đàn gia cầm ấy. Ngày nào nàng cũng tranh thủ về ngó một lượt, chỉ sợ bị người ta trộm mất.
Dù suốt thời gian qua đều do Ngô thị cho ăn, nàng vẫn xem chúng là của mình.
Trần Tịch lại đặt làm thêm ít đồ nội thất, bài trí đơn giản nơi mình ở. Cứ như vậy, ba ngày nữa trôi qua.
Lâm Phục Bạch cuối cùng cũng tìm được Hứa Mục. Hôm ấy, sau khi chia tay Phương Viện, Hứa Mục không trở lại Phương gia.
Trên phố, hắn gặp một người quen, hứa trả hai mươi lượng bạc mới khiến người kia miễn cưỡng đồng ý cho ở ghép.
Vì bảng vàng mãi chưa công bố, hai người định ra ngoài hỏi thăm tình hình. Những năm trước, khoảng năm ngày là có kết quả, vậy mà lần này đã tròn bảy ngày, phủ nha vẫn chẳng có động tĩnh.
Không ít thí sinh tụ tập ở quán trà bàn tán. Hứa Mục và người bạn kia cũng tới góp vui, lúc ra về thì gặp Lâm Phục Bạch.
Lâm Phục Bạch tiến lên chào. Hứa Mục từ biệt người đi cùng, rồi mới cùng hắn tìm đến một chỗ vắng người.
“Xin lỗi, mấy ngày qua khiến Triệu huynh lo lắng. Vốn dĩ ta định trở về báo bình an, nhưng mà...”
Sắc mặt Hứa Mục có phần khó xử. Cứ nhắc đến Phương gia, hắn lại tỏ ra né tránh.
Lâm Phục Bạch không quan tâm chuyện rối rắm giữa hắn và Phương Viện bằng việc công bố kết quả thi.
“Huynh có nghe được tin gì không? Sao năm nay mãi vẫn chưa yết bảng?”
Hứa Mục gật đầu: “Cũng nghe được đôi chút. Một số người có quan hệ trong nha môn tiết lộ rằng, đại nhân tri phủ cùng các vị tham nghị tranh luận rất lâu về ngôi án thủ, nhưng mãi chưa quyết định được. Hai ngày trước, tri phủ đã phái người đến thành Thanh Châu mời Lý lão gia tới. Chắc ngày mai sẽ có kết quả.”
Lâm Phục Bạch hơi bất ngờ: “Cạnh tranh gay gắt đến thế sao?”
“Đương nhiên rồi. Thí sinh đông như vậy, trong đó không thiếu người có tài thực học.” Hứa Mục ngẫm nghĩ rồi nói tiếp: “Nhưng tình huống như năm nay quả thực rất hiếm.”
“Những năm trước, thỉnh thoảng cũng có một thí sinh vượt xa tất cả, nhưng phải vài năm mới xuất hiện một người. Nghe họ nói, năm nay hình như không chỉ có một. Nếu không, tri phủ đã chẳng đau đầu đến mức phải mời riêng Lý lão gia.”
Theo Hứa Mục, ngoài Lý lão gia còn có mấy vị học sĩ đã cáo quan về hưu. Ai cũng giữ quan điểm riêng, nên mãi không thống nhất được.
Lâm Phục Bạch hỏi: “Chẳng phải có người tên Ngô Nhiên sao? Với học thức và gia thế của hắn, vẫn chưa đủ giành ngôi án thủ à?”
Hứa Mục cười: “Ông nội hắn đúng là tri phủ Hành Châu, rất có thế lực ở thành Thanh Châu, nhưng tại phủ thành thì còn xa mới đủ.”
Tri phủ Thanh Châu và tri phủ Hành Châu cùng cấp bậc, thậm chí còn cạnh tranh với nhau. Thân phận của Ngô Nhiên chưa đủ để tri phủ nể mặt.
Huống chi thí sinh đông như thế, đâu chỉ Ngô Nhiên có chỗ dựa. Những người có gia thế mạnh hơn hắn còn chẳng thiếu.
Lâm Phục Bạch gật đầu: “Thì ra là vậy.”
Hắn không hỏi thêm. Hắn chưa từng nghĩ đến chuyện tranh ngôi án thủ với đám con ông cháu cha này, chỉ cần đỗ là đủ.
Dù sao hắn cũng không muốn lại phải đi lao dịch.
Lâm Phục Bạch nhắc tới chuyện Phương Viện, vẻ mặt Hứa Mục lập tức trở nên phức tạp.
“Ta cũng chỉ nhận lời nhờ vả của Phương phu nhân thôi, huynh không cần khó xử.”
Hứa Mục gật đầu: “Đa tạ Triệu huynh đã đặc biệt tới tìm. Ta sẽ không về đó nữa. Phiền Triệu huynh rảnh thì mang giúp hành lý của ta ra đây.”
“Được.”
Hai người trò chuyện thêm một lát rồi từ biệt. Lâm Phục Bạch quay về Phương gia.
Trong phòng nghị sự của phủ nha Thanh Châu, mười hai vị tham nghị ngồi trên những chiếc ghế bằng gỗ nam mộc, thấp giọng bàn tán với nhau. Một ông lão tóc bạc trắng đang chăm chú xem hai bài thi trong tay.
Tri phủ ngồi ngay ngắn ở ghế chủ tọa, đôi mày hơi nhíu lại. Đây cũng là lần đầu ông gặp tình huống như vậy.
Nếu hai thí sinh này thi khác năm, chắc chắn mỗi người đều có thể giành ngôi án thủ. Trớ trêu thay, lần này họ lại xuất hiện cùng lúc.
Tuy có không ít người đi cửa sau, nhưng chỉ cần bài văn không quá tệ, cho họ đỗ bảng cũng chẳng khó. Riêng ngôi án thủ thì khác, tuyệt đối không thể tùy tiện quyết định.
Những bài thi này còn phải sao gửi đến Đô Sát Viện. Nếu một kẻ bất tài lên đứng đầu, người ta liếc mắt đã nhận ra ngay.
Hai thí sinh xuất sắc lần này lại chẳng có quan hệ gì đáng kể với ông, khiến ông càng khó xử.
Hai khắc trôi qua, Lý lão gia cũng bắt đầu nhíu mày. Ông nhìn bài này một lúc rồi chuyển sang bài kia, rõ ràng cũng đang phân vân.
Rất lâu sau, Lý lão mới đặt bài thi xuống, thở dài.
Tri phủ hỏi: “Lý lão, ngài nhận xét thế nào về hai bài văn này?”
Lý lão trầm ngâm: “Hai bài thi này quả thực khiến người ta khó chọn. Chẳng trách chư vị bàn luận lâu như vậy vẫn chưa có kết quả, ngay cả lão phu cũng thấy khó xử.”
“Trước hết nói về bài thứ nhất. Chữ viết ngay ngắn, luận điểm mở đầu đã khiến người ta sáng mắt. Khi bàn về kế sinh nhai của dân chúng, thí sinh đưa ra rất nhiều phương pháp mới lạ. Những ý tưởng ấy độc đáo, giá trị thực tiễn rất cao. Nếu áp dụng được, chắc chắn sẽ mang lại lợi ích lớn cho bách tính.”
Ông khẽ lắc đầu rồi đổi giọng: “Nhưng khuyết điểm của bài này cũng rất rõ ràng. Cách trình bày hoàn toàn không phù hợp quy chuẩn khoa cử của triều ta, chia đoạn tùy hứng, dùng từ hết sức táo bạo. Có nhiều từ ngữ mới lạ, tuy hiểu được ý nghĩa nhưng lại trái với lối hành văn truyền thống.”
Ông ngẫm nghĩ: “Nếu vội vàng chọn bài này làm án thủ, e rằng sẽ dấy lên rất nhiều tranh cãi.”
Sau đó, Lý lão cầm bài thi còn lại lên, sắc mặt dịu đi đôi chút: “Còn bài thứ hai, bố cục chặt chẽ, dẫn kinh điển đúng chỗ, cho thấy nền tảng kinh học vững chắc của thí sinh.”
“Các luận điểm về đức chính, nhân trị, lễ nghĩa đều hoàn toàn phù hợp yêu cầu đối với văn khoa cử của triều ta, có thể xem là một bài mẫu mực.”
Nhưng trong giọng ông lại thoáng chút tiếc nuối: “Dẫu vậy, vẫn chưa thật hoàn hảo. Cả bài văn tuy lời lẽ hoa mỹ, lý luận không có kẽ hở, nhưng khi áp dụng vào thực tế lại thiếu tính khả thi.”
“Những phương sách được đưa ra đều là đạo lý lớn lao, rất khó thực hiện trong việc trị quốc thực tế. Có phần giống kẻ chỉ biết bàn việc binh trên giấy.”
Mọi người nhìn nhau. Nói cả buổi, kết luận vẫn giống hệt những gì họ đã tranh cãi trước đó.
Đó chính là lý do mấy ngày nay họ chưa quyết được. Giờ mời thêm một người tới, kết quả vẫn là khó xử như cũ.
Tri phủ nói: “Lý lão quả nhiên có con mắt tinh tường. Nhưng ngôi án thủ hiện vẫn chưa quyết định. Chi bằng ngài cứ nói ra người mình chọn để chúng ta định đoạt.”
Tính cả Lý lão là mười ba người. Mười hai người trước đó chia đều, mỗi bài được sáu phiếu. Chỉ cần Lý lão bỏ thêm một phiếu là sẽ phân định được ngôi án thủ.
Lý lão chậm rãi nói: “Theo lão phu, điều quan trọng nhất của khoa cử là chọn ra nhân tài thật sự có thể giúp triều đình quản lý đất nước.”
“Bài thứ hai tuy đúng khuôn phép, thể hiện học vấn kinh điển thâm hậu, nhưng thời thế luôn đổi thay. Nếu xử lý chính sự chỉ dựa vào tiền lệ, suốt ngày nói đạo lý suông, làm sao ứng phó được những vấn đề mới liên tục xuất hiện?”
“Ngược lại, bài thứ nhất tuy cách trình bày và dùng từ khác thường, nhưng từng trang đều chứa đựng những kiến giải độc đáo về đời sống dân sinh. Những phương pháp mới lạ ấy, nếu được điều chỉnh và vận dụng thích đáng, có thể mang lại phúc lợi cho dân chúng.”
Những người ủng hộ bài thứ nhất đều gật gù. Phe ủng hộ bài còn lại thì nhíu chặt mày.
“Thưa tri phủ đại nhân, Lý lão, xin thứ cho hạ quan không thể tán thành. Quy củ khoa cử đã truyền qua hàng trăm năm, sao có thể tùy tiện sửa đổi? Bài thứ nhất ấy bố cục lộn xộn, từ ngữ quái dị...”
“Hà lão nói vậy chưa đúng. Chọn bài ấy làm án thủ, thứ nhất có thể khuyến khích sĩ tử mở rộng tư duy, thứ hai cho thiên hạ thấy phủ Thanh Châu chúng ta trọng nhân tài, không câu nệ hình thức.”
“Còn sai sót về cách trình bày và dùng từ, sau khi vào phủ học, có thể để thầy dạy dỗ, sửa lại là được.”
Mọi người lại tranh cãi ầm ĩ. Tri phủ xoa trán. Cảnh tượng này đã kéo dài suốt năm ngày rồi.
Một lúc sau, tri phủ ho khẽ: “Chư vị, xin bình tĩnh. Hãy để Lý lão nói hết.”
Lý lão gật đầu: “Lời Hà lão cũng có chỗ hợp lý. Quy củ khoa cử đương nhiên không thể tùy ý chà đạp. Nhưng chúng ta cũng cần biết xét thời thế...”
Sau một hồi phân tích dài, Lý lão đứng lên: “Tuyển chọn nhân tài là để giúp triều đình cai trị thiên hạ tốt hơn, mang lợi ích đến cho bách tính. Nếu chỉ coi trọng hình thức mà bỏ qua giá trị thật sự của bài văn, chẳng phải là mua hộp đẹp mà bỏ viên ngọc bên trong sao?”
“Nếu chư vị vẫn kiên quyết phản đối, vậy chuyến đi này của lão phu cũng chẳng còn ý nghĩa. Xin để Trịnh đại nhân tự quyết định.”
Nghe vậy, cả phòng dần yên tĩnh.
Không ít người ngồi đây đều có địa vị. Mục đích của buổi bàn bạc là để mọi người trình bày ý kiến, chứ không phải để một người độc đoán.
Mời Lý lão tới cũng chỉ là để ông tham gia bỏ phiếu. Nếu tất cả đều phản bác, đúng là chẳng cần ông ở lại nữa.
Bên ngoài, các thí sinh hoàn toàn không biết bên trong phủ nha đang tranh luận gay gắt ra sao, chỉ sốt ruột chờ yết bảng.
Lâm Phục Bạch vừa trở về Phương gia chưa lâu, đang trò chuyện với Phương phu nhân, quản gia đã chạy vào, vui mừng thông báo: “Phu nhân, Triệu công tử, quan phủ vừa báo tin, ngày mai sẽ yết bảng!”
Phương phu nhân đã dặn quản gia theo dõi tin tức, nên vừa nghe được ông lập tức chạy về báo.
Lâm Phục Bạch cuối cùng cũng thở phào. Đợi bao nhiêu ngày, nếu còn chưa có kết quả, hắn thật sự định thu dọn hành lý về nhà.